Posty obowi�zuj�ce. Ks. Franciszek B�czkowicz CM. Prawo kanoniczne. Post �cis�y. (original) (raw)

POSTY OBOWI�ZUJ�CE

KS. FRANCISZEK B�CZKOWICZ CM

I. Poj�cie i podzia�.

Rozró�niamy post naturalny(ieiunium naturale), polegaj�cy na zupe�nym wstrzymaniu si� od jedzenia i picia, oraz ko�cielny (ieiunium ecclesiasticum), polegaj�cy na wstrzymaniu si� od pokarmów w granicach przepisanych przez Ko�ció�.

Kodeks [Prawa Kanonicznego] rozró�nia: a) post jako�ciowy czyli wstrzymanie si� od potraw mi�snych (abstinentia); b) post ilo�ciowy czyli po�ywanie do syto�ci raz dziennie (ieiunium); c) post �cis�y czyli post ilo�ciowy po��czony z jako�ciowym (ieiunium et abstinentia).

1. Post jako�ciowypolega na wstrzymaniu si� od mi�sa i roso�u (ius ex carne); nie zabrania po�ywania jaj, nabia�u i rozmaitych przypraw (condimenta) nawet z t�uszczu zwierz�cego (kan. 1250).

Nie wolno po�ywa� mi�sa, tj. tego wszystkiego, co z natury swej, ze zwyczaju lub z powszechnego mniemania ludzi zalicza si� do mi�sa; wolno natomiast je�� ryby oraz �yj�tka o zimnej krwi, które zwyk�y przebywa� w wodzie, np. �aby, �limaki, �ó�wie itp. Co si� tyczy po�ywania mi�sa ptaków wodnych, opinie autorów s� podzielone; wobec tego nale�y stosowa� si� do zwyczaju danej okolicy.

Pod poj�cie mi�sa podpada tak�e krew, mózg, szpik ko�ci, s�onina nietopiona oraz bulion i ekstrakty z mi�sa.

Niedozwolone jest po�ywanie roso�u. Przez rosó� nale�y rozumie� wod�, w której gotowane by�o mi�so lub ko�ci.

Wolno u�ywa� jakichkolwiek przypraw do potraw, nawet z t�uszczów zwierz�cych, czyli tego wszystkiego, co si� w ma�ej ilo�ci dodaje do g�ównej potrawy, by j� uczyni� smaczniejsz�. Dozwolone jest zatem u�ywanie mas�a, �oju, sad�a, smalcu, s�oniny stopionej itp.; drobne kawa�eczki mi�sa (skwarki), pozosta�e po przetopieniu, wolno spo�y� razem z t�uszczem. Przepis o po�cie jako�ciowym obowi�zuje _sub gravi_[tj. pod grzechem ci�kim]. Morali�ci s�zdania, �e spo�ycie potraw mi�snych do 20 gramów jest tylko grzechem lekkim, ponad 60 gramów na pewno grzechem ci�kim (1).

2. Post ilo�ciowy polega na jednorazowym posi�ku do syto�ci w ci�gu dnia; nie zabrania wszelako rannego i wieczornego posi�ku, przy którym jednak co do ilo�ci pokarmów przestrzega� nale�y przyj�tych zwyczajów miejscowych. Nie jest równie� wzbronione po�ywanie potraw mi�snych i ryb przy tym samym posi�ku; wolno tak�e bra� posi�ek do syto�ci wieczorem zamiast w po�udnie (kan. 1251) (2).

Post ilo�ciowy nie zabrania spo�ywania pokarmów mi�snych podczas posi�ku do syto�ci. Natomiast przy posi�ku rannym i wieczornym wolno po�ywa� pokarmy mi�sne tylko wtedy, je�eli w jakiej� okolicy panuje taki zwyczaj (3). W Polsce takiego zwyczaju nie by�o.

Zwyczaj, o którym mowa, nie jest to zwyczaj prawny w �cis�ym znaczeniu, formalny, lecz praktyka, powsta�a czy to na podstawie zwyczaju prawnego czy te� dyspensy lub przywileju (4).

Nale�y zachowa� zwyczaj powszechnie panuj�cy w tym miejscu na którym si� aktualnie przebywa, a nie zwyczaj w miejscu zamieszkania.

Kto nie jest obowi�zany do zachowania postu ilo�ciowego (np. z powodu choroby, braku lub przekroczenia wieku) albo otrzyma� od niego dyspens�, mo�e w dni wolne od postu jako�ciowego, np. w poniedzia�ki, wtorki, �rody i czwartki Wielkiego Postu, spo�ywa� mi�so przy ka�dym posi�ku (5).

Przepis o po�cie ilo�ciowym obowi�zuje sub gravi. Morali�ci przyjmuj�, �e na �niadanie wolno spo�y� oko�o 70 gramów a na wieczerz� oko�o 300 gramów sta�ych pokarmów; spo�ycie ilo�ci pokarmów przekraczaj�cych 120 gramów w ci�gu dnia poza przewidzianymi posi�kami uwa�aj� za grzech ci�ki, bez wzgl�du na to czy ilo�� ta zosta�a w ci�gu dnia spo�yta naraz czy te� cz�ciami(6). Co do zachowania postu ilo�ciowego mo�na poda� nast�puj�c� praktyczn� wskazówk�: w dniupostu ilo�ciowego lub �cis�ego ka�dy powinien na �niadanie i wieczerz� o tyle mniej spo�y� pokarmów, �eby mi�dzy dniem postu a dniem zwyk�ym zachodzi�a naprawd� ró�nica, czyli �eby ka�dy odczu� pewne umartwienie; do zachowania postu wystarcza uj�� sobie jedn� trzeci� z tego, co si� zwykle na �niadanie lub wieczerz� spo�ywa.

3. Post �cis�y polega na jednorazowym dziennie posi�ku do syto�ci oraz na wstrzymaniu si� od potraw mi�snych; dlatego te�, je�eli obowi�zuje post �cis�y, nale�y zachowa� przepisy odnosz�ce si� zarówno do postu ilo�ciowego, jak i do postu jako�ciowego.

Kto otrzyma� dyspens� tylko od postu jako�ciowego, jest obowi�zany do zachowania postu ilo�ciowego; wolno mu zatem po�ywa� mi�so tylko przy jednorazowym posi�ku do syto�ci. Kto jest zwolniony tylko od postu ilo�ciowego, zachowa� musi post jako�ciowy.

II. Dni postne.

l. Post jako�ciowy czyli wstrzymanie si� od potraw mi�snych (lex solius abstinentiae) obowi�zuje we wszystkie pi�tki ca�ego roku (kan. 1252 § l).

2. Post �cis�y czyli tak co do ilo�ci jak co do jako�ci zachowa� nale�y: w �rod� popielcow�, pi�tki i soboty Wielkiego Postu, w Suche Dni, w Wigili� Zielonych �wi�t i Bo�ego Narodzenia, oraz 7 grudnia (7) (kan. 1252 § 2).

3. Post ilo�ciowy (ieiunium) obowi�zuje we wszystkie inne dni Wielkiego Postu, tj. w poniedzia�ki, wtorki, �rody (z wyj�tkiem popielcowej i suchodniowej, kiedy obowi�zuje post �cis�y) i czwartki (kan. 1252 § 3).

4. W niedziele i �wi�ta nakazane (festa de praecepto), z wyj�tkiem �wi�t przypadaj�cych w Wielkim Po�cie, post nie obowi�zuje; je�eli wigilia przypadnie na niedziel�, to postu nie przenosi si� na sobot� (kan. 1252 § 4) (8). Wielki Post ko�czy si� o pó�nocy z Wielkiej Soboty na Wielk� Niedziel�, a nie jak dotychczas, w Wielk� Sobot� w po�udnie (9). Je�eli w jakiej� miejscowo�ci które� ze �wi�t nakazanych jest zniesione lub przeniesione na najbli�sz� niedziel�, post nie przestaje w tym dniu obowi�zywa� (10). W niedziele wielkopostne nie ma postu; w �wi�ta natomiast nakazane, przypadaj�ce w Wielkim Po�cie, post obowi�zuje (11).

5. Powy�sze przepisy nie zmieniaj� indultów partykularnych, �lubów osób fizycznych czy moralnych, regu� i konstytucji jakiegokolwiek zakonu lub zatwierdzonego stowarzyszenia tak m�czyzn jak niewiast, prowadz�cych �ycie wspólne, nawet bez �lubów (kan. 1253).

III. Podmiot.

1. Post jako�ciowy czyli wstrzymanie si� od potraw mi�snych obowi�zuje tych wszystkich, którzy uko�czyli siódmy rok �ycia (kan. 1254 § 1).

Ci jednak, którzy po uko�czeniu siódmego roku �ycia nie maj� u�ywania rozumu, nie s� obowi�zani do zachowania postu jako�ciowego (zob. kan. 12).

2. Post ilo�ciowy obowi�zuje wszystkich, którzy uko�czyli 21 rok �ycia, a nie rozpocz�li jeszcze 60 roku (kan. 1254 § 2).

––––––––––

Ks. Franciszek B�czkowicz CM, Prawo Kanoniczne. Podr�cznik dla duchowie�stwa, T. II (wydanie trzecie uzupe�nili i przygotowali do druku Ks. Józef Baron CM i ks. W�adys�aw Stawinoga CM), Wydawnictwo Diecezjalne �w. Krzy�a w Opolu 1958, ss. 420-424. (a)

Przypisy:
(1) Zob. Noldin, Summa theologiae moralis, II, n. 676; Jone, II, ad can. 1250.

(2) Vermeersch, De frustulo et coenula quadragesimali, w: "Periodica" 1933, 60.

(3) Inaczej: Cocchi, V, n. 84; Grabowski, 496. Opieraj� si� na odpowiedzi Kom. Int. z 23 pa�dziernika 1919 (AAS, XI (1919), 480), która na zapytanie, czy po wydaniu Kodeksu mo�na bezpiecznie uczy�, �e w dniach samego postu jest dozwolone spo�ywa� wi�cej razy dziennie potrawy mi�sne, odpowiedzia�a przecz�co. Odpowied� t� nale�y jednak rozumie� w ten sposób, �e na podstawie samego Kodeksu, bez uwzgl�dnienia przyj�tego zwyczaju, nie wolno w dniach samego postu ilo�ciowego spo�ywa� wi�cej razy mi�sa; Kodeks bowiem ani nie zabrania ani nie przepisuje potraw mi�snych przy tym lekkim posi�ku, lecz odsy�a do miejscowego zwyczaju. Zob. Vermeersch-Creusen, II, n. 566; Coronata, De locis etc., n. 302.

(4) Vermeersch-Creusen, II, n. 556; Cocchi, V, n. 84.

(5) Vermeersch-Creusen, II, n. 556; Cocchi, V, n. 85. Zob. tak�e artyku� w "Gazecie Ko�cielnej", 1927, 149 nn.

(6) Zob. Noldin, II, n.679; Jone, II, ad can. 1250; Coronata, I nstitiones iuris canonici, II, n. 826.

(7) Post �cis�y przypadaj�cy na wigili� Wniebowzi�cia Naj�wi�tszej Maryi Panny zosta� dekretem Kongregacji Soboru z 25 VII 1957, AAS, 49 (1957), 638, przeniesiony na 7 grudnia. – Kan. 1252 & 2 w�ród dni, w które przypada post �cis�y, wylicza równie� wigili� Wszystkich �wi�tych. Poniewa� wigilia ta zosta�a zniesiona dekretem Kongregacji Obrz�dów z 23 marca 1955 (AAS, 47 (1955), 48), wygas� tym samym obowi�zek zachowania przywi�zanego do niej postu �cis�ego.

(8) Kom. Int., 24 XI 1920, AAS, 12 (1920), 576.

(9) C. Rit., 16 XI 1955, AAS, 47 (1955), 838, n. 10.

(10) Kom Int., 17 II 1918, AAS, 10 (1918), 170.

(11) Kom. Int., 24 XI 1920 AAS, 12 (1920), 576.

(a) Por. 1) Ks. Dr Ignacy Grabowski, Prawo kanoniczne wed�ug nowego kodeksu.

Ks. Antoni Chmielowski, a) Nauka o po�cie. b) Nauka o spowiedzi. c) Rozmy�lania o pokucie i jej warunkach.
Ks. Zygmunt Che�micki, Ojców naszych Wiara �wi�ta (ma�y katechizm).
Piotr kardyna� Gasparri, Katechizm katolicki(Catechismus catholicus).
Ks. Jakub Górka, Cze�� Maryi. O pobudkach i �rodkach nabo�e�stwa do Naj�wi�tszej Maryi Panny. a) Posty ku czci Matki Naj�wi�tszej. b) Ja�mu�ny na cze�� Maryi.
Kardyna� Mercier, O umartwieniu chrze�cija�skim.
O. Pawe� Segneri SI, Kazania wielkopostne.
Bp Józef Sebastian Pelczar, List pasterski na Wielki Post. O obowi�zkach katolików w naszych czasach i o potrzebie organizacji katolickiej.

(Przyp red. Ultra montes).

( PDF )

Cracovia MMIV, Kraków 2004

POWRÓT DO STRONY G�ÓWNEJ: