koło – Wikisłownik, wolny słownik wielojęzyczny (original) (raw)
Z Wikisłownika – wolnego słownika wielojęzycznego
koło (1.1)
koło (1.3)
koło (1.6)
dwa koła (1.7)
wymowa:
znaczenia:
rzeczownik, rodzaj nijaki
(1.1) geom. okrąg wraz z odciętym wewnątrz niego fragmentem płaszczyzny; zob. też koło w Wikipedii
(1.2) pot. linia o kształcie brzegu koła (1.1), okrąg
(1.3) przedmiot o takim kształcie, zwykle część maszyny lub urządzenia, zwłaszcza pojazdu; zob. też koło (technika) w Wikipedii
(1.4) określona grupa osób, stowarzyszenie ludzi o podobnych celach
(1.5) gw. (Górny Śląsk) rower[1]
(1.6) forma zabawy lub tańca, gdy uczestnicy trzymają się za ręce
(1.7) pot. duże pieniądze (zwykle jeden milion jakiejś waluty)
przyimek
(2.1) obok, przy, blisko czegoś
(2.2) około
(1.1-9)
(2.1-2) nieodm.
przykłady:
(1.1) Jaki jest wzór na pole koła?
(1.2) Procesja zatoczyła koło wokół rynku i skierowała się w stronę kościoła.
(1.3) Samochód ma cztery koła.
(1.4) Koło naukowe studentów socjologii zaprasza na wykład.
(1.5) Jechołech do cia na kole.
(1.7) — Ile kosztował cię remont domu? — A, szkoda gadać, prawie pół koła (= prawie 500 000).
(1.9) — Sądzisz, że nam dosuną, blondyneczko?… Wyrzuć te myśli, melduję ci, załatwimy ich sześć koło[2].
(2.1) Sklep jest zaraz koło przystanku.
składnia:
(1.1) koło opisane na wielokącie • odcinek koła • wycinek koła
(1.2) koła biegunowe • koła podbiegunowe • koła polarne • koło godzinne • czarcie koło • koło horyzontu • zataczać koło
(1.3) geometria kół • koło samochodu / roweru • ramię koła • koło zębate • koło napędowe • koło jezdne • koło ogonowe • koło polowe • koło wodne • koło młyńskie • koło garncarskie • koło transmisyjne • koło zamachowe • koło rozpędowe • jałowe koło • koło łopatkowe • koło sterowe • łamać kołem
(1.4) koło przyjaciół / znajomych • koło łowieckie / polityczne / naukowe • koło gospodyń wiejskich • koło generalne • koło rycerskie
synonimy:
(1.2) okrąg, krąg, stpol. cerkiel
(1.7) bańka
(1.8) kolo
(2.1) gw. (Śląsk Cieszyński i Górny Śląsk) kole
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
(1.2) koło zapasowe
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
rzecz. koleina ż, kołowanie n, kolarstwo n, kolarz m, zakole n
czas. kołować, skołować, kołowacieć
związki frazeologiczne:
błędne koło • koło fortuny • koło ratunkowe • kwadratura koła • piąte koło u wozu / potrzebny jak piąte koło u wozu • robić koło dupy • robić koło pióra • robić koło tyłka • w koło • w koło Macieju
etymologia:
prasł. *kolo < praindoeur. *keklos
(1.5) niem. Rad – jako tłumaczenie znaczenia pierwotnego (koło) zamiast znaczenia pochodnego (niem. Fahrrad → rower)
uwagi:
zob. też koło (ujednoznacznienie) w Wikipedii
(1.2) W matematyce odróżnia się ściśle koło od okręgu w związku z czym ta definicja jest uważana za błędną.
tłumaczenia:
(1.5) zobacz listę tłumaczeń w haśle: rower
(2.2) zobacz listę tłumaczeń w haśle: około
- albański: (2.1) afër
- amharski: (1.1) ክበብ
- angielski: (1.1) disk, disc (nie
circle); (1.2) circle, ring; (1.3) wheel; (1.4) circle; (2.1) close to, near - arabski: (1.1) دائرة ż; (1.3) عجلة ż, دولاب m
- baskijski: (1.1) zirkulu; (1.2) zirkulu; (1.3) gurpil
- białoruski: (1.1) кола n; (1.2) кола n; (1.3) кола n; (1.6) кола n
- czeski: (1.1) kruh m; (1.2) kolo n; (1.3) kolo n
- dinka: (1.1) agol
- dolnołużycki: (1.1) koło n, kólaso n; (1.2) kólaso n; (1.3) kólaso n
- duński: (1.1) cirkel; (1.3) hjul n
- esperanto: (1.1) disko; (1.2) rondo; (1.3) rado
- fenicki: (1.3) 𐤂𐤋𐤂𐤋
- francuski: (1.1) disque m; (1.2) cercle m; (1.3) roue ż; (1.4) cercle m; (2.1) près de, à côté de, du côté de
- górnołużycki: (1.3) koleso n, koło n
- gudźarati: (1.1) ચક્કર n (cakkara)
- hiszpański: (1.1) círculo m; (1.2) círculo m; (1.3) rueda ż; (1.4) círculo m; (2.1) cerca; (2.2) cerca
- japoński: (1.1) 円; (1.2) 丸(まる); (1.3) 車輪, ウィール, ホイール
- jidysz: (1.3) ראָד n (rod); (2.1) לעבן (lebn)
- karaimski: (1.3) wozu кӧпчэк
- kaszubski: (1.1) kòl
- kataloński: (1.1) cercle m; (1.2) cercle m; (1.3) roda ż
- łaciński: (1.1) rota
- niderlandzki: (1.3) wiel n
- niemiecki: (1.1) Kreis m; (1.2) Kreis m; (1.3) Rad n; (1.4) Kreis m
- nowogrecki: (1.1) κύκλος m; (1.2) κύκλος m; (1.3) ρόδα ż, τροχός m; (1.4) κύκλος m; (2.1) δίπλα, δίπλα; (2.2) γύρω, περίπου
- nowopruski: (1.1) kellan n, kellin n; (1.3) kellan n, kellin n
- polski język migowy:
- rosyjski: (1.1) круг m; (1.2) окружность ż; (1.3) колесо n; (2.1) около, возле
- sanskryt: (1.1) मण्डलक n (maṇḍalaka), चक्र n (cakra)
- starogrecki: (1.1) κύκλος m; (1.3) κύκλος m
- staropruski: (1.1) kelan n; (1.3) kelan n
- szwedzki: (1.3) hjul n; (1.4) cirkel w
- tamilski: (1.1) சக்கரம் (cakkaram)
- tybetański: (1.?) འཁོར་ལོ
- ukraiński: (1.1) круг m; (1.2) ко́ло n; (1.3) ко́лесо n; (1.4) ко́ло n; (1.5) велосипе́д m; (1.6) ко́ло n; (1.7) мільйо́н m; (1.8) коло́квіум m; (1.9) нуль m; (2.1) ко́ло, бі́ля; (2.2) ко́ло, бли́зько
- węgierski: (1.1) kör; (1.2) kör; (1.3) kerék
- wilamowski: (1.3) rod n, rōt n, raod n
źródła:
- ↑ Barbara i Adam Podgórscy, Słownik gwar śląskich, Wydawnictwo KOS, Katowice 2008, ISBN 978-83-60528-54-9, s. 140.
- ↑ Rozdział 1 [w:] LeopoldL. Tyrmand LeopoldL., Zły, Warszawa: Prószyński i S-ka, 2004, s. 23, ISBN 9788373376939, OCLC 750558692 (pol.).