jij - WikiWoordenboek (original) (raw)

Nederlands

| | enkelvoud | meervoud | | | | | -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------------------------------- | ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ | | onderwerp | voorwerp | onderwerp | voorwerp | | | 1e persoon | ik 'k | mij me | wij we | ons | | 2e persoon_(informeel)_ | jij je | jou je | jullie | jullie | | 2e persoon_(formeel)_ | u | u | u | u | | 2e persoon_(regionaal)_ | gij ge | u | gij ge | u | | 3e persoon_(mannelijk)_ | hij ie | hem 'm | zij ze | (dat.) hun(acc.) hen ze | | 3e persoon_(vrouwelijk)_ | zij ze | haar 'r, d'r | | | | 3e persoon_(onzijdig)_ | het 't | het 't | | | | 3e persoon_(genderneutraal)_ | hen | hen | | | | Boven: benadrukte vorm. Onder: onbenadrukte vorm | | | | |

Uitspraak

Geluid: jij (hulp, bestand)
IPA: / jɛi / (1 lettergreep)
- (Noord-Nederland): /jɛɪ̯/, /jæɪ̯/
- (Vlaanderen, Brabant): /jɛː/
- (Limburg): /jɛɪ̯/, /ɰɛɪ̯/
SAMPA: /jEi/

Woordafbreking

Woordherkomst en -opbouw

In de betekenis van ‘persoonlijk voornaamwoord’ voor het eerst aangetroffen in 1617.[1]

afkomstig van: Middelnederlands: jī, ghī, jou Oudnederlands: gī Germaans: jūz Indo-Europees: iúh₂.	Verwant in Germaans: West: Engels: ye, you, (Angelsaksisch: ġē), Duits: ihr, (Oudhoogduits: ir), Fries: jim, jimme (Oudfries: jī) Noord: Zweeds: ni, I, Deens: I, Noors: dere, (Nynorsk: de, Oudnoords: ér, þér), IJslands: þér, Faeröers: tær Oost: Gotisch: jus

Persoonlijk voornaamwoord

jij

tweede persoon enkelvoud informeel

Schrijfwijzen

jíȷ́ (sterk benadrukte vorm in officiële spelling)
jíj (sterk benadrukte vorm, toegelaten in officiële spelling omdat het teken ȷ́ vaak niet beschikbaar is)
je (onbenadrukte vorm)

Verwante begrippen

ge, gij

Afgeleide begrippen

jij-bak, jij-jouen, jij-vorm, jijjouwen, jijlui, jijzelf

Uitdrukkingen en gezegden

Jij haalt mij de woorden uit mijn mond
Jij raapt nog geen stro van de aarde

je hebt nog niets verwezenlijkt

Vertalingen

1. aangesproken persoon enkelvoud informeel

Cherokee: ᏁᎯ (chr) (nehi) Deens: du (da) Duits: du (de), dich (de) Engels: you (en), thou (en) (verouderd) Esperanto: vi (eo) Frans: tu (fr), toi (fr) IJslands: þú (is), þig (is) Ido: tu (io) Indonesisch: anda (id) Italiaans: tu (it) Koerdisch: tu (ku) Latijn: tu (la) Limburgs: doe (li) Oekraïens: ти (uk) (ty) Papiaments: e Pools: ty (pl)

Portugees: tu (pt), te (pt) Roemeens: tu (ro) Russisch: ты (ru) (ty) Spaans: tú (es), te (es) Taroko: issu Vietnamees: cậu (vertrouwelijk), ngươi (tegen ondergeschikte), mày buiten familie: ông (tegen oudere man), bà (tegen oudere vrouw), anh (jonge man), chị (jongere vrouw), cô (jonge vrouw of lerares), em (kind of veel jongere vrouw), cũ (zeer oud persoon), thầy (leraar), cháu (kind van vrienden) tegen familie (hangt af van de relatie tot de persoon tegen wie men spreekt): ông (tegen een grootvader), bà (tegen een grootmoeder), cha/bố (vader), mẹ (moeder), anh (oudere broer), chị (oudere zus), em (jongere broer/zus), bác (oom oudere broer van moeder of vader), chú (oom jongere broer van vader), cậu (oom broer van moeder), dượng (aangetrouwde oom), bác gái (tante oudere zus van moeder of vader), cô (tante jongere zus van vader), dì (tante jongere zus van moeder), thím (tante aangetrouwd aan jongere broer van vader), mợ (aangetrouwde tante langs moeders kant), cháu (oom/tante tegen neef/nicht)

Werkwoord

vervoeging van
jijen

jij

eerste persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van jijen
- Ik jij.
gebiedende wijs van jijen
- Jij!
(bij inversie) tweede persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van jijen
- Jij je?

Anagrammen

"jij" is een palindroom

Gangbaarheid

Het woord jij staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "jij" herkend door:

100 %	van de Nederlanders;
99 %	van de Vlamingen.[2]

Verwijzingen

↑ "jij" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be