kol/o (original) (raw)

*kol/o UV

*kolo

ANA Parto de la korpo kuniganta la kapon kun la trunko: belulo […] eletendis sian gracian kolon[1]; Vinicius devis sin deteni, por ne ĵeti sin sur la kolon de Petronius (por montri sian amon) [2]; mi metis braceletojn sur viajn manojn kaj kolĉenon sur vian kolon[3]; kun ŝnuro ĉirkaŭ la kolo marŝi[4]; (figure) junuloj […] pretaj riski sian kolon(vivon) [5]; (figure) kolrompa (tre laciga) laboro[6]; mizero piedojn sanigas, kolon elastigasPrV . PRT:gorĝo,nuko.

Longa mallarĝa kolforma parto de objekto: kolo de botelo[7]; la mallarĝa kolo de vazo[8]; kolo de la femurosto; markolo,terkolo,montkolo.

MUZRokPop Kolsimila parto de korda muzikilo, la loko de la fingrotabulo.

1.Vasilij Eroŝenko: El vivo de ĉukĉoj, Dua skizo:
2.Henryk Sienkiewicz, trad. Lidia Zamenhof: Quo Vadis, Ĉapitro XLI
3.trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Jeĥezkel 16:11
4.Frederiko Schiller, trad. L. L. Zamenhof: La rabistoj, Akto Dua
5. Anna Löwenstein: Morto de artisto, p. 226
6.Frederiko Schiller, trad. L. L. Zamenhof: La rabistoj, Akto Unua
7.H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 3, Kolo de botelo
8.Anna Löwenstein: La ŝtona urbo, Al Romo

afrikanse:

nek

albane:

qafë

amhare:

አንገት

angle:

1. neck (anatomy) 2. neck (of an object) 3. neck (of an instrument)

arabe:

الرقبة

armene:

պարանոց

azerbajĝane:

boyun

beloruse:

1. шыя 2. шыйка, рыльца (бутэлькі) 3. грыф (муз. інструмэнта)

bengale:

ঘাড়

birme:

လည်ပင်း

bosne:

vrat

bulgare:

врат, шия

ĉeĥe:

hrdlo, krk

ĉine:

脖 [bó], 脖子 [bózi], 頸 [jǐng], 頸子 [jǐngzi]

dane:

hals

estone:

kaela

eŭske:

lepoan

filipine:

leeg

france:

1. cou ĵeti sin sur la ~on: se jeter au cou de qn. riski sian ~on: manquer de se casser le cou. 2. col

galege:

pescozo

germane:

1. Hals ĵeti sin sur la ~on: sich (jmd.) an den Hals werfen. riski sian ~on: seinen Hals riskieren. ~rompa : halsbrecherisch. 2. Hals, Enge, Engpass, Engstelle

guĝarate:

ગરદન

haitie:

kou

haŭse:

wuyansa

hebree:

צוואר

hinde:

गर्दन

hispane:

cuello

hungare:

nyak ĵeti sin sur la ~on: nyakába ugrik. riski sian ~on: fejét kockáztatja. mizero piedojn sanigas, ~on elastigas: megtanít a nyomor az alázatosságra.

igbe:

olu

indonezie:

leher

irlande:

muineál

islande:

háls

japane:

首 [こうべ]

jave:

gulu

jide:

האַלדז

jorube:

ọrun

kanare:

ಕುತ್ತಿಗೆ

kartvele:

კისრის

katalune:

1. coll ĵeti sin sur la ~on: tirar-se al coll, saltar al coll. riski sian ~on: arriscar el coll. 2. coll ~o de botelo: coll d'ampolla. ~o de la femurosto: coll de fèmur. 3. mànec (d'un instrument musical)

kazaĥe:

мойын

kimre:

gwddf

kirgize:

моюн

kmere:

koree:

korsike:

collu

kose:

intamo

kroate:

vrat

kurde:

hûstû

latine:

cervicibus

latve:

kakls

laŭe:

ຄໍ

litove:

kaklas

makedone:

вратот

malagase:

tendany

malaje:

leher

malajalame:

കഴുത്ത്

malte:

għonq

maorie:

kaki

marate:

मान

monge:

caj dab

mongole:

хүзүү

nederlande:

1. hals, nek 2. hals

njanĝe:

khosi

okcidentfrise:

nekke

panĝabe:

ਗਰਦਨ

paŝtue:

غاړه

pole:

1. szyja 2. szyjka

portugale:

1. pescoço

ruande:

ijosi

rumane:

gât, col

ruse:

1. шея ĵeti sin sur la ~on: броситься на шею кому-л.. riski sian ~on: рисковать головой. ~o de botelo: горлышко (бутылки). ~o de la femurosto: шейка (бедра и т.п.). 3. гриф (муз.)

samoe:

ua

sinde:

ڳچيء ۾

sinhale:

ගෙල

skotgaele:

amhaich

slovake:

hrdlo, krk

slovene:

vratu

somale:

luqunta

ŝone:

mutsipa

sote:

molaleng

sunde:

beuheung

svahile:

shingo

svede:

hals ĵeti sin sur la ~on: kasta sig om halsen på någon.

taĝike:

гардан

taje:

คอ

tamile:

கழுத்தில்

tatare:

муен

telugue:

మెడ

tibete:

མཇིང་པ་

turke:

1. boyun

ukraine:

шия

urdue:

گردن

uzbeke:

bo’yin

vjetname:

cổ

zulue:

intamo

kolumi

(tr)

Kapti je la kolo: brako de malantaŭe kolumis lin, premante la gorĝon, kaj tiris lin malantaŭen[9].

9. J. Francis: La Granda Kaldrono, 1978

angle:

collar (catch), grab by the scruff of the neck

beloruse:

схапіць за шыю

france:

colleter

indonezie:

mencengkeram tengkuk

katalune:

agafar pel coll

pole:

chwytać za szyję

rumane:

apuca de gât

*kolumo

TEKS Parto de vesto ĉirkaŭanta la kolon: altranĉi kolumon Marta ; kuspita kolumo[10]; la lana ĉemizo estis superkovrita per refaldita blanktola kolumo[11]; unu hajlero post la alia faladis malsupren de la kolumo de lia jako[12]; la predikistoj […] kun la rigidaj kolumoj kaj longaj nigraj roboj fiksis siajn okulojn sur ŝiaj ruĝaj ŝuoj[13]; nigraj bukloj volviĝis sur […] la kolumo de la korsaĵo[14]; senriproĉa jako kun pluŝa kolumo Metrop ; varma pelta kolumo Metrop ; la sukeraĵisto kaptis min per la kolumo pro la kuketoj, kiujn mi formanĝis[15].

10.Hjalmar Söderberg, trad. Sten Johansson: La Kiso kaj dek tri aliaj noveloj, La Sakramento De La Komunio
11.H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 3, Nokta ĉapo de fraŭlo
12.H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 1, Ĝardeno de la paradizo
13.H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 2, Ruĝaj ŝuoj
14.Eliza Orzeszko, trad. Kazimierz Bein: La Interrompita Kanto, Ĉapitro I
15.N. V. Gogol, trad. L. L. Zamenhof: La Revizoro, Akto kvina

angle:

collar

beloruse:

каўнер

bulgare:

яка

ĉeĥe:

límec

ĉine:

衣領 [yīlǐng], 領 [lǐng], 領子 [lǐngzi], 衿 [jīn], 脖領 [bólǐng], 輥環 [gǔnhuán]

france:

col

germane:

Kragen

hebree:

צווארון

hispane:

cuello de prenda de vestir

hungare:

gallér

indonezie:

kerah

japane:

カラー, えり

katalune:

coll (d’un vestit)

nederlande:

boord, kraag

pole:

kołnierz

portugale:

colarinho, gola

rumane:

guler

ruse:

ворот, воротник

slovake:

golier

svede:

krage

ukraine:

комір

blankkolumulo

(evitinde)

POL Oficisto — tiel nomata alude al la blankkola ĉemizo, kian en iuj landoj tradicie portis la oficistoj sub oficeja kompleto: la blankkolumulo elaŭtiĝis ĉe la pordo de granda kompanio[16]; la ideologio de sinreguligo de merkatoj sendube flankenpuŝis la batalon kontraŭ krimado fare de blankkolumuloj[17].

angle:

white-collar worker

ĉine:

白領 [báilǐng]

blukolumulo

(evitinde)

POL Fabrika laboristo — tiel nomata alude al la tradiciaj bluaj laborvestoj en fabrikoj kaj kontraste alblankkolumulo: laŭ la analizo pri la bezono de laboruloj de diversaj fakoj en 2002, laboruloj de manufakturado, precipe kapablaj fakuloj (alinome altklasaj blukolumuloj), estas tre bonvenaj[18].

angle:

blue-collar worker

ĉirkaŭkolo

(evitinde)

Ligilo metata ĉirkaŭ la kolon de besto: bela ĉashundo kun hele blua ĉirkaŭkolo enkuris en la salonon[19]; [ŝi] rekonis la vulpon per la ĉirkaŭkolo[20].

Ornamaĵo portata ĉirkaŭ la kolo: ŝi incensis [al la dioj], ornaminte sin per siaj ringoj kaj siaj ĉirkaŭkoloj[21]; ŝi demetis sian koralan ĉirkaŭkolon[22]. VD:ĉeno,koliero,ringo

Rim.: Tiu formo kontraŭas la 11-an regulon de la Fundamento de Esperanto. Do prefere uzu por la besto „kolzono“ resp. „ĉevala, junga...kolumo“ kaj por la ornamo „koliero“, „kolringo“ aŭ „kolornamo“

angle:

collar, necklace

beloruse:

1. ашыйнік, аброжак 2. каралі

bulgare:

1. нашийник 2. огърлица

ĉine:

項鏈 [xiàngliàn], 琲 [bèi], 璎 [yīng], 硬領 [yìnglǐng], 褽 [wèi]

france:

1. licou, licol, collier 2. collier

germane:

Halsband 1. Kumt 2. Halsschmuck

hebree:

1. קולר 2. ענק (תכשיט לצוואר)

hispane:

collar

hungare:

1. nyakörv 2. nyakék

indonezie:

kalung, tali leher

katalune:

collar

nederlande:

1. halsband 2. halsketting

pole:

1. obroża, chomąto 2. naszyjnik

portugale:

1. coleira

rumane:

1. zgardă

ruse:

1. ошейник 2. ожерелье

svede:

halsband

ukraine:

намисто, коралі, кольє, нашийник

ĝiskole

Ĝis la kolo: en vestaĵo, butonumita ĝiskole[23]; ili enterigis ĝiskole mian onklinon en Afganio kaj ili mortigis ŝin per ŝtonoj[24]; jen estis liaj du preferataj katidoj, tremantaj, malgajaj, ĝiskole en ŝaŭmo de sapeca akvo[25]

(figure) Plene, abunde, tro multe: ĝiskole mi satas pri viaj ruzaĵoj[26]; ĝiskole armita.

angle:

1. up to one's neck (literally) 2. more than enough, enough and to spare, up to one's neck (figurative)

beloruse:

па горла, да зубоў

ĉine:

2. 綽綽有餘 [chuòchuòyǒuyú], 富富有余 [fùfùyǒuyú]

hispane:

1. hasta el cuello 2. hasta arriba, más que suficiente, hasta el moño ĝis~e mi satas: estoy harto. ĝis~e armita: armado hasta el cuello.

indonezie:

1. seleher (ttg ketinggian air dsb.)

katalune:

1. fins al coll (literalment) 2. del tot, fins al coll, de cap a peus ĝis~e mi satas: estar fins al capdemunt, estar fart. ĝis~e armita: armat fins a les dents, armat de cap a peus.

nederlande:

ĝis~e armita: tot de tanden gewapend.

pole:

po szyję (przenośnie)

rumane:

până-n plăsele, până la gât

ruse:

по горло ĝis~e mi satas: сыт по горло. ĝis~e armita: вооружён до зубов.

markolo

GEOG Parto de maro aŭ oceano, akva strio inter pecoj da seka tero, komunikiganta najbarajn marojn kaj oceanojn.

angle:

strait

beloruse:

праліў, пратока

bulgare:

проток, пролив

ĉeĥe:

mořská úžina, mořská šíje, mořský průliv

ĉine:

海峡 [hǎixiá]

france:

détroit

germane:

Meerenge, Meeresstraße, Sund

hispane:

estrecho (geografía)

hungare:

tengerszoros

indonezie:

selat

japane:

海峡 [かいきょう]

katalune:

estret

nederlande:

zeestraat, straat

pole:

cieśnina

portugale:

estreito

rumane:

strâmtori

ruse:

пролив

slovake:

morská úžina, morský prieplav

svede:

sund

ukraine:

протока

montkolo, montokolo

PV (malofte)

GEOG Intermonto: Asta Sunlilio iris apud lia flanko survoje okcidenten trans la montokolon[27].

27. H. Laxness, trad. B. Ragnarsson: Sendependaj homoj, 2007

angle:

pass (of a mountain)

beloruse:

перавал

ĉine:

山口 [shānkǒu], 峠 [qiǎ]

france:

col

hungare:

hágó

indonezie:

celah gunung

katalune:

coll , collada, pas , port

nederlande:

col, bergpas

pole:

przełęcz

rumane:

trecătoare

*terkolo

GEOG Mallarĝa strio da tero inter du akvujoj (maroj, lagoj ktp), kuniganta du terpartojn;istmo: „Postkorto de Usono“, la centramerika terkolo ĵus flamiĝis[28] Pasul Ghimeş-Palanca (Terkolo de Djimeŝo, hungare: Gyimesi-szoros) estas terkolo en Rumanio en Orientaj Karpatoj, kiu el Baseno de Ĉiko kondukas tra la valo Tatroŝo al Moldavio je alteco de 1006 m super marnivelo[29]

angle:

isthmus, neck (of land) isthmus, neck (of land)

beloruse:

перашыек

bulgare:

провлак

ĉeĥe:

zemská šíje

ĉine:

地腰 [dìyāo], 峡部 [xiábù], 苏伊士地峡 [sūyīshìdìxiá]

france:

isthme

germane:

Isthmus, Landenge

hispane:

istmo

hungare:

földszoros

indonezie:

tanah genting

japane:

地峡 [ちきょう]

katalune:

istme

nederlande:

landengte

pole:

przesmyk

rumane:

istm

ruse:

перешеек

slovake:

zemská úžina

ukraine:

перешийок

Beringa Markolo

angle:

Bering Strait

beloruse:

Бэрынгава пратока

bulgare:

Берингов проток

ĉine:

白令海峡 [báilìnghǎixiá]

france:

Détroit de Bering

germane:

Beringstraße

hispane:

Estrecho de Bering

hungare:

Bering-szoros

indonezie:

Selat Bering

katalune:

estret de Bering

nederlande:

Beringstraat

pole:

Cieśnina Beringa

rumane:

Strâmtoarea Bering

ruse:

Берингов пролив


administraj notoj

ĝis~e: Mankas verkindiko en fonto.
mar~o: Mankas dua fontindiko.
mar~o: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.
Beringa Mar~o: Mankas dua fontindiko.
Beringa Mar~o: Mankas fonto, kiu estas nek vortaro nek terminaro.