ogień – Wikisłownik, wolny słownik wielojęzyczny (original) (raw)

Z Wikisłownika – wolnego słownika wielojęzycznego

ogień (1.1)

ogień (1.2)

służenie ogniem (1.4)

wymowa:

ⓘ, IPA: [ˈɔɟɛ̇̃ɲ], AS: [oǵė̃ń], zjawiska fonetyczne: zmięk.• podw. art.• nazal.

znaczenia:

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) płomienie i żar powstające podczas procesu gwałtownego utleniania; zob. też ogień w Wikipedii

(1.2) wojsk. strzelanie z broni palnej

(1.3) przen. głębokie zaangażowanie w coś, przeżywanie czegoś

(1.4) pot. materiał służący do zapalania, zwykle zapałki lub zapalniczka

odmiana:

(1.1)

przykłady:

(1.1) Ogień strawił miasto.

(1.2) Pluton został przygwożdżony do ziemi ogniem cekaemu.

(1.3) W grze aktorów czuło się ogień emocji i pasję.

(1.4) Masz ogień?

składnia:

kolokacje:

(1.2) otworzyć ogień do (kogoś / czegoś)

(1.4) mieć ogień • dać/podać ogień/ognia • służyć ogniem • prosić o ogień

synonimy:

(1.1) płomień, żar, gw. (Śląsk Cieszyński) uogiyń

(1.2) ostrzał, kanonada

(1.3) pasja, żar

antonimy:

(1.1) woda, lód

(1.3) beznamiętność, chłód, wyrachowanie

hiperonimy:

hiponimy:

(1.4) zapalniczka, zapałka

holonimy:

meronimy:

wyrazy pokrewne:

rzecz. ognisko n, ognik m, ognienie n, zaognienie n, ognistość ż, ogniowość ż

zdrobn. ogienek m, ogieniek m

czas. ognić ndk., zaognić dk.

przym. ogniowy, ognisty

przysł. ogniście, ogniowo

wykrz. ognia

związki frazeologiczne:

bać się jak ognia • dolewać oliwy do ognia • dwa ognie • godzić / pogodzić ogień z wodą • igrać z ogniem • ogień namiętności • ognie bengalskie • ognie świętego Elma • ogniem i mieczem • na pierwszy ogień • próba ognia • słomiany ogień • smażyć się w ogniu piekielnym • sztuczne ognie • stanąć w ogniach • strzec się jak ognia / wystrzegać się jak ognia • unikać jak ognia • upiec dwie pieczenie przy jednym ogniu • wpaść jak po ogień • wyciągać kasztany z ognia czyimiś rękami • wziąć w dwa ognie • zimne ognie • przysłowia: chciwości a ognia przykładając nie zgasisz[3] • kto za życia ognia pożycza, w piekle oddawać musi

etymologia:

(1.1) prasł. *ognь → ogień (1.1) < praindoeur. *ngnis[4]

por. białor. агонь, bułg. огън, chorw. oganj, czes. oheň, dłuż. wogeń, głuż. woheń, kasz. òdżin, mac. оган, ros. огонь, scs. огнь, słc. oheň, słń. ogenj i ukr. вого́нь

por. łac. ignis i sanskr. अग्नि

uwagi:

tłumaczenia:

źródła:

  1. ↑ publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Hasło „ogień” w: Marcin Woliński, Zygmunt Saloni, Robert Wołosz, Włodzimierz Gruszczyński, Danuta Skowrońska, Zbigniew Bronk, Słownik gramatyczny języka polskiego (wyd. IV online), Warszawa 2020.
  2. ↑ publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Hasło „ogień” w: Słownik języka polskiego pod redakcją Witolda Doroszewskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN.
  3. ↑ Jan Tokarski, A ileż to kłopotu… ze spójnikiem „a”, „Poradnik Językowy” nr 2/1951, s. 14.
  4. ↑ Hrvatski jezični portal