noga – Wikisłownik, wolny słownik wielojęzyczny (original) (raw)

Z Wikisłownika – wolnego słownika wielojęzycznego

nogi (1.1)

nogi (1.2)

noga (1.3)

wymowa:

ⓘ, IPA: [ˈnɔɡa], AS: [noga]

znaczenia:

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) anat. kończyna dolna człowieka lub jedna z kończyn czworonoga; zob. też kończyna dolna w Wikipedii

(1.2) element budowy mebla

(1.3) pot. piłka nożna

(1.4) pot. człowiek słaby w danej dziedzinie, nieuzdolniony w danym kierunku lub nieznający się na czymś

(1.5) pot. stopa

(1.6) stpol. stopa zwierzęcia[1]

odmiana:

(1.1,2,4)

(1.3)

przykłady:

(1.1) Pierwszej niedzieli po tym wypadku pomyślałam, że prędzej czy później odkryto by u mnie pierścień, będąc więc w kościele udałam, że znalazłam go pod nogami, i pokazałam mojej matce, która orzekła, że jest to bez wątpienia kawałek szkła, oprawny w tombak; zaleciła mi jednak, abym go schowała do kieszeni[2].

(1.2) Jedna noga krzesła była wyłamana.

(1.3) Mamo, mogę po lekcjach zagrać w nogę?

(1.4) Jestem noga z matmy, kompletnie nic nie umiem!

składnia:

kolokacje:

(1.1) noga człowieka / krowy / pająka / … • unieść nogę • złamać nogę • noga zakroczna • nogi iksowate • nogi w iks

(1.2) noga stołu / krzesła / …

(1.3) grać / pograć / wygrać / zagrać w nogę • gra / mecz / zawody w nogę

(1.4) noga z anglika / angielskiego / bioli / fizy / histy / matmy / polaka / polskiego

synonimy:

(1.1) kończyna, reg. gira, łapa, kulas, gica; reg. białost. syra

antonimy:

(1.1) ręka

hiperonimy:

hiponimy:

(1.4) fajtłapa, niedołęga, pejor. obraź. tępak

holonimy:

meronimy:

wyrazy pokrewne:

rzecz. nogawica ż, nogawka ż

zdrobn. nóżka ż

zgrub. nożysko

przym. nożny

związki frazeologiczne:

(1.1) brać nogi za pas • bronić się rękami i nogami • być jedną nogą • być jedną nogą na tamtym świecie • być na nogach • cały jego rozum w nogach • noga nie postanie • dać nogę • do góry nogami • do nogi! • dostać / dostawać nóg • kłamstwo ma krótkie nogi • kolos na glinianych nogach • konia kują, żaba nogę podstawia • koń ma cztery nogi i też się potknie • kto nie ma w głowie, ten ma w nogach • kula u nogi • kuty na cztery nogi • mieć ciężką nogę • ma bieda nogi, a rozkosz rogi • mieć charakter w nogach • mieć ręce i nogi • na jednej nodze • na ostatnich nogach • nakryć się nogami • noga się powinęła • noga za nogą • nie czuć nóg • nogi z dupy powyrywać • padać z nóg • ręka rękę myje, noga nogę wspiera • rzucać kłody pod nogi / kłoda pod nogi • sikać / szczać po nogach • stawać na nogi / stawać na własne nogi • stracić grunt pod nogami • suchą nogą • traktować per noga • wstać lewą nogą • wybić do nogi • wyciągać nogi • wyciągnąć nogi • zerwać się na równe nogi • zwalić z nóg

(1.3) być nogą

etymologia:

od prasł. *noga[3]

por. białor. нага, bułg. нога, chorw. noga, czes. noha, dłuż. noga, głuż. noha, mac. нога, ros. нога, serb. нога, scs. нога, słc. noha, słń. noga i ukr. нога́

uwagi:

tłumaczenia:

źródła:

  1. ↑ Maciej Malinowski, Zostaniesz kiedyś sam jak palec, „Obcy język polski” (22).
  2. ↑ publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Dzień trzydziesty piąty w: Jan Potocki, Rękopis znaleziony w Saragossie, Księgarnia Zagraniczna, Paryż, s. 108.
  3. ↑ Hrvatski jezični portal

noge (1.1)

zapisy w ortografiach alternatywnych:

wymowa:

znaczenia:

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) noga

odmiana:

(1.1)

przykłady:

(1.1) U nogometu se lopta udara nogom. → W futbolu piłkę uderza się nogą.

składnia:

kolokacje:

synonimy:

antonimy:

hiperonimy:

hiponimy:

holonimy:

meronimy:

wyrazy pokrewne:

związki frazeologiczne:

etymologia:

od prasł. *noga

zob. polskie znaczenie

uwagi:

źródła:

nogi (1.1)

wymowa:

znaczenia:

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) noga

odmiana:

(1.1) lp noga, nogi, noze, nogu, nogu, noze; du noze, nogowu, nogoma, nogu, nogoma, nogoma; lm nogi, nogow, nogm, nogi, nogami, nogach

przykłady:

składnia:

kolokacje:

synonimy:

antonimy:

hiperonimy:

hiponimy:

holonimy:

meronimy:

wyrazy pokrewne:

związki frazeologiczne:

łdganje ma krotke nogi

etymologia:

od prasł. *noga

zob. polskie znaczenie

uwagi:

zobacz też: Indeks:Dolnołużycki - Części ciała

źródła:

wymowa:

IPA: /ˈnɔ.ɡɑ̈/

znaczenia:

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) stopa[1]

(1.2) noga[1]

odmiana:

przykłady:

składnia:

kolokacje:

synonimy:

antonimy:

hiperonimy:

hiponimy:

holonimy:

meronimy:

wyrazy pokrewne:

związki frazeologiczne:

etymologia:

od prasł. *noga < praindoeur. *h₃neg⁽ʷ⁾ʰ

zob. polskie znaczenie

uwagi:

źródła:

  1. 1 2 https://iecor.clld.org/languages/kashubian

wymowa:

znaczenia:

rzeczownik

(1.1) herp. wąż

odmiana:

przykłady:

składnia:

kolokacje:

synonimy:

antonimy:

hiperonimy:

hiponimy:

holonimy:

meronimy:

wyrazy pokrewne:

związki frazeologiczne:

etymologia:

uwagi:

źródła:

nogas (1.1)

zapisy w ortografiach alternatywnych:

нога

wymowa:

znaczenia:

rzeczownik

(1.1) noga

odmiana:

(1.1) lm nogas

przykłady:

składnia:

kolokacje:

synonimy:

antonimy:

hiperonimy:

hiponimy:

holonimy:

meronimy:

wyrazy pokrewne:

związki frazeologiczne:

etymologia:

uwagi:

źródła:

wymowa:

znaczenia:

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) noga

odmiana:

przykłady:

składnia:

kolokacje:

synonimy:

antonimy:

hiperonimy:

hiponimy:

holonimy:

meronimy:

wyrazy pokrewne:

związki frazeologiczne:

biti na bojni nogi • laž ima kratke noge

etymologia:

od prasł. *noga

zob. polskie znaczenie

uwagi:

źródła:

wymowa:

[²n'o:ga] ⓘ

znaczenia:

przymiotnik

(1.1) dokładny

przysłówek

(2.1) dokładnie

odmiana:

(1.1) nieodm.[1]

przykłady:

składnia:

kolokacje:

synonimy:

antonimy:

hiperonimy:

hiponimy:

holonimy:

meronimy:

wyrazy pokrewne:

związki frazeologiczne:

etymologia:

uwagi:

źródła:

  1. ↑ publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Hasło „noga” w: Svenska Akademiens ordlista (SAOL), Svenska Akademien.