niebieski – Wikisłownik, wolny słownik wielojęzyczny (original) (raw)

Z Wikisłownika – wolnego słownika wielojęzycznego

niebieskie (1.1) kwiaty

niebieska (2.1) żarówka

niebieski (2.3) posłaniec

niebiescy (3.1)

wymowa:

IPA: [ɲɛˈbʲjɛsʲci], AS: [ńebʹi ̯esʹḱi], zjawiska fonetyczne: zmięk.• i → j , ⓘ

znaczenia:

przymiotnik jakościowy

(1.1) mający kolor piątego pasma tęczy, taki jak kolor pogodnego, bezchmurnego nieba, kwiatu lnu itp.[1]; mający kolor podstawowy; zob. też barwa niebieska w Wikipedii

(1.2) przen. zob. zachwycający; cudowny, niebiański[2]

przymiotnik relacyjny

(2.1) emitujący niebieskie (1.1) światło

(2.2) astr. dotyczący nieba jako pozornego sklepienia Ziemi[1]

(2.3) rel. dotyczący nieba jako wyobrażanego miejsca pobytu Boga, bogów, aniołów, świętych itp.[1]

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(3.1) pot. zob. policjant

odmiana:

(1.1-2)

przypadek liczba pojedyncza liczba mnoga
mos/mzw mrz ż n mos nmos
mianownik niebieski niebieska niebieskie niebiescy niebieskie
dopełniacz niebieskiego niebieskiej niebieskiego niebieskich
celownik niebieskiemu niebieskiej niebieskiemu niebieskim
biernik niebieskiego niebieski niebieską niebieskie niebieskich niebieskie
narzędnik niebieskim niebieską niebieskim niebieskimi
miejscownik niebieskim niebieskiej niebieskim niebieskich
wołacz niebieski niebieska niebieskie niebiescy niebieskie
stopień wyższy bardziej niebieskiprzypadekliczba pojedynczaliczba mnogamos/mzwmrzżnmosnmosmianownikbardziej niebieskibardziej niebieskabardziej niebieskiebardziej niebiescybardziej niebieskiedopełniaczbardziej niebieskiegobardziej niebieskiejbardziej niebieskiegobardziej niebieskichcelownikbardziej niebieskiemubardziej niebieskiejbardziej niebieskiemubardziej niebieskimbiernikbardziej niebieskiegobardziej niebieskibardziej niebieskąbardziej niebieskiebardziej niebieskichbardziej niebieskienarzędnikbardziej niebieskimbardziej niebieskąbardziej niebieskimbardziej niebieskimimiejscownikbardziej niebieskimbardziej niebieskiejbardziej niebieskimbardziej niebieskichwołaczbardziej niebieskibardziej niebieskabardziej niebieskiebardziej niebiescybardziej niebieskie
stopień najwyższy najbardziej niebieskiprzypadekliczba pojedynczaliczba mnogamos/mzwmrzżnmosnmosmianowniknajbardziej niebieskinajbardziej niebieskanajbardziej niebieskienajbardziej niebiescynajbardziej niebieskiedopełniacznajbardziej niebieskiegonajbardziej niebieskiejnajbardziej niebieskiegonajbardziej niebieskichcelowniknajbardziej niebieskiemunajbardziej niebieskiejnajbardziej niebieskiemunajbardziej niebieskimbierniknajbardziej niebieskiegonajbardziej niebieskinajbardziej niebieskąnajbardziej niebieskienajbardziej niebieskichnajbardziej niebieskienarzędniknajbardziej niebieskimnajbardziej niebieskąnajbardziej niebieskimnajbardziej niebieskimimiejscowniknajbardziej niebieskimnajbardziej niebieskiejnajbardziej niebieskimnajbardziej niebieskichwołacznajbardziej niebieskinajbardziej niebieskanajbardziej niebieskienajbardziej niebiescynajbardziej niebieskie

(2.1-3)

(3.1)

przykłady:

(1.1) Płatki niezapominajki są niebieskie.

(1.1) Pan w niebieskim dresie zbyt często oglądał się nerwowo, przez co za bardzo rzucał się w oczy.

(2.1) Niebieski laser zbudowany jest na bazie azotku galu.

(2.2) Gwiazdy i planety to ciała niebieskie.

(2.3) Nawróćcie się, bo bliskie jest królestwo niebieskie!

składnia:

kolokacje:

(1.1) kolor niebieski • barwa niebieska • pigmentacja niebieska • mieć / przybierać / przybrać kolor niebieski (barwę niebieską) • zmienić / zmieniać kolor na niebieski • odznaczać się kolorem niebieskim (barwą niebieską) • pomalować / przemalowywać / przemalować / barwić / zabarwiać / zabarwić na (kolor) niebieski (na niebiesko) • niebieska farba • niebieski lakier / barwnik / pigment / odcień • niebieskie światło • niebieskie morze / niebo • niebieskie oczy • niebieski kwiatek • niebieski samochód • biało-czerwono-niebieski • biało-niebieski • białoniebieski • bladoniebieski • brudnoniebieski • buroniebieski • chabrowoniebieski • ciemnoniebieski • ciemnostalowoniebieski • czarnoniebieski • czerwononiebieski • fioletowoniebieski • granatowoniebieski • jaskrawoniebieski • jasnoniebieski • kobaltowoniebieski • liliowo-niebieski • liliowoniebieski • matowoniebieski • metalicznoniebieski • mlecznoniebieski • ołowianoniebieski • pomarańczowo-niebieski • popielatoniebieski • rdzawoniebieski • różowoniebieski • sinawoniebieski • sinoniebieski • srebrzystoniebieski • stalowoniebieski • szaroniebieski • szmaragdowoniebieski • turkusowoniebieski • zielonawoniebieski • zielonkawoniebieski • zielonkowatoniebieski • zielono-niebieski • zielononiebieski • niebiesko-biały • niebiesko-czarny • niebiesko-fioletowy • niebiesko-granatowy • niebiesko-lila • niebiesko-rdzawo-biały • niebiesko-seledynowo-rdzawy • niebiesko-szary • niebiesko-zielony • niebieskobiały • niebieskoczarny • niebieskofioletowy • niebieskofiołkowy • niebieskogranatowy • niebieskolila • niebieskoliliowy • niebieskooki • niebieskopióry • niebieskopopielaty • niebieskopurpurowy • niebieskosiny • niebieskoskóry • niebieskoskrzydły • niebieskoszary • niebieskość • niebieskozielonkawy • niebieskozielony • andotukan niebieski • aprion niebieski • czosnek niebieski • drzewołaz niebieski • gurami niebieski • halibut niebieski • łubin niebieski • marlin niebieski • niebieski smok • niebieski nadolbrzym • niebieski olbrzym • orlik niebieski • paw niebieski • aloza niebieska • antylopa niebieska • makaira niebieska • mucha niebieska • muchodławka niebieska • przydacznia niebieska • tanagra niebieska • zaraza niebieska

(2.1) niebieski laser / świetlik • niebieska żarówka / świetlówka / dioda / lampa

(2.2) ciało niebieskie • firmament niebieski • południk niebieski • równik niebieski • równoleżnik niebieski • zwierzyniec niebieski • sfera niebieska • sklepienie niebieskie • bieguny niebieskie

(2.3) Ojciec Niebieski • chwała niebieska • siła niebieska • Królestwo Niebieskie • hufce / zastępy niebieskie • aniołowie niebiescy

synonimy:

(1) daw. war. niebiesny

(1.1) reg. pozn. modrakowy, gw. (Górny Śląsk) modry

(1.2) ambrozyjski, arcy-piękny, błogi, boski, cudny, cudowny, czarujący, ładny, miły, miodowy, pełen wdzięku, piękny, powabny, przecudny, przecudowny, przepiękny, przesympatyczny, prześliczny, przeuroczy, przyjemny, przymilny, rozbrajający, rozkoszny, słodki, sympatyczny, śliczny, ujmujący, uroczy, urokliwy, wdzięczny, zniewalający

(2.2) niebiański, podniebny

(2.3) anielski, astralny, boski, boży, edeński, nadludzki, nadnaturalny, nadprzyrodzony, nadziemski, niebiański, niematerialny, nienaturalny, nieziemski, pański, ponadludzki, rajski, wybór, zaświatowy

(3.1) funkcjonariusz, mundurowy, pan władza, policjant, stróż prawa; pot. smerf, glina, gliniarz

antonimy:

(1.1) nieniebieski, żółty

(1.2) brzydki, koszmarkowaty, koszmarny, nieapetyczny, nieestetyczny, nieniebieski, obmierzły, obrzydliwy, odpychający, odrażający, odstręczający, ohydny, parszywy, paskudny, poczwarny, poniżej wszelkiej krytyki, potworkowaty, sparszywiały, szkaradny, szpetny, tandetny, wstrętny, wszawy; niżej wszelkiej krytyki

(2.1) nieniebieski

(2.2) nieniebieski, przyziemny, ziemski

(2.3) diabelski, nieniebieski, piekielny

hiperonimy:

(1.1) kolorowy

(1.2) świecący

(2.3) pozagrobowy

hiponimy:

(1.1) barwinkowy, białoniebieski, bladoniebieski, brudnoniebieski, buroniebieski, bławatkowy, bławatny, błękitnawy, błękitny, celestynowy, chabrowoniebieski, chabrowy, ciemnobłękitny, ciemnogranatowy, ciemnoniebieski, ciemnostalowoniebieski, ciemnoturkusowy, czarnoniebieski, czerwononiebieski, fioletowoniebieski, gołębi, granatowoniebieski, granatowy, indygowy, jaskrawoniebieski, jasnobłękitny, jasnoniebieski, kobaltowoniebieski, kobaltowy, lawendowoniebieski, lazurowy, liliowoniebieski, matowoniebieski, metalicznoniebieski, mlecznoniebieski, modrawy, modry, morski, niebieskawy, niebieskobiały, niebieskoczarny, niebieskofioletowy, niebieskofiołkowy, niebieskogranatowy, niebieskolila, niebieskoliliowy, niebieskooki, niebieskopióry, niebieskopopielaty, niebieskopurpurowy, niebieskosiny, niebieskoskrzydły, niebieskoskóry, niebieskoszary, niebieskozielonkawy, niebieskozielony, niebieskość, ołowianoniebieski, ołowianoniebieski, pawi, popielatoniebieski, rdzawoniebieski, różowoniebieski, sinawoniebieski, sinoniebieski, siny, srebrzystoniebieski, stalowoniebieski, szafirowy, szarobłękitny, szaroniebieski, szmaragdowoniebieski, turkusowoniebieski, turkusowy, ultramarynowy, zielonawoniebieski, zielonkawoniebieski, zielonkowatoniebieski, zielononiebieski

holonimy:

meronimy:

wyrazy pokrewne:

rzecz. niebieskość ż, niebieskawość ż , niebo n, niebiosa nmos, niebiosy nmos, niebiańskość ż, niebieszczenie n, zaniebieszczenie n, zniebieszczenie n

przym. niebieskawy, niebiański

zdrobn. niebieściutki, niebieściuchny

przysł. niebiesko, niebieskawo, niebieściutko, niebiańsko

czas. niebieszczeć ndk., zaniebieszczeć dk., zniebieszczeć dk., niebieszczyć ndk., zaniebieszczyć dk., niebieścieć ndk., zaniebieścieć dk., zniebieścieć dk., niebieścić ndk., zaniebieścić dk.

tem. słow. niebiesko-

związki frazeologiczne:

myśleć o niebieskich migdałach / marzyć o niebieskich migdałach / śnić o niebieskich migdałach • nie zgadnie pan Niewieski, co zrobi Pan Niebieski • niebieski ekran śmierci • niebieski ptak • przenieść się do niebieskiej chwały • rosyjski kot niebieski • ziemski pan strzyże, a niebieski strzeże • Niebieska Jerozolima

etymologia:

(1.1-2, 2.1-3) pol. niebo + -ski[3][4]

(3.1) od koloru umundurowania policji

uwagi:

(1.1) zobacz też: czerwony • pomarańczowy • żółty • zielony • granatowy • fioletowy

(1.1) zobacz też: Indeks:Polski - Kolory

tłumaczenia:

źródła:

  1. 1 2 3 publikacja w zamkniętym dostępie – wymagana płatna rejestracja Hasło „niebieski” w: Uniwersalny słownik języka polskiego, Stanisław Dubisz (red.), Elżbieta Sobol (red.), t. 1–4, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2003, ISBN 978-83-01-13868-4.
  2. ↑ publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Hasło „niebieski” w: Słownik języka polskiego pod redakcją Witolda Doroszewskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN.
  3. ↑ publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Porada „kolory” w: Poradnia językowa PWN.
  4. ↑ publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Hasło „niebo” w: Aleksander Brückner, Słownik etymologiczny języka polskiego, Krakowska Spółka Wydawnicza, Kraków 1927.