Ogʻirlik (original) (raw)
Vikipediya, erkin ensiklopediya
Ogʻirlik — Yer tortish kuchi maydonida tinch turgan jismning uning erkin tushishiga to'sqinlik qiladigan tayanch (yoki osma) ga ta'sir kuchi. Nyutonning ikkinchi qonuniga koʻra (qarang Nyutonning mexanika qonunlari), jismning vazni P=m(g — a) =F(h — a/g), bunda: m — jism massasi, g — erkin tushish tezlanishi, a — tashqi kuchlar ta'sirida jism erishgan tezlanishi, G — tortishish kuchi va Yerning sutkalik aylanishi tufayli hosil boʻluvchi kuchning geometrik yigʻindisidan iborat ogʻirlik kuchi. a =0 boʻlganda vazn ogʻirlik kuchiga teng, g=a boʻlganda vazn nolga teng boʻladi, yaʼni vaznsizlik holati yuzaga keladi. Vazn — oʻzgaruvchan kattalik, u joyning geografik kengligiga bogʻlik (qutbda u ekvatordagiga qaraganda kattaroq qiymatga ega boʻladi). Jismning ekvatordagi vazni qutbdagi vazniga qaraganda 1/288 marta kichik. Vazn va massa har xil fizik kattaliklar boʻlib, vazn jism xarakteristikasi boʻla olmaydi. Jismning xarakteristikasi — bu uning massasidir. Xalqaro birliklar tizimi SI da vazn ogʻirlik kuch birligi nyuton (N)da, massa — kilogramm (kg) da o'lchanadi. [1].