Tatarca (original) (raw)

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Tatarca
İdil Tatarcası, Tatar Türkçesi
татарча, tatarça, tatar tele, تاتارچه، تاتار‌ تلی
Bölge Doğu Avrupa
Etnisite İdil Tatarları
Konuşan sayısı 6,5 milyon (2015)[1]
Dil ailesi Türk dilleri[2] Şaz TürkçesiKıpçak grubuKuzey Kıpçak dilleriTatarca
Diyalektler Mişer Nagaybek
Yazı sistemi Tatar alfabeleri (Kiril, Latin, Arap)
Resmî durumu
Resmî dil Tataristan (Rusya)
Tanınmış azınlık dili Çin Polonya
Dil kodları
ISO 639-1 tt
ISO 639-2 tat
ISO 639-3 tat
Tatarca UNESCO'nun Tehlike Altındaki Dünya Dilleri Atlası'nda 'Savunmasız' olarak belirtilmiştir.[3]

Tatarca (Tatarca: татар теле veya татарча) veya İdil Tatarcası, Tatar Türkçesi[4] Türk dillerinin Kıpçak grubuna bağlı bir dildir. Aynı aileden bir lehçe olan Kırım Tatarcasından ayırmak için “Kazan Tatarcası” olarak da adlandırılır. Çoğunluğu, Rusya Federasyonu içindeki Tataristan'da yaşayan Tatarlar tarafından konuşulur. Tataristan Cumhuriyeti'nin Rusça ile birlikte iki resmî dilinden biridir.

Tatarcanın iki ana lehçesi vardır:

Bu lehçelerin hepsinin alt bölümleri de vardır. Tatar dilinin ve lehçelerinin incelenmesine önemli katkılar, modern Tatar lehçebilim okulunun kurucusu olarak kabul edilen bir bilim insanı olan Gabdulhay Ahatov tarafından yapılmıştır. Yukarıdaki ikisinden önemli ölçüde farklı olan Sibirya Tatarlarının konuşma deyimleri, bazıları tarafından genellikle Tatarcanın üçüncü lehçe grubu olarak kabul edilirken diğerleri tarafından kendi başına bağımsız bir dil olarak kabul edilir.

Sesli harfler kullanılan alfabeye göre değişir.

Tatarca ve Türkiye Türkçesi Şahıs Zamirleri ve Olumsuzları
Şahıs Zamirleri Kazan Tatarcası Türkiye Türkçesi
min / ben uquçımınuquçı tügelmen uquçı idemuquçı tügel idem öğrenciyimöğrenci değilim öğrenciydimöğrenci değildim
sin / sen uquçısıñuquçı tügelseñ uquçı ideñuquçı tügel ideñ öğrencisin öğrenciydin öğrenci değilsinöğrenci değildin
ul / o uquçıuquçı ide uquçı tügeluquçı tügel ide öğrenci(dir)öğrenciydi öğrenci değil(dir)öğrenci değildi
bez / biz uquçıbızuquçı idek uquçı tügelbezuquçı tügel idek öğrenciyizöğrenciydik öğrenci değilizöğrenci değildik
sez / siz uquçısızuquçı idegez uquçı tügelsezuquçı tügel idegez öğrencisinizöğrenciydiniz öğrenci değilsinizöğrenci değildiniz
alar / onlar uquçılaruquçı idelär uquçı tügelläruquçı tügel idelär öğrenci(dirler)öğrenciydi(ler) öğrenci değil(dirler)öğrenci değildi(ler)

Tatarca ve Kırımca (2022).

Kazan Tatarcası ve Kırım Tatarcası iki farklı dildir, ancak her ikisi de Kıpçak dillerine aittir.[5]

  1. ^ "Arşivlenmiş kopya". 4 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Eylül 2015.
  2. ^ "Uzbek | Ethnologue Free". Ethnologue (Free All) (İngilizce). 9 Mart 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Şubat 2024.
  3. ^ "Tatar in Russian Federation | UNESCO WAL". 26 Ağustos 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Eylül 2024.
  4. ^ Karagöz, Erkan. "Günümüz Başkurt ve Kazan Tatar Türkçelerindeki Ses Değişikliklerinin Eski Türkçe ve Günümüz Türkiye Türkçesiyle Karşılaştırılması".
  5. ^ "Tatar language". 6 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi.