Bunga (original) (raw)

Bunga andre, no so ba Danö Niha simane ba danö tanöbö'ö, misa. Bunga nihalö moroi ba li Indonesia, fanura ba fanötöi ya'ia no fagölö ya'ia da'ö bunga. Hiza fehede bunga andre, nihalö moroi ba li Jawa ꦧꦸꦔꦃ, translit. bungah, ma asese tarongo lamane; kembang (kata serapan dalam bahasa Indonesia) ma moroi ba wanura ya'ia; li Jawa (serapan dari Jawa: ꦏꦼꦩ꧀ꦧꦁ) ya'ia da'ö sambua lala wa'amonönö wa'oyania sangoguna'ö divisio, Magnoliophyta mazui Angiospermae, "sinumbua sitekusi hunö, tumbuhan berbiji tertutup"). Ba mbunga so khönia wamatua, ni'ila faoma fanötöi benang sari ba putik.

Fama'oli gambara bowo mbunga moroi ba famili sifabö'ö-bö'ö

Bunga tola tumbu ia sambua ba zinumbua so bunga mazui oya mbunga ba zi sara daha zinumbua so bunga andrö. Na so bunga soya, la tötöi ia faoma bunga majemuk ma ba li wamahaö no la'ila faoma fogaoni; inflorescence. Ba ngawalö zinumbua so bunga, bunga majemuk tola lamane hulö zobowo samösa (tunggal), simane ba mbunga; Anthurium faoma bunga matahari. Bunga site'oli tobali bunga soya lakaoni faoma fanötöi; floret.

Ngawalö mbunga ba Belanda

Na molo'ö botani, bunga no sambua angolifa moroi ba zinanö sowua so hunö. Fa'atobali ia bunga i'otarai ba mbowo ofeta ba mbunga. Na no aefa moroi ba wa'atobali mbunga, aefa da'ö numalö ba wa'atobali bua. Ba zinumbua so bunga, bua so balugö hunö.

Sinumbua so bunga, Angiosperma, ma Anthophyta ("tumbuhan bunga") so göi zanötöi faoma; Magnoliophyta ("tumbuhan sekerabat dengan magnolia") ya'ia da'ö angorudua sebua zinumbua sauri ba dete danö. Töi zinumbua da'a, tehalö moroi ba zikhala ni'okhögönia, ya'ia da'ö; so'a'asogö botoŵa fangoya (organ reproduksi) sitefa'ele'ö ba mbunga. Bunga sindruhunia ha fo'ali zinumbua moroi ba mbulu faoma töla ba wamalua fangoya ba zi lö te'ila ba ngawalö zauri tanöbö'ö (pembuahan tertutup). Lala wangoya da'a, notobali sambua fanandra, irege angorudua zinumbua so bunga andre no te'ila ia sitobali Angiospermae ("berbiji terbungkus/tertutup"). Famaedo sifabö'ö moroi ba zinumbua so hunö, berbiji (Spermatophyta) ya'ia da'ö; sinumbua so huno si teboka ma ba li wamahö no oi la'ila, fogaoninia ya'ia da'ö; tumbuhan berbiji terbuka (Gymnospermae).

Töi Angiospermae tehalö moroi ba gangorudua dombua wehede ba li Yunani Kuno: αγγειον (aggeion, "penyangga" mazui "pelindung") faoma σπερμα (sperma, bentuk jamak untuk "biji") nifaehagö; Paul Hermann pada tahun 1690. Si no oi la'ila niha soya wa sistem taksonomi modern, ngafu zinumbua da'a so ia ba wenaeta_takson_ sitobali divisio. Hiza, Sistem klasifikasi APG II ba faonohugö ya'ia, Sistem klasifikasi APG III, molo'ö foföfögö filogeni versi APG, sinumbua so bunga lafenahöi ba zisambua klad lö fao ba takson ba latötöi Angiospermae.[1]

  1. Ensiklopedia Dunia, "Tumbuhan berbunga", Pusat Layanan UNIVERSITAS STEKOM, p2k.stekom.ac.id Archived 2023-03-31 at the Wayback Machine, mufaigi me 15 September 2023