gadać – Wikisłownik, wolny słownik wielojęzyczny (original) (raw)

Z Wikisłownika – wolnego słownika wielojęzycznego

Podobna pisownia Podobna pisownia: gadac

wymowa:

IPA: [ˈɡadat͡ɕ], AS: [gadać], ⓘ

znaczenia:

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) pot. mówić, lekcew. rozmawiać

(1.2) gw. (Śląsk Cieszyński) mówić językiem literackim, nie gwarą[1]

czasownik zwrotny niedokonany gadać się (dk. brak)

(2.1) przest. kłócić się

odmiana:

(1.1) koniugacja I

forma liczba pojedyncza liczba mnoga
1. os. 2. os. 3. os. 1. os. 2. os. 3. os.
bezokolicznik gadać
czas teraźniejszy gadam gadasz gada gadamy gadacie gadają
czas przeszły m gadałem gadałeś gadał gadaliśmy gadaliście gadali
ż gadałam gadałaś gadała gadałyśmy gadałyście gadały
n gadałom gadałoś gadało
tryb rozkazujący niech gadam gadaj niech gada gadajmy gadajcie niech gadają
pozostałe formyczas przyszłymbędę gadał,będę gadaćbędziesz gadał,będziesz gadaćbędzie gadał,będzie gadaćbędziemy gadali,będziemy gadaćbędziecie gadali,będziecie gadaćbędą gadali,będą gadaćżbędę gadała,będę gadaćbędziesz gadała,będziesz gadaćbędzie gadała,będzie gadaćbędziemy gadały,będziemy gadaćbędziecie gadały,będziecie gadaćbędą gadały,będą gadaćnbędę gadało,będę gadaćbędziesz gadało,będziesz gadaćbędzie gadało,będzie gadaćczas zaprzeszłymgadałem byłgadałeś byłgadał byłgadaliśmy byligadaliście byligadali byliżgadałam byłagadałaś byłagadała byłagadałyśmy byłygadałyście byłygadały byłyngadałom byłogadałoś byłogadało byłoforma bezosobowa czasu przeszłegogadano tryb przypuszczającymgadałbym,byłbym gadałgadałbyś,byłbyś gadałgadałby,byłby gadałgadalibyśmy,bylibyśmy gadaligadalibyście,bylibyście gadaligadaliby,byliby gadaliżgadałabym,byłabym gadałagadałabyś,byłabyś gadałagadałaby,byłaby gadałagadałybyśmy,byłybyśmy gadałygadałybyście,byłybyście gadałygadałyby,byłyby gadałyngadałobym,byłobym gadałogadałobyś,byłobyś gadałogadałoby,byłoby gadałoimiesłów przymiotnikowy czynnymgadający, niegadający żgadająca, niegadająca gadające, niegadające ngadające, niegadająceimiesłów przymiotnikowy biernymgadany, niegadanygadani, niegadaniżgadana, niegadanagadane, niegadanengadane, niegadaneimiesłów przysłówkowy współczesnygadając, nie gadając rzeczownik odczasownikowygadanie, niegadanie

(2.1) koniugacja I

forma liczba pojedyncza liczba mnoga
1. os. 2. os. 3. os. 1. os. 2. os. 3. os.
bezokolicznik gadać się
czas teraźniejszy gadam się gadasz się gada się gadamy się gadacie się gadają się
czas przeszły m gadałem się gadałeś się gadał się gadaliśmy się gadaliście się gadali się
ż gadałam się gadałaś się gadała się gadałyśmy się gadałyście się gadały się
n gadałom się gadałoś się gadało się
tryb rozkazujący niech się gadam gadaj się niech się gada gadajmy się gadajcie się niech się gadają
pozostałe formyczas przyszłymbędę się gadał,będę się gadaćbędziesz się gadał,będziesz się gadaćbędzie się gadał,będzie się gadaćbędziemy się gadali,będziemy się gadaćbędziecie się gadali,będziecie się gadaćbędą się gadali,będą się gadaćżbędę się gadała,będę się gadaćbędziesz się gadała,będziesz się gadaćbędzie się gadała,będzie się gadaćbędziemy się gadały,będziemy się gadaćbędziecie się gadały,będziecie się gadaćbędą się gadały,będą się gadaćnbędę się gadało,będę się gadaćbędziesz się gadało,będziesz się gadaćbędzie się gadało,będzie się gadaćczas zaprzeszłymgadałem się byłgadałeś się byłgadał się byłgadaliśmy się byligadaliście się byligadali się byliżgadałam się byłagadałaś się byłagadała się byłagadałyśmy się byłygadałyście się byłygadały się byłyngadałom się byłogadałoś się byłogadało się byłoforma bezosobowa czasu przeszłegogadano siętryb przypuszczającymgadałbym się,byłbym się gadałgadałbyś się,byłbyś się gadałgadałby się,byłby się gadałgadalibyśmy się,bylibyśmy się gadaligadalibyście się,bylibyście się gadaligadaliby się,byliby się gadaliżgadałabym się,byłabym się gadałagadałabyś się,byłabyś się gadałagadałaby się,byłaby się gadałagadałybyśmy się,byłybyśmy się gadałygadałybyście się,byłybyście się gadałygadałyby się,byłyby się gadałyngadałobym się,byłobym się gadałogadałobyś się,byłobyś się gadałogadałoby się,byłoby się gadałoimiesłów przymiotnikowy czynnymgadający się, niegadający siężgadająca się, niegadająca sięgadające się, niegadające sięngadające się, niegadające sięimiesłów przymiotnikowy biernymgadany, niegadanygadani, niegadaniżgadana, niegadanagadane, niegadanengadane, niegadaneimiesłów przysłówkowy współczesnygadając się, nie gadając sięrzeczownik odczasownikowygadanie się, niegadanie się

przykłady:

(1.1) Zamiast tyle gadać moglibyście się wziąć do roboty.

składnia:

(1.1) gadać o +N. • gadać z +N.

kolokacje:

synonimy:

antonimy:

hiperonimy:

hiponimy:

holonimy:

meronimy:

wyrazy pokrewne:

rzecz. gadulstwo n, gadatliwość ż, gadałka ż, gadanie n, gadanina ż, gadka ż, gaduła m/ż, dogadywanie n, dogadanie n, obgadywanie n, obgadanie n, pogadanie n, pogadanka ż, przegadywanie n, przegadanie n, rozgadywanie n, rozgadanie n, ugadywanie n, ugadanie n, wygadywanie n, wygadanie n, zagadywanie n, zagadanie n, przygadywanie n, przygadanie n, niedogadywanie n, niedogadanie n, zgadywanie n, zgadnięcie n, zagadka ż, zagadkowość ż

czas. dogadywać ndk., dogadać dk., obgadywać ndk., obgadać dk., pogadać dk., przegadywać ndk., przegadać dk., rozgadywać ndk., rozgadać dk., ugadywać ndk., ugadać dk., wygadywać ndk., wygadać dk., zagadywać ndk., zagadać dk., zgadać dk., zgadywać ndk., zgadnąć dk.

przym. gadany, gadatliwy, pogadankowy, zagadkowy

przysł. zagadkowo, gadatliwie

wykrz. gadanie, gadu-gadu

związki frazeologiczne:

gadać, co ślina na język przyniesie • gadać jak najęty / gadać jak nakręcony • gadać po próżnicy • gadać od rzeczy • mieć gadane • gadał dziad do obrazu, a obraz doń ani razu • głuchemu gadać - groch na ścianę rzucać • za głos Boski uznają, co wszyscy ludzie gadają • gadać z nim – to jak plewy młócić • szkoda gadać

etymologia:

praindoeur. *gad- • por. pali gad

uwagi:

tłumaczenia:

źródła:

  1. ↑ Słownik gwarowy Śląska Cieszyńskiego, red. Jadwiga Wronicz, Galeria „Na Gojach”, Ustroń 2010, ISBN 978-83-60551-28-8.