baba – Wikisłownik, wolny słownik wielojęzyczny (original) (raw)
baby (1.1)
baba (1.2)
baba (1.3)
baby (1.7)
baba (1.8)
baba (1.10)
baby (1.11)
baby (1.12)
baba (1.14)
baba (1.27)
baba (1.28)
wymowa:
znaczenia:
rzeczownik, rodzaj żeński
(1.1) pot. rub. lub pogard. o kobiecie, żonie, partnerce życiowej[1][2]
(1.2) pot. przekupka, zwykle starsza, zwłaszcza przywożąca towar ze wsi[1]
(1.3) spoż. kulin. ciasto, zazwyczaj drożdżowe, pieczone w wysokiej formie o okrągłej podstawie i karbowanych ścianach bocznych
(1.4) przen. pejor. o mężczyźnie tchórzliwym, nieśmiałym, zniewieściałym
(1.5) przest. stara kobieta[1]
(1.6) stpol. stręczycielka[3]
(1.7) stpol. szach. królowa[3]
(1.8) łow. sójka lub dzika kaczka
(1.9) ciężki tłuczek do ubijania żwiru
(1.10) młot kafara (maszyny do wbijania pali fundamentowych)
(1.11) archeol. prymitywna kamienna rzeźba
(1.13) reg. łódz. latawiec z poskładanego papieru[4]
(1.14) sport. w krokiecie kołek, od którego rozpoczynana jest gra[5]
(1.15) czarownica, wiedźma[2]
(1.16) żebraczka, uboga kobieta[2]
(1.17) wiejska kobieta pomagająca przy porodach, lecząca ziołami, stosująca praktyki magiczne[2]
(1.19) gw. (Bukowina) bochenek chleba[7]
(1.20) gw. (Górny Śląsk) kobieta (bez konotacji)[8]
(1.21) gw. (Górny Śląsk) środ. górn. duży drewniany młot górniczy[9]
(1.22) gw. (Kociewie) daszek nad piecem[10]
(1.23) gw. (Kociewie) odmiana gruszek[10]
(1.24) gw. (Kociewie) ostatni snop zboża[10]
(1.25) daw. ciężar do wytłaczania oleju[11]
(1.26) daw. szczotka na długim kiju (do omiatania sufitu)[11]
(1.27) daw. icht. rogatnica piękna[12]
(1.28) ornit. pelikan różowy, pelikan baba[12]
(1.29) techn. bud. kanał łączący oddalony trzon z kominem, zwykle budowany na strychu pod kątem 30-45°
(1.1-14, 27-29)
przykłady:
(1.1) Baby, ach te baby, czym by bez nich był ten świat[13].
(1.1) Odkąd Heniek znalazł sobie babę, przestał pić.
(1.1) Waldek dzwonił, że nie przyjdzie, bo go baba nie puściła.
(1.2) Nie kupuję jajek w markecie, zamawiam u baby.
(1.3) Na stole stały świąteczne baby.
(1.11) Przy drodze stała kamienna baba.
(1.17) Baba się znała na chorobach i lekach, zamawiała, odczyniała[14].
składnia:
(1.1) oglądać się / latać / uganiać się za babami • herod-baba • baba-chłop • baba-grzmot
(1.2) krupna baba
(1.3) świąteczna baba • baba drożdżowa • baba piaskowa
(1.15) Baba Jaga • baba-jaga • baba-jędza
synonimy:
(1.3) babka
(1.4) fajtłapa
(1.14) pikieta
antonimy:
(1.4) macho
hiperonimy:
(1.3) ciasto
(1.17) akuszerka
(1.18) ascendentka
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
rzecz. babcia ż, babunia ż, babiniec ż, babiarz m, babiarka ż, babol m
zdrobn. babina ż, babka ż, babeczka ż, babuleńka ż
zgrub. babsko n, babon m, babsztyl m
związki frazeologiczne:
baba jak dzieża • baba jak rzepa • baba jak proca • baba jak piec • baba z magla • chodzić na baby • pies na baby • dziada z babą brakuje • masz babo placek • skuś baba na dziada • tere-fere kuku, strzela baba z łuku
przysłowia: baba z wozu, koniom lżej • gdzie diabeł nie może, tam babę pośle • baba swoje, czart swoje • baba w progi, cisza w nogi • nie miała baba kłopotu, kupiła sobie prosię • gdy chłop baby nie bije, to jej wątroba gnije • baba swoje, chłop swoje • na jednym miejscu i grzybowi się sprzykrzy, to go baba w kosz bierze, a cóż dopiero człeku[15] • na świętej Katarzyny szykuj babo pierzyny • gw. (Kociewie) baba, żaba, diabeł trzeci, to rodzóne dzieci • gw. (Kociewie) trzi babi, trzi gasie głowi, to kermaż gotowi
etymologia:
prasł. *baba → babka; stary ogólnosłowiański wyraz onomatopeiczny, powstały przez dziecinne zwielokrotnienie sylaby; por. tata, mama, niania, ciocia[16][17].
(1.12) źródłosłów dla pol. Babimost[18]
uwagi:
zob. też baba w Encyklopedii staropolskiej
tłumaczenia:
(1.20) zobacz listę tłumaczeń w haśle: kobieta
- angielski: (1.1) hag (wyłącznie pejoratywne); (1.3) baba, babka
- czeski: (1.3) bábovka
- duński: (1.1) kone w, kælling w, kvindemenneske n
- esperanto: (1.1) virinaĉo
- fiński: (1.1) akka
- francuski: (1.1) nana ż; (1.3) baba m; (1.18) grand-mère ż, mamie ż, mémé ż
- górnołużycki: (1.3) baba ż; (1.5) baba ż
- jidysz: (1.1) באַבע ż (babe); (1.3) באַבקע ż (babke); (1.5) באַבע ż (babe); (1.15) באַבע ż (babe)
- niemiecki: (1.1) Weib n
- norweski (bokmål): (1.1) kjerring ż
- połabski: (1.5) bobo ż
- portugalski: (1.1) mulher ż, velha ż (stara); (1.2) bolo m
- rosyjski: (1.1) баба ż; (1.18) бабушка ż
- wilamowski: (1.1) babuəfka ż, babówka ż, babüwka ż
źródła:
- 1 2 3
Hasło „baba I” w: Uniwersalny słownik języka polskiego, Stanisław Dubisz (red.), Elżbieta Sobol (red.), t. 1–4, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2003, ISBN 978-83-01-13868-4. - 1 2 3 4
Hasła baba I w: Słownik języka polskiego pod redakcją Witolda Doroszewskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN. - 1 2 Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Felicja Wysocka, Mały słownik zaginionej polszczyzny, red. nauk. Felicja Wysocka, Wydawnictwo LEXIS, Kraków 2003, ISBN 83-89425-20-3.
- ↑ Hasło „boba” w: Danuta Bieńkowska, Marek Cybulski, Elżbieta Umińska-Tytoń, Słownik dwudziestowiecznej Łodzi, WUŁ, Łódź 2007, ISBN 978-83-75-25095-4, s. 178.
- ↑ Hasło „baba” w: Krokiet w: Anna Piotrowicz, Słownictwo i frazeologia życia towarzyskiego w polskiej leksykografii XX wieku, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 2004, ISBN 83-232-1378-X, s. 87.
- ↑ Jan Łoś, Nazwy stopni pokrewieństwa i powinowactwa w dawnej Polsce, „Język Polski” nr 1/1914, s. 4.
- ↑
Hasło „baba” w: Zbigniew Greń, Helena Krasowska, Słownik górali polskich na Bukowinie, Instytut Slawistyki PAN, Warszawa 2008, s. 26. - ↑ Joanna Furgalińska, Ślónsko godka. Ilustrowany słownik dla Hanysów i Goroli, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2010, ISBN 978-83-01-16438-6, s. 128.
- ↑ Joanna Furgalińska, Ślónsko godka. Ilustrowany słownik dla Hanysów i Goroli, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2010, ISBN 978-83-01-16438-6, s. 102.
- 1 2 3 Katarzyna Sturmowska-Hinc, Jednostki frazeologiczne z komponentem ’baba’ w „Słownictwie kociewskim na tle kultury ludowej” Bernarda Sychty, „Acta Cassubiana” 18/2016, s. 106.
- 1 2 Stanisław Dobrzycki, Zdobycze językoznawstwa polskiego, „Poradnik Językowy” nr 3/1904, s. 51.
- 1 2 Erazm Majewski, Słownik nazwisk zoologicznych i botanicznych polskich, zawierający ludowe i naukowe nazwy i synonimy polskie używane dla zwierząt i roślin od XV-go wieku aż do chwili obecnej, t. I, Warszawa 1891, s. 5.
- ↑ fragment tekstu popularnej piosenki przedwojennej pióra Jerzego Nela (Zymsa)
- ↑ J.I.Kraszewski, Stara baśń.
- ↑ Jan Tokarski, A ileż to kłopotu… ze spójnikiem „a”, „Poradnik Językowy” nr 2/1951, s. 16.
- ↑ Hasło „Baba” w: Izabela Malmor, Słownik etymologiczny języka polskiego, Wydawnictwo Szkolne PWN ParkEdukacja, Warszawa-Bielsko-Biała 2009, ISBN 978-83-262-0146-2, s. 39.
- ↑
Hasło „baba” w: Aleksander Brückner, Słownik etymologiczny języka polskiego, Krakowska Spółka Wydawnicza, Kraków 1927. - ↑ Hasło „Babimost” w: Maria Malec, Słownik etymologiczny nazw geograficznych Polski, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2003, ISBN 83-01-13857-2, s. 37.
wymowa:
znaczenia:
rzeczownik, rodzaj męski
(1.1) lp baba, babai; lm baballarë, baballarët
przykłady:
składnia:
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
źródła:
- ↑ Arqile Teta, Fjalor shqip-polonisht. Słownik albańsko-polski, Geer, Tirana 2018, ISBN 9789928074812, s. 39.
baba (1.1)
wymowa:
znaczenia:
rzeczownik
(1.2) rel. w hinduizmie święty, przywódca duchowy
(1.3) przest. reg. Indie dziecko
(1.4) infant. w dziecięcej mowie zastępuje wiele słów na b, takich jak bottle albo blanket
przykłady:
składnia:
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
źródła:
zapisy w ortografiach alternatywnych:
wymowa:
znaczenia:
rzeczownik
(1.1) dziadek
przykłady:
składnia:
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
źródła:
baba (1.1)
baba (1.2)
wymowa:
znaczenia:
rzeczownik
(1.3) pęcherz
przykłady:
składnia:
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
źródła:
Hasło „baba” w: Euskaltzaindia: Hiztegi Batua, 2016.
zapisy w ortografiach alternatywnych:
wymowa:
znaczenia:
rzeczownik, rodzaj żeński
(1.1) babcia
przykłady:
składnia:
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
źródła:
zapisy w ortografiach alternatywnych:
wymowa:
znaczenia:
rzeczownik, rodzaj żeński
(1.1) baba
(1.2) babcia (rzadko)
(1.1)
przykłady:
składnia:
synonimy:
(1.2) baka
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
źródła:
wymowa:
znaczenia:
rzeczownik, rodzaj żeński
(1.1) baba
przykłady:
składnia:
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
źródła:
wymowa:
IPA: /ba.ba/
znaczenia:
rzeczownik, rodzaj męski
przymiotnik
(2.1) osłupiały, oszołomiony ze zdumienia
(1.1) lm babas
przykłady:
składnia:
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
(1.1) pol. baba, słowo wprowadzone do języka francuskiego w XVIII wieku przez króla Stanisława Leszczyńskiego
uwagi:
źródła:
baba (1.1)
baba (1.2)
wymowa:
akcent na 1. sylabę
znaczenia:
rzeczownik, rodzaj żeński
(1.2) położna, akuszerka, babka[1]
przykłady:
składnia:
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
źródła:
- 1 2 3 Rafał Leszczyński, Słownik górnołużycko-polski, Uniwersytet Warszawski. Instytut Filologii Słowiańskiej, Warszawa 2006, ISBN 83-905772-9-1, s. 137.
wymowa:
znaczenia:
rzeczownik
przykłady:
składnia:
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
źródła:
Hasło zaimportowane automatycznie – nie zostało zweryfikowane w wiarygodnych słownikach. Jeśli znasz hiligaynon, kliknij na Edytuj, dokonaj ewentualnych korekt i usuń niniejszy komunikat. Dziękujemy! Listę innych niesprawdzonych haseł w tym języku można znaleźć pod tym linkiem.
wymowa:
IPA: ['ba.βa]
znaczenia:
rzeczownik, rodzaj żeński
(1.2) śluz
lm babas
przykłady:
składnia:
synonimy:
(1.1) saliva
(1.2) humor
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
źródła:
zapisy w ortografiach alternatywnych:
wymowa:
znaczenia:
rzeczownik
(1.1) ojciec
przykłady:
składnia:
synonimy:
(1.1) babay
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
źródła:
wymowa:
znaczenia:
rzeczownik
(1.1) ojciec
przykłady:
składnia:
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
źródła:
Hasło zaimportowane automatycznie – nie zostało zweryfikowane w wiarygodnych słownikach. Jeśli znasz luo, kliknij na Edytuj, dokonaj ewentualnych korekt i usuń niniejszy komunikat. Dziękujemy! Listę innych niesprawdzonych haseł w tym języku można znaleźć pod tym linkiem.
wymowa:
znaczenia:
rzeczownik
(1.1) ojciec
przykłady:
składnia:
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
źródła:
Hasło zaimportowane automatycznie – nie zostało zweryfikowane w wiarygodnych słownikach. Jeśli znasz malajski, kliknij na Edytuj, dokonaj ewentualnych korekt i usuń niniejszy komunikat. Dziękujemy! Listę innych niesprawdzonych haseł w tym języku można znaleźć pod tym linkiem.
wymowa:
znaczenia:
_czasownik, forma fleksyjna
(1.1) 3. os. lp czasu teraźniejszego trybu oznajmującego (presente do indicativo) czasownika babar
(1.2) 2. os. lp czasu teraźniejszego trybu rozkazującego (imperativo) czasownika babar
przykłady:
składnia:
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
źródła:
wymowa:
znaczenia:
rzeczownik, klasa 1a
przykłady:
składnia:
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
źródła:
- ↑ Aquilina Mawadza, Shona-English / English-Shona Dictionary and Phrasebook, Hippocrene Books, Inc., Nowy Jork 2000, ISBN 0-7818-0813-8, s. 26.
zapisy w ortografiach alternatywnych:
баба
wymowa:
znaczenia:
rzeczownik
(1.1) babcia
przykłady:
składnia:
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
zobacz też: Indeks:Slovio - Rodzina
źródła:
wymowa:
znaczenia:
rzeczownik, rodzaj żeński
przykłady:
składnia:
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
źródła:
- ↑ Nina Trnka, Slovak-English English-Slovak Dictionary, Hippocrene Books, New York 1992, ISBN 0-87052-115-2, s. 3.
wymowa:
znaczenia:
rzeczownik, rodzaj żeński
przykłady:
składnia:
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
przysłowie kamor si hudič sam ne upa, pošlje babo
etymologia:
uwagi:
źródła:
wymowa:
znaczenia:
rzeczownik
(1.1) jak rzeczowniki w klasie 5/1, ale odmieniające się jak klasa 1
przykłady:
składnia:
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
źródła:
- ↑ Nicholas Awde, Swahili Dictionary & Phrasebook: Swahili-English, English-Swahili, Hippocrene Books, Inc., New York 2007, ISBN 0-7818-0905-3, s. 24.
wymowa:
znaczenia:
rzeczownik
(1.1) ojciec
(1.2) tata
przykłady:
(1.1) N baba bara faxa. → Mój ojciec zmarł.
składnia:
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
źródła:
wymowa:
znaczenia:
przymiotnik
(1.1) niski
(1.2) krótki
przykłady:
składnia:
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
źródła:
wymowa:
znaczenia:
rzeczownik
(1.1) bęben
przykłady:
składnia:
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
źródła:
wymowa:
IPA: [baˈba]
znaczenia:
rzeczownik
przykłady:
składnia:
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
zobacz też: Indeks:Turecki - Rodzina
źródła:
zapisy w ortografiach alternatywnych:
wymowa:
znaczenia:
rzeczownik
(1.1) dziadek
przykłady:
składnia:
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
źródła:
baba (1.1)
babák (1.2)
babák (1.4)
wymowa:
znaczenia:
rzeczownik
(1.1) niemowlę, niemowlak, osesek, dzidziuś, bobo[1]
(1.4) (poufale o kobiecie) lala[1]
przykłady:
(1.2) Én egy macit és egy babát akarok venni. → Chcę kupić pluszowego misia i lalkę.
składnia:
(1.1) bababútor • babacipő • babakelengye • babakocsi • babamérleg • babaruha • babaszappan • babaszoba • kisbaba
(1.2) bababútor • babacipő • babaház • babaruha • rongybaba
synonimy:
(1.1) bébi, újszülött, csecsemő
(1.2) játékbaba
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
várhatsz babám, elvárhatsz → czekaj tatka latka
etymologia:
słowo dźwiękonaśladowcze pierwszych dźwięków artykułowanych przez niemowlę[2]
uwagi:
źródła:
- 1 2 3 4 Hasło „baba” w: Wielki słownik węgiersko-polski, red. Jan Reychman, Wiedza Powszechna, Warszawa 1980, s. 82.
- ↑ Etimológiai szótár: Magyar szavak és toldalékok eredete, red. Zaicz Gábor, Tinta, Budapeszt 2006, ISBN 963-7094-01-6, s. 62.
zapisy w ortografiach alternatywnych:
wymowa:
znaczenia:
rzeczownik, rodzaj żeński
(1.2) baba, babka (kobieta)[2]
przykłady:
składnia:
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
zobacz też: bōv
źródła: