niets - WikiWoordenboek (original) (raw)

Nederlands

Uitspraak

• Geluid: niets (hulp, bestand)
• IPA: / nits / (1 lettergreep)

Woordafbreking

• niets

Woordherkomst en -opbouw

• van Middelnederlands niets, op te vatten als afgeleid van niet bw met het achtervoegsel -s, in de betekenis van ‘onbepaald voornaamwoord’ voor het eerst aangetroffen in 1270 [1] [2] [3]

Onbepaald voornaamwoord

niets

1. geen enkel ding, geen enkele zaak
   • Hij was op de markt, maar hij kocht helemaal niets.
     ▸ De zon was nog niet op en met mijn hoofdlamp checkte ik nog een laatste keer al mijn spullen om te zorgen dat ik niets zou vergeten.[4]
     ▸ Niemand had iets verkeerds gedaan, althans niets aantoonbaar verkeerds, hijzelf niet en niemand anders.[5]

Synoniemen

• niks

Antoniemen

• iets

Hyponiemen

• (intensivering) nada, niente, noppes, nougatbollen

Uitdrukkingen en gezegden

• niets in de handen, niets in de zakken
• niet voor niets

niet gratis

• op niets trekken
• uit het niets

zonder duidelijke aanleiding of oorzaak

• Het was al jaren kurkdroog geweest in Californië, dus ik kon mijn ogen niet geloven toen het opeens uit het niets begon te regenen. [6]

Spreekwoorden

• Voor niets gaat de zon op

Alles kost geld en moeite (afgezien van de zonsopgang)

Afgeleide begrippen

• nietsbetekenend, nietsdoen, nietsdoener, nietsisme, nietsnut, nietsontziend, nietsverhullend, nietsvermoedend, nietswaardig, nietszeggend

Vertalingen

1. geen enkel ding, geen enkele zaak

niet voor niets

• Duits: nicht umsonst

Anagrammen

• niest, tiens

Gangbaarheid

• Het woord niets staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
• In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "niets" herkend door:

Meer informatie

• Zie Wikipedia voor meer informatie.

Verwijzingen

1. ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
2. ↑ niets op website: Etymologiebank.nl
3. ↑ "niets" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
4. ↑
   Tim Voors
   “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers
5. ↑
   Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
   “Kop in het zand” (2015), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044628142
6. ↑ Tim Voors: Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada, 2018
7. ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be