Rozariusze (original) (raw)

Brückner A. 1895: Z rękopisów petersburskich II. Średniowieczne słownictwo polskie, „Prace Filologiczne” V, 1895, s. 11–12.

Rękopis pochodził z biblioteki klasztoru Bożogrobców w Miechowie. Zapewne na początku XIX w. trafił do Biblioteki Publicznej przy Uniwersytecie Warszawskim. Po konfiskacie przez władze zaborcze został przewieziony do Cesarskiej Biblioteki Publicznej w Petersburgu (1832–1833). Podobnie jak inne zabytki językowe odzyskane na mocy traktatu ryskiego (1921 r.), rękopis umieszczono w Bibliotece Narodowej w Warszawie, ale po upadku powstania warszawskiego został spalony przez Niemców wraz z najcenniejszymi zbiorami tej biblioteki.

Zabytek najprawdopodobniej był rozariuszem, tj. przekazem polskiej redakcji słownika Vocabularius Ex quo. Wokabularz był ułożony w dwóch kolumnach, sporządzony pięknym i czytelnym pismem Andrzeja z Miechowa, który ukończył pracę w 1473 r. Z powodu uszkodzenia pierwszej karty nie jest znany początek tekstu.

Zakończenie tekstu: Sic itaque finit primus libellus qui non est novellus seu vetus et antiquus pro sme [?] t [?] [recte: cuius fine? czy sanctissimae Trinitatis?] … sit benedictus deus almus et eius genitrix sancta virgo Maria intacta sanctusque praesul Stanislaus pater pius polonorum patronis … Anno domini M CCCC LXXIII. Tu qui scriptoris nomen cognoscere queris hoc patet in this bene albis eius [?] metis. Est enim An prima est qu [?] Dre secunda et tribus adde As est nomen Andreas. frater ordinis sancti sepulcry Jerosolimitani de Myechow (k. 171r).

A. Brückner wybrał z WokPet VI próbkę pięciu polskich wyrazów – odpowiedników łac. haseł na L i M. Wydawca stwierdził, że polskie tłumaczenie haseł było dodane „tu i owdzie na boku”, wymienia też jedną glosę wewnętrzną, opis katalogowy M. Hornowskiej wspomina natomiast o licznych glosach marginalnych.

W Sstp materiał z tego zabytku drukowano za wydaniem A. Brücknera, ze skrótem PF V 12.
W bazie Rozariusze z polskimi glosami lokalizację poszczególnych wyrazów również podajemy według stron wydania A. Brücknera.

Jasińska K., Klapper M., Kołodziej D. 2019: Which Dictionary is Beautiful, Affluent and Concise at the Same Time? (in 15th-century Poland), w: From Glosses to Dictionaries: The Beginnings of Lexicography, ed. Ch. Benati, C. Händl, Newcastle upon Tyne, s. 147–163.
Kaliszuk J. 2016: Średniowieczne rękopisy łacińskie Biblioteki Narodowej utracone w czasie II wojny światowej, t. 2, s. 483.
Klapper M. 2020: Wokabularze petersburskie, w: Rozariusze z polskimi glosami, pod red. nauk. E. Deptuchowej, Kraków, s. 203–230.

Jak cytować?

Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Katarzyna Jasińska, Magdalena Klapper, Dorota Kołodziej, Mariusz Leńczuk, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Rozariusze z polskimi glosami. Internetowa baza danych, red. nauk. Ewa Deptuchowa, oprac. inf. Maciej Godny, https://rozariusze.ijppan.pl, stan z dnia: 16.05.2026 r.