serce – Wikisłownik, wolny słownik wielojęzyczny (original) (raw)

Z Wikisłownika – wolnego słownika wielojęzycznego

serce (1.1)

serce (1.5)

serce (1.6)

król serce (1.8)

wymowa:

IPA: [ˈsɛrt͡sɛ], AS: [serce] ⓘ

znaczenia:

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) anat. u ludzi i wielu zwierząt: organ (mięsień), którego praca powoduje przepływ krwi w organizmie; zob. też serce w Wikipedii

(1.2) przen. pot. współczucie, pozytywne cechy wobec innych, ludzi i zwierząt

(1.3) przen. zapał, chęć robienia czegoś jak najlepiej

(1.4) przen. pot. miejsce, gdzie są czyjeś uczucia, często miłości

(1.5) część dzwonu, która uderza w jego ściany i powoduje dźwięk

(1.6) przedmiot przypominający serce (1.1) będący symbolem miłości

(1.7) przen. centrum, najważniejsza część czegoś

(1.8) karc. jeden z kolorów w kartach

odmiana:

(1.1-8)

przykłady:

(1.1) Płazy mają tylko jedną komorę serca.

(1.2) Zmarły ksiądz miał wiele serca dla bezdomnych dzieci.

(1.3) Nasi piłkarze nie mają serca do gry.

(1.4) Informacja o śmierci papieża napełniła bólem serca wielu osób.

(1.5) Stary dzwon przetopiono na armaty, a serce oddano do muzeum.

(1.7) W samym sercu miasta czytam to na twojej twarzy, / W samym sercu miasta coś się nam przydarzy[1].

(1.8) Grasz w serca czy wino?

składnia:

(1.2) serce dla + D.

(1.3) serce do + D.

kolokacje:

(1.1) zawał serca • serce pracuje / pompuje krew / bije / boli / … • rytm serca • komora / przedsionek serca • migotanie przedsionków / komór serca • serce przebite strzałą

(1.2) być bez serca, nie mieć serca

(1.3) wkładać w coś wiele / mało / … serca

synonimy:

(1.1) pot. pikawa, stpol. sirce, stpol. sierce

(1.4) wątroba

(1.5) bijak, język

(1.8) kier, czerwień, herc

antonimy:

(1.8) wino, żołądź, dzwonek

hiperonimy:

hiponimy:

holonimy:

meronimy:

wyrazy pokrewne:

rzecz. serdeczność ż, sercowiec m

zdrobn. serduszko n

zgrub. serducho n

przym. sercowy, wewnątrzsercowy, serdeczny, sercowaty, stpol. sierdeczny

przysł. sercowo, serdecznie, stpol. sirdecznie

czas. serduszkować

związki frazeologiczne:

głos serca • gołębie serce • kamień spadł z serca • leżeć na sercu • lwie serce • mieć serce z kamienia • nie mieć Boga w sercu • otworzyć swoje serce • serce lgnie do kogoś • serce się kraje • serce krwawi • serce się rwie do kogoś • serce zamiera z trwogi • sercem być przy kimś • śmiać się z całego serca • z całego serca • z drżeniem serca • z ręką na sercu • złamać serce • serca kupić nie można

etymologia:

stpol. sierce < stpol. sirce < stpol. sirdce < prasł. sŕ̥dьce[2]

wyraz ogólnosłowiański; por. czes. srdce, ros. сердце, ukr. се́рце < prasł. *sŕdъce < prasł. *sŕdъ (por. litew. širdis) < praindoeur. *k'erd- → środek, wnętrze, serce (skąd także niem. Herz, stang. heorte, łac. cor, cordis)[3]

uwagi:

(1.1) zobacz też: Indeks:Polski - Części ciała

tłumaczenia:

źródła:

  1. ↑ Andrzej Sikorowski, Piosenka o mojej ulicy, piosenka grupy .
  2. ↑ Witold Taszycki, Dwa staropolskie wyrazy – mółwić i sierce, „Poradnik Językowy” nr 7/1954, s. 18.
  3. ↑ Hasło „serce” w: Izabela Malmor, Słownik etymologiczny języka polskiego, Wydawnictwo Szkolne PWN ParkEdukacja, Warszawa-Bielsko-Biała 2009, ISBN 978-83-262-0146-2, s. 366.

wymowa:

IPA: /ˈsɛɾ.tsɛ/

znaczenia:

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) anat. serce[1]

odmiana:

przykłady:

składnia:

kolokacje:

synonimy:

antonimy:

hiperonimy:

hiponimy:

holonimy:

meronimy:

wyrazy pokrewne:

związki frazeologiczne:

etymologia:

uwagi:

źródła:

  1. ↑ https://iecor.clld.org/languages/kashubian