umrzeć – Wikisłownik, wolny słownik wielojęzyczny (original) (raw)

Z Wikisłownika – wolnego słownika wielojęzycznego

wymowa:

ⓘ, IPA: [ˈũmʒɛt͡ɕ], AS: [ũmžeć], zjawiska fonetyczne: nazal.

ⓘ

znaczenia:

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. umierać)

(1.1) skończyć życie

(1.2) książk. przen. zakończyć byt, przestać istnieć

odmiana:

(1.1-2) koniugacja XI

forma liczba pojedyncza liczba mnoga
1. os. 2. os. 3. os. 1. os. 2. os. 3. os.
bezokolicznik umrzeć
czas przyszły prosty umrę umrzesz umrze umrzemy umrzecie umrą
czas przeszły m umarłem umarłeś umarł umarliśmy umarliście umarli
ż umarłam umarłaś umarła umarłyśmy umarłyście umarły
n umarłom umarłoś umarło
tryb rozkazujący niech umrę umrzyj niech umrze umrzyjmy umrzyjcie niech umrą
pozostałe formyczas zaprzeszłymumarłem byłumarłeś byłumarł byłumarliśmy byliumarliście byliumarli byliżumarłam byłaumarłaś byłaumarła byłaumarłyśmy byłyumarłyście byłyumarły byłynumarłom byłoumarłoś byłoumarło byłoforma bezosobowa czasu przeszłegoumarto tryb przypuszczającymumarłbym,byłbym umarłumarłbyś,byłbyś umarłumarłby,byłby umarłumarlibyśmy,bylibyśmy umarliumarlibyście,bylibyście umarliumarliby,byliby umarliżumarłabym,byłabym umarłaumarłabyś,byłabyś umarłaumarłaby,byłaby umarłaumarłybyśmy,byłybyśmy umarłyumarłybyście,byłybyście umarłyumarłyby,byłyby umarłynumarłobym,byłobym umarłoumarłobyś,byłobyś umarłoumarłoby,byłoby umarłoimiesłów przysłówkowy uprzedniumarłszy rzeczownik odczasownikowyumarcie, nieumarcie

przykłady:

(1.1) Trzeba przyspieszyć tylko sprawę rozwodową w konsystorzu, przewalczyć przeszkody, unieważnić małżeństwo z Piotrem Orzeszko. "Zwyciężę albo umrę!…[1]

składnia:

kolokacje:

synonimy:

(1.1) skonać; gw. (Górny Śląsk) skrepnąć, świtnonć; przen. odejść; podn. rozstać się z życiem, przejść na tamten świat, wydać ostatnie tchnienie, wyzionąć ducha, oddać ducha, oddać Bogu ducha / oddać duszę Bogu, zasnąć na wieki, pożegnać się ze światem, o dziecku powiększyć grono aniołków; książk. przenieść się / odejść na łono Abrahama; pot. żart. pójść do Abrahama na piwo; pot. kopnąć w kalendarz, wykorkować, wykitować, przekręcić się, kojfnąć; posp. wyciągnąć nogi / wyciągnąć kopyta, odwalić kitę; wulg. i o zwierzętach zdechnąć

antonimy:

(1.1) urodzić się, narodzić się, przyjść na świat

hiperonimy:

hiponimy:

(1.1) zginąć, polec, skonać

holonimy:

meronimy:

wyrazy pokrewne:

rzecz. umieralność ż, umieralnia ż, mór mrz, umarły mos, umarła ż, umrzyk mos, umarlak mos, umarcie n, umór mrz

czas. mrzeć ndk., umierać ndk.

ims. umarły, umarła

przym. obumarły, umarły

związki frazeologiczne:

umarł w butach • umarł król, niech żyje król • umrzeć pod nożem

przysłowia: sowa na dachu kwili, komuś umrzeć po chwili

etymologia:

uwagi:

tłumaczenia:

(1.1) dla języków nierozróżniających aspektów zobacz listę tłumaczeń w haśle: umierać

źródła:

  1. ↑ Krystyna Kolińska, Orzeszkowa, złote ptaki i terroryści, 1996, Narodowy Korpus Języka Polskiego.