walić – Wikisłownik, wolny słownik wielojęzyczny (original) (raw)
Z Wikisłownika – wolnego słownika wielojęzycznego
piorun wali (1.3)
wieża się wali (3.3)
budynek się wali (4.1)
wymowa:
IPA: [ˈvalʲit͡ɕ], AS: [valʹić], zjawiska fonetyczne: zmięk. ⓘ
znaczenia:
czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. walnąć)
(1.1) pot. wydobywać nagły, głośny, donośny dźwięk z instrumentu
(1.3) pot. o uderzeniach pioruna uderzać
(1.4) pot. rzucać coś gwałtownie, byle jak lub byle gdzie
(1.5) pot. mówić coś wprost, dosadnie
(1.6) pot. robić coś niedelikatnie, zdecydowanie
(1.7) pot. psuć się (o przedmiocie)
(1.10) pot. przewracać coś
(1.11) pot. wydobywać się skądś w dużych ilościach, gwałtownie
(1.12) pot. przemieszczać się szybko i zdecydowanie, zwłaszcza tłumnie
(1.13) pot. odbywać stosunek płciowy jako strona aktywna
(1.14) pot. grub. wydzielać nieprzyjemny zapach[1]
czasownik przechodni niedokonany (dk. walnąć)
(2.1) pot. mocno coś lub kogoś uderzać
czasownik zwrotny niedokonany walić się (dk. walnąć się)
(3.3) upadać
czasownik zwrotny niedokonany walić się (dk. brak)
(4.2) wulg. iść precz, zostawić kogoś w spokoju
(1.1–15, 2.1) koniugacja VIa
| forma | liczba pojedyncza | liczba mnoga | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1. os. | 2. os. | 3. os. | 1. os. | 2. os. | 3. os. | ||
| bezokolicznik | walić | ||||||
| czas teraźniejszy | walę | walisz | wali | walimy | walicie | walą | |
| czas przeszły | m | waliłem | waliłeś | walił | waliliśmy | waliliście | walili |
| ż | waliłam | waliłaś | waliła | waliłyśmy | waliłyście | waliły | |
| n | waliłom | waliłoś | waliło | ||||
| tryb rozkazujący | niech walę | wal | niech wali | walmy | walcie | niech walą | |
| pozostałe formyczas przyszłymbędę walił,będę walićbędziesz walił,będziesz walićbędzie walił,będzie walićbędziemy walili,będziemy walićbędziecie walili,będziecie walićbędą walili,będą walićżbędę waliła,będę walićbędziesz waliła,będziesz walićbędzie waliła,będzie walićbędziemy waliły,będziemy walićbędziecie waliły,będziecie walićbędą waliły,będą walićnbędę waliło,będę walićbędziesz waliło,będziesz walićbędzie waliło,będzie walićczas zaprzeszłymwaliłem byłwaliłeś byłwalił byłwaliliśmy byliwaliliście byliwalili byliżwaliłam byławaliłaś byławaliła byławaliłyśmy byływaliłyście byływaliły byłynwaliłom byłowaliłoś byłowaliło byłoforma bezosobowa czasu przeszłegowalono tryb przypuszczającymwaliłbym,byłbym waliłwaliłbyś,byłbyś waliłwaliłby,byłby waliłwalilibyśmy,bylibyśmy waliliwalilibyście,bylibyście waliliwaliliby,byliby waliliżwaliłabym,byłabym waliławaliłabyś,byłabyś waliławaliłaby,byłaby waliławaliłybyśmy,byłybyśmy waliływaliłybyście,byłybyście waliływaliłyby,byłyby waliłynwaliłobym,byłobym waliłowaliłobyś,byłobyś waliłowaliłoby,byłoby waliłoimiesłów przymiotnikowy czynnymwalący, niewalący żwaląca, niewaląca walące, niewalące nwalące, niewaląceimiesłów przymiotnikowy biernymwalony, niewalonywaleni, niewaleniżwalona, niewalonawalone, niewalonenwalone, niewaloneimiesłów przysłówkowy współczesnywaląc, nie waląc rzeczownik odczasownikowywalenie, niewalenie |
(3.1-3, 4.1) koniugacja VIa
| forma | liczba pojedyncza | liczba mnoga | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1. os. | 2. os. | 3. os. | 1. os. | 2. os. | 3. os. | ||
| bezokolicznik | walić się | ||||||
| czas teraźniejszy | walę się | walisz się | wali się | walimy się | walicie się | walą się | |
| czas przeszły | m | waliłem się | waliłeś się | walił się | waliliśmy się | waliliście się | walili się |
| ż | waliłam się | waliłaś się | waliła się | waliłyśmy się | waliłyście się | waliły się | |
| n | waliłom się | waliłoś się | waliło się | ||||
| tryb rozkazujący | niech się walę | wal się | niech się wali | walmy się | walcie się | niech się walą | |
| pozostałe formyczas przyszłymbędę się walił,będę się walićbędziesz się walił,będziesz się walićbędzie się walił,będzie się walićbędziemy się walili,będziemy się walićbędziecie się walili,będziecie się walićbędą się walili,będą się walićżbędę się waliła,będę się walićbędziesz się waliła,będziesz się walićbędzie się waliła,będzie się walićbędziemy się waliły,będziemy się walićbędziecie się waliły,będziecie się walićbędą się waliły,będą się walićnbędę się waliło,będę się walićbędziesz się waliło,będziesz się walićbędzie się waliło,będzie się walićczas zaprzeszłymwaliłem się byłwaliłeś się byłwalił się byłwaliliśmy się byliwaliliście się byliwalili się byliżwaliłam się byławaliłaś się byławaliła się byławaliłyśmy się byływaliłyście się byływaliły się byłynwaliłom się byłowaliłoś się byłowaliło się byłoforma bezosobowa czasu przeszłegowalono siętryb przypuszczającymwaliłbym się,byłbym się waliłwaliłbyś się,byłbyś się waliłwaliłby się,byłby się waliłwalilibyśmy się,bylibyśmy się waliliwalilibyście się,bylibyście się waliliwaliliby się,byliby się waliliżwaliłabym się,byłabym się waliławaliłabyś się,byłabyś się waliławaliłaby się,byłaby się waliławaliłybyśmy się,byłybyśmy się waliływaliłybyście się,byłybyście się waliływaliłyby się,byłyby się waliłynwaliłobym się,byłobym się waliłowaliłobyś się,byłobyś się waliłowaliłoby się,byłoby się waliłoimiesłów przymiotnikowy czynnymwalący się, niewalący siężwaląca się, niewaląca sięwalące się, niewalące sięnwalące się, niewalące sięimiesłów przymiotnikowy biernymwalony, niewalonywaleni, niewaleniżwalona, niewalonawalone, niewalonenwalone, niewaloneimiesłów przysłówkowy współczesnywaląc się, nie waląc sięrzeczownik odczasownikowywalenie się, niewalenie się |
przykłady:
(1.3) Całą wczorajszą noc waliły pioruny.
(1.5) Nie cackaj się. Wal prosto z mostu.
(1.11) Jak się dobrze pali, to dym powinien walić drzwiami i oknami.
(1.12) Lepiej wyjdźmy po cichu. Nie musimy walić środkiem sali.
(1.13) Chciałbym ją mieć dla siebie i walić ją co wieczór.
(1.14) Nie lubię z nim gadać, strasznie mu wali z gęby.
(1.15) Wczoraj waliliśmy wódę do późna w nocy.
(3.3) Widziałem, jak od uderzenia pioruna drzewo wali się na ziemię.
(4.1) Ten stary dom się wali już.
(4.1) Ponad trzydzieści lat temu sinolog tłumaczył również aktualność dzieła Konfucjusza: Czytając go, można odnaleźć w jego lęku jakby echo obaw, które odczuwamy obecnie na Zachodzie – poczucie, że żyjemy w świecie, który się wali[2].
(4.2) Wal się, cioto! Nie będziesz obrażał mojej matki.
składnia:
synonimy:
(1.3) strzelać, uderzać, rąbać
(1.7) psuć się
(1.8) zabijać, mordować, ubijać
(1.9) kraść
(1.11) bić
(3.3) fikać, obalać się
(4.2) spierdalać, wypierdalać
antonimy:
(1.1) dotykać
(1.6) mówić delikatnie, mówić ogródkami, owijać w bawełnę
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
rzecz. walenie n, walnięcie n, zwał mrz
związki frazeologiczne:
walić drzwiami i oknami • walić prosto z mostu • walić głową w mur / walić głową o mur • walić głupa • walić prosto w dym • walić w dach • walić jak w kaczy kuper • walić ściemę • walić z grubej rury • walić na chatę • wulg. walić gruchę • wulg. walić konia • wulg. wali mnie to • walić wiadro
etymologia:
uwagi:
(4.2) Zazwyczaj stosowane w 2. os. lp i lm trybu rozkazującego jako wykrzyknienie.
tłumaczenia:
- angielski: (1.2) fire, shoot; (1.14) stink; (2.1) punch
- duński: (2.1) slå, banke
- jidysz: (2.1) האַקן (hakn), געבן (gebn)
źródła:
- 1 2 Hasło „walić” w: Maciej Czeszewski, Słownik polszczyzny potocznej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2006, ISBN 978-83-01-14631-3, s. 327-328.
- ↑ Rzadki ptak. [dostęp 5 lipca 2025]., przegladpolityczny.pl