czas – Wikisłownik, wolny słownik wielojęzyczny (original) (raw)

Z Wikisłownika – wolnego słownika wielojęzycznego

Podobna pisownia Podobna pisownia: czas.

wymowa:

ⓘ, IPA: [t͡ʃas], AS: [čas]

ⓘ ⓘ ⓘ

znaczenia:

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) wymiar używany do określania kolejności zdarzeń; zob. też czas w Wikipedii

(1.2) chwila, moment, pora

(1.3) gram. kategoria odmiany czasownika, polegająca na rozróżnianiu chwili wykonania czynności względem momentu wypowiedzi

odmiana:

(1.1)

(1.2-3)

przykłady:

(1.1) Czas jest nazywany „czwartym wymiarem”.

(1.1) W samotnym biegu uzyskała czas 13,22, dający awans[2].

(1.2) Myślę, że już czas iść.

(1.3) W języku polskim są trzy czasy: przeszły, teraźniejszy i przyszły.

składnia:

(1.2) czas + bezok. • czas + D. • czas na + B. • czas do + D. • czas ku + C.

kolokacje:

czasoprzestrzeń, czasomierz

(1.1) czas letni • czas zimowy

(1.2) do czasu • z czasem

(1.3) czas przeszły • czas przyszły • czas teraźniejszy • czas zaprzeszły

synonimy:

(1.2) chwila, moment, pora

antonimy:

hiperonimy:

hiponimy:

holonimy:

meronimy:

wyrazy pokrewne:

rzecz. czasownik mrz, czasowość ż, czasówka ż

przym. czasowy, ponadczasowy, czasownikowy, odczasownikowy

przysł. czasem, czasami, czasowo, podczas

przyim. podczas

związki frazeologiczne:

(być / przyjechać / …) o czasie / na czas • ciężkie czasy • co jakiś czas • co pewien czas • być kwestią czasu • być na czasie • czas leczy rany • czas nagli • czas po temu • czas to pieniądz • dawnymi czasy • do swego czasu • do pewnego czasu • duch czasu • gorący czas • kawał czasu • mieć czas (na coś) • na czas • nadchodzi / nadszedł / zbliża się czyjś czas • nadszarpnięty przez ząb czasu • najwyższy czas • nie ma czasu (na coś) • o czasie • od czasu do czasu • po czasie • przed czasem • rychło w czas • swego czasu • szkoda czasu i atłasu • w czasach słusznie minionych • w sam czas • w swoim czasie • we właściwym czasie • wyspać się za wszystkie czasy • wyścig z czasem • z biegiem czasu • za czasów (kogoś / czyichś) • za dawnych czasów • zabijać czas • zrobić na czas • iść z duchem czasu • szmat czasu • czas ucieka, wieczność czeka

etymologia:

(1.2) prasł. *časъ (< praindoeur. *kēso-) → odcinek czasu[3]

(1.1) pochodne od (1.2)

(1.3) kalka z łac. tempus[4]

uwagi:

zob. też czas w Wikicytatach

zobacz też: polskie przysłowia o czasie

tłumaczenia:

źródła:

  1. ↑ publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Hasło „czas” w: Marcin Woliński, Zygmunt Saloni, Robert Wołosz, Włodzimierz Gruszczyński, Danuta Skowrońska, Zbigniew Bronk, Słownik gramatyczny języka polskiego (wyd. IV online), Warszawa 2020.
  2. ↑ Cały stadion kibicuje jednej, jedynej Polce i..., twitter.com, 8/6/2024
  3. ↑ Wiesław Boryś, Słownik etymologiczny języka polskiego, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2005, ISBN 83-08-03648-1.
  4. ↑ Krystyna Długosz-Kurczabowa, Stanisław Dubisz, Gramatyka historyczna języka polskiego, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2001, s. 370.

wymowa:

znaczenia:

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) czas

(1.2) okres

odmiana:

przykłady:

(1.1) Òd tegò czasu móm co do ti domenë malińką niészmakã. → Od tego czasu mam co do tej domeny maleńki niesmak.

składnia:

kolokacje:

synonimy:

antonimy:

hiperonimy:

hiponimy:

holonimy:

meronimy:

wyrazy pokrewne:

związki frazeologiczne:

etymologia:

uwagi:

źródła: