rano - Wiktionary, the free dictionary (original) (raw)

From Wiktionary, the free dictionary

Ultimately from Latin rāna (“frog”). Compare Spanish and Italian rana, French raine (obsolete), as well as Arabic غْرانة (ḡrāna), Hebrew גראנה (grana).

• IPA(key): /ˈrano/
• Rhymes: -ano
• Syllabification: ra‧no

rano (accusative singular ranon, plural ranoj, accusative plural ranojn)

1. frog

• amfibio
• ranido
• ranino
• bufo (“toad”)
• “rano”, in Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto [Complete Illustrated Dictionary of Esperanto], 2020, →ISBN
• “rano”, in Reta Vortaro [Online Dictionary] (in Esperanto), 1997-2026

Borrowed from Esperanto rano, Italian rana, Spanish rana, from Latin rāna.

• IPA(key): /ˈra.no/

rano (plural rani)

1. frog

rano

1. head

rano

1. lake

From Proto-Austronesian *danaw. Compare Indonesian danau.

rano

1. water

• James Richardson, William Edward Cousins, A new Malagasy-English dictionary (1885)
• M. Pearson, Predicate Fronting and Constituent Order in Malagasy (2007 draft)
• rano in Malagasy dictionaries at malagasyword.org
• reno

Inherited from Proto-Slavic *ranъ. First attested in the 14th century.

• IPA(key): (10th–15th CE) /ranɔ/
• IPA(key): (15th CE) /ranɔ/

rano

1. (attested in Lesser Poland) in the morning, in the morrow (at the beginning of the day)
   • 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎scan transliteration, transcription, numbers 54, 19, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament]:
     Weczor y rano (mane), y w poludne powadacz y swastowacz bødø
     [Wieczor i rano (mane), i w południe powiadać i swiastować będę]
   • 1972 [15th century], Józef Reczek, Wacław Twardzik, editors, Najstarsze staropolskie tłumaczenie ortyli magdeburskich wg rkpsu nr 50, pages 94, 3:
     Nazayvtrz po ranv (mane) maya tego myrv lomczą kv prawu wolacz w gaynem sandze
     [Nazajutrz po ranu (mane) mają tego miru łomcę ku prawu wołać w gajnem sądzie]
2. early
   • 1901 [1477], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume II, page 323:
     Voluit autem accipere Xc circumcisionem propter septem causas... Septimo, ut pro nobis sangwinem suum non solum in etate virili, sed etiam in infancia funderet et tempestiue, ren[y]o, pati inciperet
     [Voluit autem accipere Chryst circumcisionem propter septem causas... Septimo, ut pro nobis sangwinem suum non solum in etate virili, sed etiam in infancia funderet et tempestiue, ren[y]o, pati inciperet]
3. (attested in Lesser Poland) tomorrow (on the next day)
   • 1895 [Fifteenth century], Franciszek Piekosiński, editor, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich. Kodeks Działyńskich I‎[2], Lesser Poland, page 32:
     Gdykoly kto zaymye na swem zboszv, tedy slusznye pod swiądeczstwem mosze ge chowacz przez nocz. Paknyaliby rano (in crastino) nye bylo wyprawyono, tedy ma ge dacz kv dworu
     [Gdykoli kto zajmie na swem zbożu, tedy słusznie pod świadecstwem może je chować przez noc, paknięliby rano (in crastino) nie było wyprawiono, tedy ma je dać ku dworu]

• rany

• Polish: rano

• Silesian: rano

• Boryś, Wiesław (2005), “rano”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN

• Mańczak, Witold (2017), “rano”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN

• Bańkowski, Andrzej (2000), “rano”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)

• B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “rano”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN

• IPA(key): /ˈra.nɔ/

• (Middle Polish) IPA(key): /ˈra.nɔ/

• Rhymes: -anɔ

• Syllabification: ra‧no

Old Polish rano

Polish rano

Inherited from Old Polish rano.

rano n (related adjective ranny)

1. morning (beginning of the day)
   Synonyms: poranek, ranek, raniec

rano (not generally comparable, comparative raniej, superlative najraniej)

1. (not comparable) in the morning (at the beginning of the day)
   wcześnie rano ― early in the morning
2. (literary) early (at a very early hour)
   Synonym: wcześnie

• do białego rana

• z rana

• poranek

• ranek

According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), rano (adverb) is one of the most used words in Polish, appearing 3 times in scientific texts, 31 times in news, 0 times in essays, 24 times in fiction, and 15 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 73 times, making it the 888th most common word in a corpus of 500,000 words.[1]

See the etymology of the corresponding lemma form.

rano f

1. vocative singular of rana

2. ^ Ida Kurcz (1990), “rano (adverb)”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language]‎[1] (in Polish), volume 2, Kraków; Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 484

• “rano I”, in Wielki słownik języka polskiego‎[3] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
• “rano II”, in Wielki słownik języka polskiego‎[4] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
• “rano”, in Polish dictionaries at PWN‎[5] (in Polish)
• Maria Renata Mayenowa; Stanisław Rospond; Witold Taszycki; Stefan Hrabec; Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023), “1. rano”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
• Maria Renata Mayenowa; Stanisław Rospond; Witold Taszycki; Stefan Hrabec; Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023), “2. rano”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
• “RANO”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 07.09.2011
• Samuel Bogumił Linde (1807–1814), “rano”, in Słownik języka polskiego
• Aleksander Zdanowicz (1861), “rano”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
• J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1912), “rano”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 5, Warsaw, page 475

From Proto-Polynesian *rano, from Proto-Oceanic *drano, from Proto-Malayo-Polynesian *danaw, from Proto-Austronesian *danaw.

rano

1. lake (body of water)

Inherited from Proto-Slavic *ranъ.

• IPA(key): /râno/
• Hyphenation: ra‧no

rȁno (Cyrillic spelling ра̏но, comparative rànijē)

1. early
   Antonym: kasno

• rȃn
• ujutro

rano (Cyrillic spelling рано)

1. neuter nominative/accusative/vocative singular of ran

rano (Cyrillic spelling рано)

1. vocative singular of rana

Old Polish rano

Silesian rano

Inherited from Old Polish rano.

• IPA(key): /ˈra.nɔ/
• Rhymes: -anɔ
• Syllabification: ra‧no

rano (not comparable)

1. in the morning (at the beginning of the day)

rano n (related adjective ranny)

1. morning (beginning part of the day)

• rano in dykcjonorz.eu
• rano in silling.org
• Henryk Jaroszewicz (2022), “rano”, in Zasady pisowni języka śląskiego (in Polish), Siedlce: Wydawnictwo Naukowe IKR[i]BL, page 126
• IPA(key): [ˈɾa.no]

rano

1. (stative) to be cold, cool

• Rika Hayami-Allen (2001), A descriptive study of the language of Ternate, the northern Moluccas, Indonesia, University of Pittsburgh

rano

1. also, too, in addition