Gele lis - Iris pseudacorus (original) (raw)

Ecologie & verspreiding
Gele lis staat op zonnige tot licht beschaduwde, stikstofrijke, natte, ± voedselrijke grond en in ondiep, ± voedselrijk, stilstaand of zwak stromend, stikstofrijk zoet water. Ze groeit in verlandingsvegetaties, in moeras- en bronbossen, in beekbegeleidende loofbossen en wilgengrienden, langs sloten, beken, kanalen en rivieren. Verder langs allerlei andere wateren en in aanspoelselgordels, in verruigd en nat hooiland, in duinvalleien en langs voedselrijk geworden heidevennen en hoogveenwijken. Nederland valt geheel binnen het Europese deel van het areaal. De giftige plant is heel algemeen in Nederland. De wortelstok is kruipend en vertakt, de stengels zijn rond en de rijdende bladen groen en zwaardvormig. De gele bloemen worden door hommels en zweefvliegen bestoven, de gevormde doosvrucht is 4-5 cm lang en stomp driekantig, ze bevatten op elkaar gestapelde, gladde, bruine en platte zaden, die door water verspreid worden. Vroeger werden de wortelstokken gebruikt in de leerlooierij en medisch aangewend tegen buikloop en als vocht afdrijvend middel.

CC-BY-SA 3.0 René van Moorsel, 2014

Ecologie

Bodem

Zonnige tot licht beschaduwde plaatsen op natte, matig voedselrijke tot voedselrijke grond en in ondiep matig voedselrijk tot voedselrijke, stilstaand of zwak stromend, zoet water.

Groeiplaats

Moerassen (verlandingsvegetaties), bossen (moerasbossen, bronbossen, beekbegeleidende loofbossen en wilgengrienden), waterkanten (langs sloten, kanalen, beken, rivieren, plassen, poelen, meren en op aanspoelselgordels op rivieroeverwallen), grasland (verruigd grasland en nat hooiland), zeeduinen (duinvalleien) en heide (langs voedselrijk geworden heidevennen en hoogveenwijken).

Bron: Wilde-planten.nl / Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Verspreiding

Nederland

Algemeen.

Vlaanderen

Algemeen.

Wallonië

Vrij algemeen, maar zeldzaam in de Hoge Ardennen.

Wereld

West-Azië, Noordwest-Afrika en bijna heel Europa. In Scandinavië ongeveer tot de poolcirkel (op de Lofoten nog noordelijker). Ingeburgerd in Noord-Amerika, Nieuw-Zeeland en Japan.

Bron: Wilde-planten.nl / Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Pagina's in standaardwerken

Atlas van de Nederlandse Flora 3: 87

Flora Batava 05: plaat

Heukels' Flora van Nederland, 23e ed.: 117

Heukels' Flora van Nederland, 24e ed.: 136

Nederlandse Oecologische Flora 5: 11

Wilde Planten 1: 263

Wilde-Planten.nl: pagina

deze soort in de Zadenatlas van Nederland

Beschrijvingbron: Wilde-planten.nl / Klaas Dijkstra

Stengels De rechtopstaande stengels zijn rond en naar boven toe vertakt. Bladeren De iets blauwachtig groene bladeren zijn zwaardvormig en 1-3 cm breed. Ze hebben een verdikte middennerf. De meeste bladeren staan aan de voet in twee rijen met om elkaar heen grijpende scheden. Bloemen Tweeslachtig (een bloem met zowel mannelijke als vrouwelijke geslachtsorganen). De gele bloemen staan met twee of drie aan de top van hoofdas en zijassen. Elk bloemgroepje wordt omhuld door een tweekleppige bloeischede. De buitenste drie, eironde bloembladen zijn 4-8 cm lang. De binnenste drie zijn lijnvormig, veel korter en komen niet boven de stempels uit. Vruchten Een doosvrucht. De 4-5 cm lange vruchten zijn stomp driekantig. Ze bevatten op elkaar gestapelde, gladde, bruine, platte zaden. De zaden zijn zeer kortlevend (korter dan één jaar). Eenzaadlobbig (kiemend met één kiemblaadje).

Bron: Wilde-planten.nl / Klaas Dijkstra - CC BY-NC-SA 3.0 NL

Verspreidingstrend
Gemiddelde trend van het aantal kilometerhokken waarin de soort voorkomt, weergegeven als indexcijfer (1975-1978 = 100). De trend is gecorrigeerd voor waarnemersinspanning en geeft de relatieve verandering in het aantal bezette kilometerhokken weer. Voor de berekening worden de data per periode van vier jaar samengenomen. In de grafiek correspondeert ieder punt met het laatste jaar van zo'n periode.
© NEM(CBS & FLORON) 2023

download in hoge resolutie

Fenologie bloeiend

Fenologie vruchtdragend

Bron: FLORON - Gemodelleerd op basis van waarnemingen uit de NDFF voor de periode 2000-2021.