być – Wikisłownik, wolny słownik wielojęzyczny (original) (raw)
Z Wikisłownika – wolnego słownika wielojęzycznego
wymowa:
IPA: [bɨt͡ɕ], AS: [być], byćⓘ jestemⓘ byłⓘ
znaczenia:
czasownik nieprzechodni niedokonany
(1.2) znajdować się w jakimś miejscu
(1.3) charakteryzować się jakąś cechą
(1.4) pracować jako ktoś, wykonywać jakiś zawód; zajmować się czymś z zainteresowań
(1.5) uczestniczyć w czymś
(1.6) należeć do jakiejś organizacji
czasownik posiłkowy używany do tworzenia…
(2.1) …form strony biernej
(2.2) będę, będziesz itd. …czasu przyszłego czasowników niedokonanych
(2.3) -m, -ś, -śmy, -ście …form 1. i 2. os. obu liczb czasu przeszłego i trybu przypuszczającego
(2.4) przest. byłem, byłeś itd. …czasu zaprzeszłego
przykłady:
(1.1) Od roku jestem na diecie.
(1.1) Obiad zaraz będzie gotowy.
(1.2) Cześć, kochanie! Już jestem w domu!
(1.2) Gdzie jest klucz od bramy?
(1.3) Karol jest bardzo wysoki.
(1.4) Czy to pan jest sprzedawcą?
(1.5) Byłeś wczoraj na spotkaniu z tym reżyserem?
(1.6) Jerzy nigdy nie był w wojsku.
(2.2) Jutro będę jechał do Warszawy; mam nadzieję, że dojadę.
(2.4) Jerzy kupił był już samochód, kiedy odkrył, że ma on niesprawny alternator.
składnia:
(1.1) być + rzecz. w M.; przeczenie w czasie teraźniejszym: nie ma
(1.2) być + okolicznik; przeczenie w czasie teraźniejszym: nie ma
(2.1) być + imiesłów przymiotnikowy
(2.2) być w czasie przyszłym + czas. w czasie przeszłym, być w czasie przyszłym + bezokolicznik
(2.4) być w czasie przeszłym + czas. w czasie przeszłym
(1.2) być nad / pod / przed / za / …
(1.3) być do niczego
(1.4) być żołnierzem / lekarzem / modelarzem / miłośnikiem kina /…
(1.5) być na egzaminie / spotkaniu / weselu / …
(1.6) być w wojsku / harcerstwie / …
synonimy:
(1.1) istnieć
(1.2) znajdować się
antonimy:
(1.2) nie ma
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
być ą i ę • to jest (tj.) • taka jest prawda • być na czasie • być na wylocie • być w opłakanym stanie • być w domu • być na nogach
etymologia:
Od XIV wieku; ogsłow. (por. czes. být, ros. быть, ukr. бути, słc. biti) z prasł. *byti z praindoeur. *bʰū-, *bʰeu-, *bʰeue- znaczącego pierwotnie 'rosnąć, dojrzewać', a potem 'stawać się, być'. Z tego samego praindoeur. rdzenia pochodzą litew. būti 'być', łot. būt 'być', stind. भवति bhávati, 'stawać się, zdarzać', łac. fui 'byłem' i futurus 'przyszły'.[1]
uwagi:
Forma wielokrotna dla czynności powtarzalnych: bywać
(1) Częstym błędem osób uczących się polskiego jest stosowanie przymiotnika w narzędniku po być. Narzędnik stosuje się (nie w każdej sytuacji!) do rzeczownika lub przymiotnika z rzeczownikiem, ale nie do samego przymiotnika ani nie do imiesłowu przymiotnikowego. Porównaj:
On jest mrocznym rycerzem. (narzędnik)
On jest rycerzem. (narzędnik)
ale:
On jest mroczny. (mianownik)
(1.1-2) Do zaprzeczenia w czasie teraźniejszym używa się formy nie ma; zobacz też: nie być
tłumaczenia:
- albański: (1.1) jam; (1.2) jam; (1.3) jam; (1.4) jam; (1.5) jam; (1.6) jam
- alemański: (1.1) sii, si, siin, sinh, ŝchi
- amharski: (1.1) መሆን, ሆነ
- angielski: (1.1) be; (1.2) be; (1.3) be; (1.4) be; (1.5) be; (1.6) be
- arabski: (1.1) كان, وجد
- baskijski: (1.1) izan; (1.2) egon, izan; (1.3) izan; (1.4) izan
- białoruski: (1.1) быць
- bretoński: (1.1) bezañ
- bułgarski: (1.1) съм
- chiński standardowy: (1.1) 还有 (háiyǒu), 是 (shì), 有 (yǒu); (1.2) 在 (zài), 有 (yǒu); (1.4) 是 (shì), 成为 (chéngwéi)
- chorwacki: (1.1) biti
- czeski: (1.1) být
- dolnołużycki: (1.1) byś; (1.2) byś; (1.3) byś; (1.4) byś; (1.5) byś; (1.6) byś; (2.1) byś, czasem wordowaś; (2.2) byś
- duński: (1.1) være
- esperanto: (1.1) esti
- fiński: (1.1) olla
- francuski: (1.1) être
- gallo: (1.1) estr
- goemai: (1.2) d’yem
- górnołużycki: (1.1) być
- gruziński: (1.1) ყოფნა
- hebrajski: (1.1) היה (1.3) ;היה (1.2) ;היה
- hiszpański: (1.1) ser, estar
- interlingua: (1.1) esser, ser
- irlandzki: (1.1) tá
- islandzki: (1.1) vera, verða; (1.2) vera, verða; (1.3) vera, verða; (1.4) vera, verða
- jaćwieski: (1.1) jestem irm, było wał
- japoński: (1.1) だ (da, nieformalnie), です (desu, formalnie)
- jidysz: (1.1) זײַן (zajn); (1.2) זײַן (zajn); (1.3) זײַן (zajn); (1.4) זײַן (zajn); (1.5) זײַן (zajn); (1.6) זײַן (zajn); (2.1) ווערן (wern); (2.2) וועל (wel)
- kabowerdeński: (1.1) sta
- kabylski: (1.1) ili
- kaszubski: (1.1) bëc
- kataloński: (1.1) ser, estar
- koreański: (1.2) 있다; (1.3) 이다
- litewski: (1.2) būti
- łaciński: (1.1) esse; (1.2) adesse; (1.3) esse
- łotewski: (1.3) būt
- nepalski: (1.1) हुनु (hunu)
- niderlandzki: (1.1) zijn, przest. wezen
- niemiecki: (1.1) sein; (1.2) sein, es gibt; (2.1) zależnie od sytuacji werden/sein; (2.2) werden
- norweski (bokmål): (1.1) være; (1.2) være, finnes; (1.3) være; (1.4) være; (1.5) være; (1.6) være; (2.1) bli
- nowogrecki: (1.1) είμαι
- nowopruski: (1.1) būtwei
- osetyjski: (1.1) уын
- polski język migowy:
(w zapisie SignWriting)
(1.?) jest:
, być, jest:
, był, była, było, byli, były:
, nie było:
,
, będzie:
,
- połabski: (1.1) boit
- portugalski: (1.1) ser; (1.2) estar
- rosyjski: (1.1) быть
- rumuński: (1.1) fi
- słowacki: (1.1) byť
- słoweński: (1.1) biti
- staro-cerkiewno-słowiański: (1.1) бъіти (bŭĭti)
- starogrecki: (1.1) εἰμί
- staronordyjski: (1.1) vera
- suahili: (1.1) wa
- sycylijski: (1.1) èssiri
- szwedzki: (1.1) vara
- tai lue: (1.1) ᦊᦴᧈ
- ukraiński: (1.1) бути
- wenedyk: (1.1) szer
- węgierski: (1.1) lenni
- wilamowski: (1.1) zaein, zȧjn, zajn; (1.2) zaein, zȧjn, zajn
- włoski: (1.1) essere
źródła:
- ↑ Hasło „być” w: Izabela Malmor, Słownik etymologiczny języka polskiego, Wydawnictwo Szkolne PWN ParkEdukacja, Warszawa-Bielsko-Biała 2009, ISBN 978-83-262-0146-2.
wymowa:
znaczenia:
czasownik
(1.1) zob. Aneks:Język górnołużycki - odmiana czasownika być
przykłady:
(1.1) Jeho nan Franjo Broz běše Chorwat a jeho mać Słowjenka. → Jego ojciec Franjo Broz był Chorwatem a jego matka Słowenką[2].
składnia:
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
źródła: