ciemny – Wikisłownik, wolny słownik wielojęzyczny (original) (raw)

Z Wikisłownika – wolnego słownika wielojęzycznego

wymowa:

ⓘ, IPA: [ˈt͡ɕɛ̃mnɨ], AS: [ćẽmny], zjawiska fonetyczne: zmięk.• nazal.

znaczenia:

przymiotnik jakościowy

(1.1) nieoświetlony lub słabo doświetlony

(1.2) o kolorze: zbliżony do czarnego

(1.3) o przedmiocie: mający kolor zbliżony do czarnego

(1.4) o kolorze: intensywny, nasycony

(1.5) o przedmiocie: mający intensywny, nasycony kolor

(1.6) o cerze: mająca odcień między jasną a czarną; opalona, ogorzała, śniada

(1.7) o głosie: mający niską barwę

(1.8) pot. wątpliwy, nie wzbudzający zaufania

(1.9) pot. zacofany, nieświadomy, pozbawiony wiedzy

(1.10) nieodgadniony, niedocieczony, nieznany

(1.11) trudny do zrozumienia

(1.12) smutny, pesymistyczny

(1.13) gw. (Kraków) niewidomy[1]

odmiana:

(1.1-12)

przykłady:

(1.1) Justynie bardzo do twarzy w ciemnej zieleni.

składnia:

kolokacje:

(1.1) półciemny

synonimy:

(1.8) mroczny

(1.9) niewykształcony, obskurancki, zacofany

antonimy:

(1.1) jasny

(1.6) blady

(1.9) postępowy, światły

hiperonimy:

hiponimy:

holonimy:

meronimy:

wyrazy pokrewne:

rzecz. ciemń ż, ciemnota ż, ciemność ż, ciemniak m, ciemniaczka ż, ciemnia ż, ciemnica ż, ściema ż, zaćmienie n, ćma ż, Ciemniak mrz, ciemno n

przym. ściemniony, ciemniutki, ćmy

przysł. ciemno, ćma

czas. ściemniać, ściemnić, zaciemnić, zaciemniać, ciemnieć

tem. słow. ciemno-

związki frazeologiczne:

ciemny jak tabaka w rogu • łotr spod ciemnej gwiazdy • typ spod ciemnej gwiazdy

etymologia:

słowiańskie *temen

uwagi:

tłumaczenia:

(1.13) zobacz listę tłumaczeń w hasłach: niewidomy, ślepy

• angielski: (1.1) dark, dim, lightless; (1.2) dark; (1.3) dark; (1.4) deep; (1.6) swarthy, tanned, weather-beaten; (1.7) low; (1.9) backward; (1.10) dark; (1.13) blind
• arabski: (1.2) مظلم, داكن, غامق
• baskijski: (1.2) ilun
• białoruski: (1.1) цёмны; (1.2) цёмны; (1.3) цёмны; (1.4) цёмны; (1.5) цёмны; (1.8) цёмны; (1.9) цёмны; (1.11) цёмны; (1.12) цёмны
• bułgarski: (1.1) тъмен; (1.3) тъмен
• chiński standardowy: (1.1) 黑 (hēi); (1.2) 黑 (hēi); (1.3) 黑 (hēi); (1.4) 黑 (hēi); (1.5) 黑 (hēi); (1.6) 黑 (hēi)
• chorwacki: (1.2) taman
• dolnołużycki: (1.2) śamny
• duński: (1.2) mørk
• esperanto: (1.2) nigra, malluma, malhela
• farerski: (1.1) myrkur; (1.2) myrkur; (1.4) myrkur; (1.12) myrkur
• fiński: (1.1) pimeä; (1.2) tumma
• francuski: (1.2) sombre; (1.9) ignorant(e); (1.4) obscur
• gudźarati: (1.1) સામળું (sāmaḷuṁ)
• hebrajski: (1.2) כהה
• hiszpański: (1.2) oscuro; (1.6) oscuro; (1.8) oscuro; (1.9) mentecato, oscuro
• interlingua: (1.2) obscur, tenebrose; (1.9) analphabete, analphabetic, ignorante, illitterate
• irlandzki: (1.2) doiléir
• islandzki: (1.2) myrkur
• itelmeński: (1.2) тхунлах
• japoński: (1.2) 暗い (くらい, kurai); (1.6) 浅黒い (あさぐろい, asaguroi), 黒い (くろい, kuroi); (1.8) ヤミの (yami no); (1.9) 愚昧な (ぐまいな, gumai na)
• jidysz: (1.2) טונקל
• kaszubski: (1.2) czôrny, cemny; (1.9) cemny
• kataloński: (1.2) fosc
• litewski: (1.2) tamsus
• łaciński: (1.1) obscurus, creper, fuscus
• marathi: (1.1) अंधारे; (1.2) अंधारे; (1.3) अंधारे; (1.9) मूढ
• nepalski: (1.1) अँध्यारो (am̐dhyārō)
• niemiecki: (1.2) dunkel
• nowogrecki: (1.2) σκούρος (skoúros); (1.6) μελαχρινός (melahrinós); (1.8) σκούρος (skoúros); (1.9) κουτός (koutós), τούβλο (toúvlo)
• nowopruski: (1.1) timmars
• oromo: (1.1) dukkana
• osmański: (1.6) احمر (ahmer)
• polski język migowy:
  (w zapisie SignWriting)
  (1.2)
  ; (1.9) być ciemnym, ciemniak:
• rosyjski: (1.2) тёмный, чёрный; (1.6) смуглый; (1.8) тёмный; (1.9) тёмный
• sanskryt: (1.2) श्याम (śyāma), असित (asita)
• slovio: (1.2) temnju (темнйу)
• staronordyjski: (1.1) døkkr, dǫkkr
• ukraiński: (1.2) темний
• walijski: (1.1) tywyll
• węgierski: (1.2) sötét
• wilamowski: (1.2) tunkuł, tuŋkuł, tuŋkł̥, dunkuł

źródła:

1. ↑ Antoni Danysz, Odrębności słownikarskie kulturalnego języka polskiego w Wielkopolsce w stosunku do kulturalnego języka w Galicyi, „Język Polski” nr 8–10, s. 256.