owad – Wikisłownik, wolny słownik wielojęzyczny (original) (raw)

Z Wikisłownika – wolnego słownika wielojęzycznego

jakiś owad (1.1)

wymowa:

IPA: [ˈɔvat], AS: [ovat], zjawiska fonetyczne: wygł. ⓘ

znaczenia:

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) ent. niewielkie zwierzę, zaliczane do stawonogów, posiadające trzy pary odnóży oraz zazwyczaj dwie pary skrzydeł; zob. też owady w Wikipedii

(1.2) daw. gw. (Podkarpacie) zazw. w lm żywy inwentarz domowy[1]

rzeczownik zbiorowy, rodzaj męskorzeczowy

(2.1) daw. owady (1.1)[2]

odmiana:

(1.1)

(2.1) blm,

przykłady:

(1.1) Owady są najliczniejszą grupą zwierząt.

składnia:

kolokacje:

synonimy:

(1.1) insekt, pot. robak

antonimy:

hiperonimy:

(1.1) sześcionóg

hiponimy:

(1.1) bąk, chrząszcz, cykada, ćma, gąsienica, jedwabnik, jętka, karaluch, komar, konik, liściec, modliszka, mól, motyl, mrówka, mszyca, mucha, nartnik, osa, pasikonik, patyczak, pchła, pluskwa, pluskwiak, pszczoła, skarabeusz, skorek, szarańcza, szerszeń, szczypawka, świetlik, termit, trzmiel, ważka, wesz, żuk, ździeblarz

holonimy:

meronimy:

wyrazy pokrewne:

rzecz. owady nmos, owadziarka ż, owadziarnia ż

przym. owadzi

związki frazeologiczne:

etymologia:

(1.1,2.1) od prasł. *ovadъ[3][4], dalsza etymologia niejasna:

(1.1,2.1) być może od połączenia rdzeni *ov- → owca i *-ad (obocznego do *-ěd) → jeść, co sugeruje pierwotne znaczenie jedzący owce[3]

(1.1,2.1) być może od wcześniejszego *obadъ[3], a to od czasownika *bosti[4][5] (od tego pochodzi pol. bóść)

(1.1,2.1) być może od wcześniejszego *obvadъ, więc powiązanego z czasownikiem pol. wadzić[3], co sugeruje pierwotne znaczenie stworzenie wadzące

(1.1,2.1) w innych językach słowiańskich używane w węższym znaczeniu niż w polszczyźnie

(1.1,2.1) por. białor. авад, białor. авадзень, chorw. obad, czes. ovád, serb. обад, ros. овод i ukr. о́від

uwagi:

tłumaczenia:

• angielski: (1.1) insect
• arabski: (1.1) حشرة
• baskijski: (1.1) intsektu
• białoruski: (1.1) насякомае n
• bułgarski: (1.1) насекомо n, инсект m
• chorwacki: (1.1) kukac m
• czeski: (1.1) hmyz m
• duński: (1.1) insekt w
• esperanto: (1.1) insekto
• francuski: (1.1) insecte m
• gudźarati: (1.1) કીડો m (kīḍō)
• hindi: (1.1) कीट
• hiszpański: (1.1) insecto m
• islandzki: (1.1) skordýr m, skorkvikindi n
• jidysz: (1.1) אינסעקט m (insekt)
• kabylski: (1.1) abeɛɛuc
• kataloński: (1.1) insecte m
• kazachski: (1.1) жәндік
• litewski: (1.1) vabzdys m
• łaciński: (1.1) insectum n
• niemiecki: (1.1) Insekt n
• norweski (bokmål): (1.1) insekt n
• nowogrecki: (1.1) έντομο n
• nowopruski: (1.1) wūds m
• portugalski: (1.1) inseto m
• rosyjski: (1.1) насеко́мое n
• rumuński: (1.1) insectă ż
• sanskryt: (1.1) कीट
• słowacki: (1.1) hmyz
• szwedzki: (1.1) insekt w
• tuvalu: (1.1) ane, iniseti
• ukraiński: (1.1) комаха ż
• walijski: (1.1) pryfyn m, trychfil m
• węgierski: (1.1) rovar
• włoski: (1.1) insetto m
• wolof: (1.1) gunóor

źródła:

1. ↑ Skarbonka, „Poradnik Językowy” nr 1/1905, s. 16.
2. ↑ Hasło „owad” w: Słownik języka polskiego pod redakcją Witolda Doroszewskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN.
3. 1 2 3 4 Hasło „owca” w: Krystyna Długosz-Kurczabowa, Wielki słownik etymologiczno-historyczny języka polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2008, ISBN 978-83-01-15258-1, s. 480.
4. 1 2 Hasło „obad” w: Hrvatski jezični portal.
5. ↑ Hasło „bosti” w: Hrvatski jezični portal.