kar - Wîkîferheng (original) (raw)

• (Navdêr 1, Navdêr 2) IPA(kilîd): /ˈkʰɑːɾ/
  • Deng (Amed)ⓘ
  • Deng (Bidlîs)ⓘ
• (Navdêr 3) IPA(kilîd): /kʌːɾ/
  • Deng (Amed)ⓘ
  • Deng (Bidlîs)ⓘ
• Kîtekirin: kar

kar n k-ya req

1. Tiştê mirov dike.
   Hevmane: xebat, ked, şol, şuxl, îş, çalakî, erk, vatinî.
   • Ma remeyte îz remeyte" goşîdar
     Destê wî destê Xuda der kar û bar — (Mela Hesenê Bateyî, Mewlûda Kurdî, ~1720)
2. amadekarî, amadehî, hazirî
   Me xwe bo çûnê kar kiriye.
3. sûde, kelk, feyde, qazanc, qezenc, kêr, mifa, berjewendî.
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

• kurdî-erebî: كار

• karûkisb

• -kar

• -karî

• bêkar

• bêkarî

• bêkarîtî

• bêkartî

• bikar

• bikarî

• bikarîtî

• bikartî

• kardar

• kardarî

• kardarîtî

• kardartî

• karder

• karderî

• karderîtî

• kardertî

• kardêr

• kardêrî

• kardêrîtî

• kardêrtî

• kargêr

• kargêrî

• kargir

• kargirî

• kargirîtî

• kargirtî

• karî

• karîgêr

• karîgêrî

• karîgêrîtî

• karîgêrtî

• karker

• karkerî

• karkerîtî

• karkertî

• ker

• kêr

• kir

• kîr

• kor

• kûr

• ar

• bar

• car

• çar

• dar

• gar

• har

• jar

• lar

• mar

• nar

• par

• qar

• sar

• şar

• war

• xar

• zar

Têkilî kirin, -ker.

• proto-hindûewropî *kʷer- (“kirin”)
  proto-îranî *kar- (“kirin”)

farisî کار (kâr, “kar”)

kurmancî kar

soranî کار (kar, “kar”)

hewramî kar (“kar”)

zazakî kar (“kar”)

sanskrîtî कर्मन् (karma, “bizav, hereket, kar”)

Çavkanî:

• Cheung, Johnny, Etymological Dictionary of the Iranian Verb, Leiden, 2007, r. 237

• Watkins, Calvert, The American Heritage Dictionary of Indo-European Roots[1], Houghton Mifflin Co., 2007, çapa 2an, r. 45

• Afrîkansî: werk → af, arbeid → af

• Aghwanî: 𐔰𐕐 (aš)

• Albanî: punë → sq m

• Almaniya navendî ya rojhilat: Arbitt m, Arb m

• Almanî: Arbeit → de m

• Amharî: ሥራ (śəra)

• Andî: гьалтӏи (haltʼi)

• Aragonî: treball, treballo → an n

• Aramiya nû ya asûrî: ܦܘܼܠܚܵܢܵܐ n (pulḳana), ܫܘܼܠܵܐ n (šula)

• Asamî: কাম (kam)

• Astûrî: trabayu n

• Atayalî: mtzaw

• Avarî: хӏалтӏи (ḥʳaltʼi)

• Azerî: əmək → az, iş → az, zəhmət

• Baskî: lan

• Başkîrî: эш (eš)

• Belarusî: пра́ца m (práca), рабо́та m (rabóta)

• Bengalî: কাজ → bn (kaj), চাকরি → bn (cakri)

• Bulgarî: ра́бота m (rábota), труд → bg n (trud)

• Burmayî: လုပ်အား → my (lup-a:), အလုပ် → my (a.lup)

• Cia-ciayî: 까라자아

• Çeçenî: болх (bolx)

• Çekî: práce → cs m, zaměstnání → cs nt

• Çîçewayî: ntchito

• Çînî:
  Kantonî: 工作 (gung1 zok3)
  Dunganî: гунзуә (gunzuə)
  Mandarînî: 工作 → zh (gōngzuò), 勞動 / 劳动 → zh (láodòng), 職業 / 职业 → zh (zhíyè)
  Minnanî: 工作 → zh-min-nan (kang-chok / kong-chok)
  Wuyî: 工作

• Danmarkî: arbejde → da nt, job → da nt

• Endonezyayî: kerjaan → id, pekerjaan → id

• Erebî: عَمَل → ar n (ʕamal), شُغْل n (šuḡl), خِدْمَة m (ḵidma), وَظِيفَة m (waẓīfa)
  Erebiya misrî: شغل n (šuḡl)
  Erebiya hîcazî: شغل n (šuḡul)
  Erebiya fasî: خدمة m (ḵedma), وظيفة m (waḍīfa)

• Ermenî: աշխատանք → hy (ašxatankʻ), գործ → hy (gorc)

• Esperantoyî: laboro → eo

• Estonî: töö → et

• Eweyî: dɔwɔwɔ

• Extremaduranî: trebahu

• Farisî: کار → fa (kâr), شغل → fa (šoğl)

• Fînî: työ → fi

• Friyolî: vore m

• Frîsî: wurk nt

• Gaelîka skotî: cosnadh n, obair → gd m, dreuchd m

• Galîsî: traballo → gl n, choio → gl n

• Gotî: 𐌰𐍂𐌱𐌰𐌹𐌸𐍃 m (arbaiþs)

• Gurcî: მუშაობა (mušaoba)

• Haîtî: travay

• Hawsayî: aiki → ha

• Hindî: काम → hi n (kām), श्रम → hi n (śram), उद्योग → hi n (udyog), वृत्ति → hi m (vŕtti), कार्य → hi n (kārya), कार → hi n (kār), कर्म → hi n (karma), अमल → hi (amal), वजीफा → hi m (vajīphā)

• Holendî: werk → nl nt, job → nl m, arbeid → nl n

• Îbranî: עֲבוֹדָה m (avodá), מְלָאכָה m (melakhá), עָמָל n (amál)

• Îngilîziya kevn: weorc nt, earfoþe nt

• Îngilîzî: work → en

• Îngriyî: töö, raae

• Îngûşî: болх (bolx)

• Îrlendî: obair m, saothar n

• Îstriyotî: lavur

• Îtalî: lavoro → it n, impiego → it n, occupazione → it m

• Îzlendî: vinna → is m

• Japonî: 仕事 → ja (しごと, shigoto), 労働 → ja (ろうどう, rōdō), 職業 → ja (しょくぎょう, shokugyō), ワーク → ja (wāku)

• Kalalîsûtî: suliaq

• Kambayî: wia

• Katalanî: treball → ca n, feina → ca

• Kayingangî: rãnhrãj

• Kirgizî: жумуш → ky (cumuş), иш → ky (iş), эмгек → ky (emgek), кызмат → ky (kızmat)

• Kîkûyûyî: wira

• Kîngalî: වැඩ (wæḍa)

• Komî-permyakî: удж (udž)

• Koreyî: 일 → ko (il), 노동 → ko (nodong), 로동 → ko (rodong), 직업 → ko (jigeop)

• Ladînoyî: ovra, lavoro

• Latgalî: dorbs

• Latînî: labor → la n

• Latviyayî: darbs → lv n

• Lawsî: ງານ (ngān), ນັກງານ (nak ngān)

• Livvî: ruado

• Lîgûrî: travàggio, lou

• Lîtwanî: darbas → lt n

• Lombardî: lavor, laur

• Luhyayî: ekasi

• Luksembûrgî: Aarbecht → lb m

• Mòçenoyî: òrbet m

• Makedonî: работа → mk m (rabota)

• Malayalamî: ജോലി → ml (jōli), പണി → ml (paṇi)

• Malezî: kerja → ms

• Maltayî: xogħol n

• Mayayiya yukatekî: meyaj

• Mecarî: munka → hu, dolog → hu, feladat → hu

• Mînangkabawî: karajo

• Mongolî:
  Kirîlî: ажил → mn (ažil)

• Mwanî: kazi

• Napolîtanî: lavoro n

• Navajoyî: naashnish

• Normandî: travas n

• Norwecî:
  Norweciya bokmålî: arbeid → no nt, jobb → no n, verk → no nt
  Norweciya nînorskî: arbeid → nn nt, jobb → nn n, verk → nn nt

• Oksîtanî: trabalh → oc n

• Oriyayî: କାମ → or (kamô)

• Oromoyî: hojii

• Osetî: куыст (k°yst)

• Oygurî: خىزمەت (xizmet), ئىش (ish)

• Ozbekî: ishlash → uz, mehnat → uz, ish → uz, xizmat → uz

• Papyamentoyî: trabou

• Peştûyî: کار → ps n (kār)

• Piedmontîsî: travaj n

• Pijînî: waka

• Pîpîlî: tekit

• Plodîşî: Oabeit m, Woakj nt

• Polonî: praca → pl m, robota → pl m

• Portugalî: trabalho → pt n, emprego → pt n

• Puncabî: ਕੰਮ n (kamm)

• Qazaxî: еңбек (eñbek), жұмыс → kk (jūmys), іс (ıs), қызмет (qyzmet), шаруа (şarua)

• Romancî: lavur m, lavour m

• Romanî: butǐ m

• Romanyayî: muncă → ro m, serviciu → ro nt, ocupație → ro m, îndeletnicire → ro m

• Rusî: рабо́та m (rabóta), труд → ru n (trud)

• Rusînî: пра́ца m (práca), робо́та m (robóta)

• Samiya bakurî: bargu

• Samoayî: galus

• Sanskrîtî: कर्मन् → sa nt (karman), कार्य → sa (kārya)

• Sardînî: trabadhu, traballu

• Sicîlî: lavuru → scn n, travagghiu → scn n

• Sirboxirwatî:
  Kirîlî: по̀сао n, ра̑д n
  Latînî: pòsao → sh n, rȃd → sh n

• Sîlhetî: ꠇꠣꠝ (xam)

• Skotî: wark

• Slaviya kevn:
  Kirîlî: работа m (rabota), троудъ n (trudŭ)
  Glagolîtîk: ⱃⰰⰱⱁⱅⰰ m (rabota), ⱅⱃⱆⰴⱏ n (trudŭ)

• Slaviya rojavayî ya kevn: робота m (robota), трудъ n (trudŭ)

• Slovakî: práca → sk m

• Slovenî: delo → sl nt

• Somalî: shaqo → so

• Sorbî:
  Sorbiya jêrîn: źěło nt

• Sotoyiya başûr: mosebetsi → st

• Spanî: trabajo → es n, curro → es n, laburo → es n

• Swahîlî: kazi → sw

• Swêdî: arbete → sv nt, jobb → sv nt

• Şorî: иш

• Tacikî: кор → tg (kor), шуғл (šuġl)

• Tagalogî: isi, trabaho → tl

• Tamîlî: வேலை → ta (vēlai)

• Tayî: การงาน, งาน → th (ngaan), แรงงาน → th

• Telûgûyî: కూలీపని (kūlīpani), ఉద్యోగము → te (udyōgamu), వృత్తి → te (vr̥tti)

• Teterî: эш → tt (eş), хезмәт → tt (xezmät)

• Tetûmî: serbisu

• Tigrînî: ስራሕ (səraḥ)

• Tirkî: iş → tr, meslek → tr, emek → tr

• Tirkmenî: iş, zähmet → tk

• Tîbetî: ལས་ཀ (las ka)

• Tongî: ngāue

• Tumbukayî: nchito

• Udî: аш (aš), аьш (äš)

• Udmurtî: уж (už)

• Urdûyî: کام n (kām)

• Ûkraynî: робо́та m (robóta), пра́ця m (prácja)

• Venîsî: laoro → vec n, laóro n

• Viyetnamî: việc làm → vi, công việc → vi

• Votî: töö

• Walonî: ovraedje → wa n yan m, boutaedje → wa n, djob → wa n

• Weylsî: gwaith → cy n

• Ximêrî: ការងារ → km (kaangiə)

• Yidîşî: אַרבעט m (arbet)

• Yorubayî: iṣẹ́

• Yûnanî: έργο → el nt (érgo), εργασία → el m (ergasía), δουλειά → el m (douleiá)
  Kevn: ἔργον nt (érgon)

• Zhuangî: gunghcoz

• ǃXóõ: ǀgáã

Ev qismê Wergerê ji malûmatên naveroka vê versiyona madeya work a Wîkîferhenga îngilîzî pêk tê.

kar m k-ya req

1. sûde, kelk, feyde, qazanc, kêr, mifa, berjewendî
   • Çimkî qezenca wê ji zîv zêdetir e, kara wê ji zêrê xas çêtir e. Şîretên Silêman 3:14 — (https://www.bible.com/bible/251/PRO.3.KURNT [arşîv])
2. Nêçîra heywanan (bi taybetî firindeyan) li zivistanê yan dema ku berf bariye û heywan qerimîne
   (nêçîrvan tomikî diavêtin ber wan û heywan nêzîk dibin û nêçîrvan wan digire yan dikuje)
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

(wate 2) Ji zimanên îranî, hevreha farisî شکار (şikar). Bo ketina şi- ji destpêka peyvê, bidin ber nasîn, bi farisî û zazakî şinas-.

• Îngilîzî: (1) benefit → en, profit → en, (2) winter hunting

kar m k-ya nerm

1. Binêre: karik
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

kar

1. kar
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]
2. lêker
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

kar

1. ew (pirjimar), wan
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

kar

1. (heywan) kûçik, se
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

kar

1. (heywan) masî
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

kar

1. (navgîn) tirimpêl, otomobîl, erebe, seyare, maşîn
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

Ev made ji wergerên tirimpêl hatiye çêkirin. Dibe ku tê de xeletiya wergerê hebe.[rûpelên din]

kar

1. ker (kerr, nebihîz, guhgiran)
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

Ev made ji wergerên ker hatiye çêkirin. Dibe ku tê de xeletiya wergerê hebe.[rûpelên din]

• Dengⓘ

kar

1. Berf, befr.
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]