souwer — Wiccionaire (original) (raw)
Èn årtike di Wiccionaire.
Tayon-bodje latén « exsucare » (rissaetchî l’ souke), adon racuzinåve avou l’ francès « essuyer », et l’ espagnol « enjugar ».
- AFE :
- diferins prononçaedjes : /su.ˈwe/ /su.ˈwɛ/ /sy.ˈwe/
- prononçaedje zero-cnoxheu : /su.ˈwe/
aschoûtez lu
- Ricepeures : sou·wer
| Djin et tins | Codjowa |
|---|---|
| Cåzant Ind. pr. (dji, dj’) | souwe |
| Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs) | souwez |
| Cåzants Ind. pr. (nos, ns) | souwans |
| Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) | souwnut |
| Cåzant Ind. fut. (dji, dj’) | souwrè |
| Cåzant D.I.E. (dji, dj’) | souwéve |
| Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj’) | souwe |
| pårt. erirece (dj’ a, vos av) | souwé |
| Ôtes codjowaedjes | sipepieus tåvlea |
souwer
- (v. sins coplemint) divni setch, po ene sacwè k’ esteut frexhi.
- Metoz souwer l’ bouwêye.
- Mete souwer des draps. — Motî Forir (fråze rifondowe).
- Mi feme vis va pruster ene rôbe, nosse dame … nos metrans-st adon vos mousmints a souwer. — Paul-Henri Thomsin, Li diâle è cwér : Ine avinteûre di Bakelandt l'èspiyon di Napolèyon à Lîdje, 2009, p. 6 (fråze rifondowe).
- (v. sins coplemint) divni setch po ene plante côpêye.
- (v. sins coplemint) divni foirt maigue, po ene biesse, ene djin (di maladeye, di rujhes).
- Li ptite djin aveut souwé pår so shijh moes : ele n’ aveut pus ki l’ pea so les oxhs.
- (viebe å coplemint) rissaetchî l' aiwe tot frotant.
- L’ ovraedje sait neyî les tourmints ;
Ene blawete di djoye sowe les låmes ; — Martin Lejeune, Œuvres lyriques du poète wallon Martin Lejeune, p.182, « Lu lamponète du m’ vîle grand-mêre » (fråze rifondowe).
- L’ ovraedje sait neyî les tourmints ;
- souwer so pî
- souwé, souwêymint, souwant
- souwaedje, souweu
- souwinne, souwa, souwåjhe, souwreye
- assouwer, assouwaedje, assouwmint
- rissouwer, rissouwaedje
- souwe-mwin
rissaetchî l' aiwe tot frotant
divni setch po ene frexhe sacwè
Francès : Tayon-bodje latén « sūdāre » (« sudare ») (minme sinse).
| Djin et tins | Codjowa |
|---|---|
| Cåzant Ind. pr. (dji, dj’) | souwe |
| Atôtchî(s) Ind. pr. (vos, vs) | souwez |
| Cåzants Ind. pr. (nos, ns) | souwans |
| Rwaitants Ind. pr., nam. (i/il, ele/elle) | souwnut |
| Cåzant Ind. fut. (dji, dj’) | souwrè |
| Cåzant D.I.E. (dji, dj’) | souwéve |
| Cåzant Suddj. pr. (ki dji, dj’) | souwe |
| pårt. erirece (dj’ a, vos av) | souwé |
| Ôtes codjowaedjes | sipepieus tåvlea |
souwer
- piede di l' aiwe pal pea, pask' on-z a trop tchôd.
- I sowe divins les mwins. — Motî Forir (fråze rifondowe).
- Dj' a foirt soe, ca on souwéve, saiss, pa ç' tins la
- N' est ç' nén po-z aveur ci bouneur la k' tot l' monde si roufele djus, trime, linwtêye, sowe et mourt ! — Joseph Mignolet, "Milionêre !" (1934), p.43 (fråze rifondowe).
- souwer des gotes, souwer des gotes come des ptits poes, souwer ene tchimijhe, souwer sonkenaiwe, souwer des gotes come mi pougn, souwer des låmes, souwer ene basse, souwer ses tripes et ses boyeas
- souwer foirt pask' i fwait tchôd u di fé on gros ovraedje di foice. F. avoir une suée
- I s' fwait souwer a gotes po n' rén fé. — Motî Forir (fråze rifondowe).
- awè ene hisse (awè peu). F. avoir des sueurs froides.
- Ti m' fwais souwer a gotes avou tos tes boignes messaedjes. — Motî Forir (fråze rifondowe).
- ovrer fer, awè målåjhey po fé ene ovraedje, fizike u nén. F. suer sang et eau.
- souwer foirt pask' i fwait tchôd u di fé on gros ovraedje di foice. F. avoir une suée
- souwer sonkenaiwe
- Mots do walon
- Walon
- Mots do walon vinant do latén
- Mots do walon do minme sourdant k' on mot do francès
- Mots do walon do minme sourdant k' on mot d' l' espagnol
- Mots avou des eredjistrumints odios
- Mots do walon di deus pîs
- Viebes do walon
- Viebes do walon ki s' codjowèt come bouter
- Mots do walon avou des ratourneures
- Mots ki sont dins l' motî d' Bive
- Mots ki l' rifondowe est dins l' motî d' Bive