fi — Wiccionaire (original) (raw)

Début
1 Walon (Rifondou)
- 1.1 Etimolodjeye 1
  * 1.1.1 Prononçaedje
  * 1.1.2 Sustantif
  * 1.1.2.1 Parintaedje
  * 1.1.2.2 Mots d’ aplacaedje
  * 1.1.2.3 Mots vijhéns
  * 1.1.2.4 Ortografeyes
  * 1.1.2.5 Ratournaedjes
- 1.2 Etimolodjeye 2
  * 1.2.1 Prononçaedje
  * 1.2.2 Sustantif
  * 1.2.2.1 Ratourneures
  * 1.2.2.2 Parintaedje
  * 1.2.2.3 Mots d’ aplacaedje
  * 1.2.2.4 Ortografeyes
  * 1.2.2.5 Ratournaedjes

Èn årtike di Wiccionaire.

Loukîz eto : fî.

Tayon-bodje latén « filius » (minme sinse).

AFE :
- diferins prononçaedjes : /fi/ /fy/ /fɪ/ /fœ/ /fɛ/ /fjœ/
- prononçaedje zero-cnoxheu : /fi/
Ricepeures : nén rcepåve

| | singulî | pluriyal | | | ---------- | ----------------------------------- | ------------------------------------------------------------------------ | | omrin | fi | fis | | femrin | feye | feyes |

fi omrin

omrin dischindant direk d’ ene ôte djin k’ on lome si pa u si mame, valet.
- On pere inme ki s’ fi l’ ravize. — Arthur Xhignesse, « Bwègnes mèssèdjes & pititès gotes » (1905), p.14 (fråze rifondowe).
- Et pu on l’ a pindou, come li fi da Mareye. — V. Roba, (sourdant a recråxhî).
dischindant måye.
(imådjreçmint) eritî.
- Li banire e-st al tiesse,
  Et dzo s' corone d' årdjint,
  Li Patrone moenne a messe
  Les fis do bråve Goffin. — Jean Dessard, D'ine cohe so l'aute, 1939, p.81, Al Sainte Båre (1936) (fråze rifondowe).
(pus stroetmint) bouket d' fleurs e cogne di corone.
(après èn aduzoe) (ene miete måhonteus) atôtchaedje d’ on valet, d’ èn ome pus djonne.
(rilidjon crustinne) djin k' a stî creyeye pal Bon Diu.
- Mins vos årîz dit ki l’ Signeur
  Ni voleut nén dishazi l’ tchinne
  Ki ratneut ses fis dvins l’ broûlî. — Joseph Vrindts, Vîx Lîge, (1901), p.85, “Li Vôye di l’Eglise” (fråze rifondowe).

Après 1900, foû rfondou (Feller, Feller ricandjî, nén Feller) :

fieû : C9, O3 (a « fi »), S0
fieù : O3
fi : C1, C8, C106, E165, O2, O3, O4, O90, S0
fë : C65
fieu : O4, O90
fu : C106
fè : O107 p. 90

Tayon-bodje latén « filum ».

AFE :
- diferins prononçaedjes :
  * /fi/ /fɪ/
  * (pa rfrancijhaedje) /fil/ /fœl/
- prononçaedje zero-cnoxheu : /fi/
Ricepeures : nén rcepåve

singulî	pluriyal
fi	fis

fi omrin

filé d' metå u d' ôte fabrica.
- Do fi d’ fier, do fi d’ laiton, on fi d’ keuve.
- Les terorisses walons, dit-st i l’ Boche, nos ont côpé les fis d’ telefone.
- I n’ dimana pus k’ èn Amerikin k’ aveut l’ doet so on fi electrike po pleur fé sôtler l’ pont di Tneuri. — ramexhné pa C. Wuidar, Teze so l’ Ofinsive da Von Rundstedt..
filé po keuze, dins les ratourneures : «fi-z e-n aweye», «ni tni k' a on fi»
(mot d’ boskiyon) sins di crexhance di l' åbe; et dabôrd, do findaedje d' on bwès k' on-z overe dissu.
- Mete ti deujhinme cougnet tot-z acontant l' fi do bwès.
- I fåt taeyî tot sujhant l' fi do bwès.
(éndjolike) tos les messaedjes d' on minme sudjet d' on forom ki sont raloyîs, efiyîs, pa drî on minme prumî messaedje.
- C' est dins on fi sol rifondaedje do franc-comtwès; eyet on cåze di l' ortografeye — Pablo Sarachaga.
dins l’ ratourneure : «so les fis»
låtchî des fis
li veye ni tént k’ a on fi
so les fis / foû des fis

filer; Loukîz a : « filer »
filasse
fi d’ ronxhes
fi ås picots
fyi : R9 (lére), R13 (rifondaedje ricandjî e 2020/10vey)
fi : R10 (lére)

Li mot n’ est nén dins : C8 (mins gn a « fidârkè », fi d' årca)

fi d' metå (d' årca, d' ronxhes)

fi electrike, di telefone

shûte di messaedjes, d' idêyes

Categoreyes :