tonire — Wiccionaire (original) (raw)

• Début
• 1 Walon (Rifondou)
  • 1.1 Etimolodjeye
  • 1.2 Prononçaedje
  • 1.3 Sustantif
    * 1.3.1 Ratourneures
    * 1.3.2 Parintaedje
    * 1.3.3 Mots d’ aplacaedje
    * 1.3.4 Sinonimeye
    * 1.3.5 Ortografeyes
    * 1.3.6 Ratournaedjes
  • 1.4 Mot-fråze
  • 1.5 Waitîz eto

Èn årtike di Wiccionaire.

Tayon-bodje latén « tonitrus » (minme sinse), çou ki dene on mot avou l’ cawete « -ire ».

• AFE :
  • diferins prononçaedjes : /tɔ.ˈniːʀ/; miersipepieuzmint e l’ notule ALW 3.64 .
  • prononçaedje zero-cnoxheu : /tɔ.ˈniːʀ/
• Ricepeures : to·nire

tonire femrin (djinre diferin do sfwait mot e francès)

1. (mot d’ meteyo) (brut) brut en èn oraedje, ki vént après l' aloumire.
   • On-z a oyou on côp d' tonire — Motî d’ Bastogne (fråze rifondowe et rarindjeye).
2. côp d' corant ki djond tere tins d' èn oraedje.
   • Li tonire a findou l' hesse. — Motî d’ Bastogne (fråze rifondowe).
   • Li tonire a toumé so l' clotchî. — Motî d’ Bastogne (fråze rifondowe).
3. (fleur) rodje fleur ki florit e moes d' awousse el Walonreye, ki l’ sincieus no, c’ est : Papaver rhoeas.
   • On côpéve des tonires divins les grins — Motî Forir (fråze rifondowe).
   • Plaijhoz vs, djonnesse, coroz so tchamps so voyes,
     Alez côper des tonires, des pierzins,
     Et po ricnoxhe li Bon Diu k' les avoye
     Florixhoz ene gote li vî crucifi d' l' edroet. — Jean Dessard, D'ine cohe so l'aute, 1939, p.172, May so l’éle dè plaisîr (1929) (fråze rifondowe).
4. rôlmint d’ tonire.
   • — Lès côps d’halbådes di sès sôdårs tchèrpintés d’plonk,
     Lès rôl’mints dèl tonîre qui hatchît sès rampårs —
     C’èst l’coûr plin d’djalos’rèye qui l’djâle potche so nosse monde… — Joseph Mignolet, "Li tchant del croes",, 1932, p. 17.

• Loukîz a : « toner »
• fleur di tonire
• tonoere (tonwere)

côp d' corant ki djond tere tins d' èn oraedje

• Francès : foudre (fr)

tonire

1. mostere li sorprijhe.
   • Tonire ! T’ es crexhou, m’ fi, mins ti n’ t’ as nén ecråxhî ! K’ ass magnî, heye, el Rûsseye ?
     VICTÔR. – Des crompires edjalêyes et des raecinetes d’ åbes, mwaisse. — Joseph Mignolet, « Al Bèle Fontinne », comèdèye di treûs akes, 1924, p.45 (fråze rifondowe).

Lijhoz l’ årtike tonire so Wikipedia

Categoreyes :

• Mots do walon
• Walon
• Mots do walon vinant do latén
• Sustantifs do walon avou l' cawete -ire
• Mots do walon di deus pîs
• Sustantifs do walon
• Sustantifs d' on djinre diferin do sfwait mot e francès
• Motlî do walon pol meteyo
• Motlî do walon po les bruts
• Motlî do walon po les nos d' fleur
• Motlî do walon po les nos d' plante
• Mots do walon esplikés pa leu no sincieus
• Mots do walon avou des ratourneures
• Mots-fråzes do walon