smutny – Wikisłownik, wolny słownik wielojęzyczny (original) (raw)

Z Wikisłownika – wolnego słownika wielojęzycznego

smutna (1.1) dziewczynka

smutna (1.2) mina

wymowa:

IPA: [ˈsmutnɨ], AS: [smutny], ⓘ

podział przy przenoszeniu wyrazu: smut•ny[1]

ⓘ

znaczenia:

przymiotnik jakościowy

(1.1) odczuwający smutek, pogrążony w smutku[2]

(1.2) wyrażający smutek, charakteryzujący się smutkiem, nacechowany smutkiem[2][3]

(1.3) godny pożałowania[2], dający powód do smutku[3]

odmiana:

(1.1-3)

przykłady:

(1.1) Blady i smutny wszedł do pokoju, gdzie zwykle palił się na kominku ogień, a przy nim siadywała jego chora żona[4].

(1.2) Ze smutną miną spoglądała przez okno i czekała na męża.

(1.3) Niedostrzeganie tej smutnej prawdy bardzo poważnie zaciążyło na polskiej świadomości[5].

składnia:

kolokacje:

(1.1) smutny człowiek

(1.2) smutna mina / twarz • smutnorzewny • smutnoszary

(1.3) smutny widok / wypadek • smutna sytuacja

synonimy:

(1.1-2) bajroniczny, boleściwy, chmurny, elegijny, gorzki, grobowy, hiobowy, karawaniarski, łzawy, markotny, melancholijny, minorowy, nachmurzony, niepogodny, nieszczęśliwy, niewesoły, osowiały, osępiały, pełen smutku, pochmurny, pogrzebowy, pogrążony w smutku, pomarkotniały, ponuracki, ponury, posmutniały, posępny, przybity, przygaszony, przygnębiony, przyklapnięty, skwaszony, skwaśniały, smutnawy, smętnawy, smętny, sposępniały, spsiały, stroskany, sępi, tęskny, werterowski, zachmurzony, zasmucony, zasępiony, zatroskany, załamany, zbolały, zgaszony, zgasły, zgnębiony, zgorzkniały, zgryziony, zmarkotniały, zmartwiony, zniechęcony, złamany, żałobny, żałosny, żałośliwy; chmurny jak noc, kwaśny jak ocet, kwaśny jak ocet siedmiu złodziei, nie w sosie, ponury jak chmura gradowa; daw. frasobliwy

(1.3) beznadziejny, czarny, godny pożałowania, mroczny, niedobry, nieprzyjemny, opłakany, pesymistyczny, przygnębiający, przykry, tragiczny, zasmucający, zły, żałosny

antonimy:

(1.1-2) entuzjastyczny, pogodny, poweselały, promienny, radosny, rozanielony, rozbawiony, roześmiany, rozochocony, rozpromieniony, rozradowany, rozweselony, szczęśliwy, uradowany, uszczęśliwiony, uśmiechnięty, wesoły, wniebowzięty; poet. słoneczny; cały w skowronkach, pełen radości, pełen zadowolenia, w różowym humorze

(1.3) dobry, pozytywny, rozweselający, szczęśliwy, wesoły

hiperonimy:

hiponimy:

holonimy:

meronimy:

wyrazy pokrewne:

rzecz. smutek mrz, smuteczek mrz, smutki nmos, smuteczki nmos, smutas mos, smutasek mos, smucenie n, smucenie n, posmucenie n, zasmucenie n, zasmucanie n, smutność ż

czas. smucić ndk., posmucić dk., zasmucić dk., zasmucać ndk.

przym. smutnawy

przysł. smutnie, smutno

związki frazeologiczne:

etymologia:

od XV w., odmianka fonetyczna przym. smętny, cząstka -u- prawdopodobnie pod wpływem stczes. smutek → smutek[6]

por. smucić, smutek

uwagi:

tłumaczenia:

źródła:

  1. ↑ Hasło „smutny” w: Wielki słownik ortograficzno-fleksyjny, red. Jerzy Podracki, Horyzont, Warszawa 2001, ISBN 83-7311-161-1, s. 1213.
  2. 1 2 3 publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Hasło „smutny” w: Słownik języka polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN.
  3. 1 2 publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Hasło „smutny” w: Słownik języka polskiego pod redakcją Witolda Doroszewskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN.
  4. ↑ Eliza Orzeszkowa, Cnotliwi, 1871, Wikiźródła.
  5. ↑ Michnik Adam, Tischner Józef, Żakowski Jacek, Między Panem a Plebanem, 1995, Narodowy Korpus Języka Polskiego.
  6. ↑ Hasło „smutek” w: Wiesław Boryś, Słownik etymologiczny języka polskiego, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2005, ISBN 83-08-03648-1, s. 564.