anioł – Wikisłownik, wolny słownik wielojęzyczny (original) (raw)

Z Wikisłownika – wolnego słownika wielojęzycznego

anioł (1.1)

anioł (2.1)

wymowa:

ⓘ, IPA: [ˈãɲɔw], AS: [ãńou̯], zjawiska fonetyczne: zmięk.• nazal.

znaczenia:

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) rel. istota duchowa, nadprzyrodzona, pośrednik pomiędzy Bogiem a człowiekiem; zob. też anioł w Wikipedii

(1.2) pot. przen. szlachetny, dobry człowiek

(1.3) pot. przen. ktoś, kto czuwa nad kimś

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) icht. zob. raszpla, raszpla zwyczajna, anioł morski, skwat, ryna; zob. też raszpla zwyczajna w Wikipedii

(2.2) pot. uczn. przen. piękna dziewczyna[1]

odmiana:

(1.1-3)

(2.1-2)

przykłady:

(1.1) Pani Felicja twierdzi, że widziała anioła.

(1.2) Nasz sąsiad jest prawdziwym aniołem.

składnia:

kolokacje:

(1.1) Anioł Pański • Anioł Stróż • anioł śmierci / ciemności / zemsty / zagłady • upadły anioł

synonimy:

(1.1) stróż, dobry duch, skrzydlaty, świetlisty; gw. (Śląsk Cieszyński) annioł, gw. (Górny Śląsk) angelus, aniół, anniół

(1.2) samarytanin, altruista, dobra dusza, człowiek o gołębim sercu

(1.3) anioł stróż

(2.1) raszpla, raszpla zwyczajna, anioł morski, skwat, ryna

antonimy:

(1.1) diabeł, szatan, demon

hiperonimy:

hiponimy:

holonimy:

meronimy:

wyrazy pokrewne:

rzecz. Anioł m, Aniela ż, Anielka ż, aniołowate nmos, anielskość ż, anielstwo n, anielenie n, rozanielenie n, rozanielanie n

forma żeńska anielica ż, anieliczka ż

zdrobn. anielątko n, aniołek m, anielik m

czas. anieleć ndk., rozanielać ndk., rozanielić dk.

przym. anieli, anielski, aniołowy, aniołkowy, aniołowaty, aniołkowaty, angeologiczny

przysł. anielsko

związki frazeologiczne:

anioł dobroci • anioł przeleciał / jakby anioł przeleciał • być aniołem • stać jak anioł w ciąży[3] • upadły anioł

etymologia:

(1.1) czes. anděl[4] < łac. angelus[5] < gr. ἄγγελος (angelos)[5][6] → poseł[5][7]; wysłannik; zwiastun

uwagi:

zob. też anioł (ujednoznacznienie) w Wikipedii

zob. też anioł w Wikicytatach

(1.1) zobacz też: Indeks:Polski - Indeks terminów religijnych

tłumaczenia:

(2.1) zobacz listę tłumaczeń w haśle: raszpla

• alabama: (1.1) aatiwakàyka
• angielski: (1.1) angel; (1.2) angel
• arabski: (1.1) ملاك m, ملك m
• baskijski: (1.1) aingeru
• białoruski: (1.1) анёл m
• bułgarski: (1.1) ангел m; (1.2) ангел m
• chorwacki: (1.1) anđeo m
• czeski: (1.1) anděl m
• dolnołużycki: (1.1) janźel m
• duński: (1.1) engel w
• esperanto: (1.1) anĝelo; (1.2) anĝelo
• fiński: (1.1) enkeli
• francuski: (1.1) ange m
• gocki: (1.1) 𐌰𐌲𐌲𐌹𐌻𐌿𐍃 m
• górnołużycki: (1.1) jandźel m
• grenlandzki: (1.1) inngili
• gudźarati: (1.1) ફિરસ્તો m (phirastō)
• hebrajski: (1.1) מלאך m (malach)
• hiszpański: (1.1) ángel m; (1.2) ángel m
• inuktitut: (1.1) ᐊᓂᕐᓂᓯᐊᖅ
• islandzki: (1.1) engill m
• japoński: (1.1) 天使 (てんし, tenshi)
• jidysz: (1.1) מלאך m (malech)
• kaszubski: (1.1) aniół
• kataloński: (1.1) àngel m
• kazachski: (1.1) періште
• koreański: (1.1) 천사 (ch’ŏnsa)
• litewski: (1.1) angelas m
• łaciński: (1.1) angelus m
• niemiecki: (1.1) Engel m
• norweski (bokmål): (1.1) engel m
• nowogrecki: (1.1) άγγελος m; (1.2) άγγελος m
• polski język migowy:
• portugalski: (1.1) anjo m
• rosyjski: (1.1) ангел m
• rumuński: (1.1) înger m
• słowacki: (1.1) anjel m; (1.2) anjel m
• staroangielski: (1.1) enġel m
• staro-cerkiewno-słowiański: (1.1) анг҄елъ / ⰰⱀⰼⰵⰾⱏ m
• suahili: (1.1) malaika; (1.2) malaika
• szwedzki: (1.1) ängel w; (1.2) ängel w
• turecki: (1.1) melek
• tuvalu: (1.1) agelu
• ukraiński: (1.1) ангел m, янгол m
• węgierski: (1.1) angyal
• wietnamski: (1.1) thiên thần
• wilamowski: (1.1) ęŋŋəl m, engl m
• włoski: (1.1) angelo m; (1.2) angelo m; (1.3) angelo m

źródła:

1. ↑ Małgorzata Kasperczak, Monika Rzeszutek, Joanna Smól, Halina Zgółkowa, Nowy słownik gwary uczniowskiej, red. Halina Zgółkowa, Wydawnictwo EUROPA, Wrocław 2004, ISBN 83-88962-71-X, s. 18.
2. ↑ Hasło „anioł” w: Wielki słownik ortograficzny, Wydawnictwo Naukowe PWN.
3. ↑ Jan Miodek, Od świętego Marcina zima się zaczyna, w: Odpowiednie dać rzeczy słowo. Szkice o współczesnej polszczyźnie, Wrocław 1987.
4. ↑ Zenon Klemensiewicz, Historia języka polskiego, PWN, Warszawa 2002, s. 23.
5. 1 2 3 Hasło „anioł” w: Aleksander Brückner, Słownik etymologiczny języka polskiego, Krakowska Spółka Wydawnicza, Kraków 1927.
6. ↑ Hasło „Anioł” w: Władysław Kopaliński, Słownik mitów i tradycji kultury, Rytm, Warszawa 2003, ISBN 83-7399-022-4, s. 46.
7. ↑ Hasło „anioł” w: Słownik wyrazów obcych, Wydawnictwo Naukowe PWN, wyd. 1995 i nn.