caballo - Wikcionario, el diccionario libre (original) (raw)
De Wikcionario, el diccionario libre
| caballo | |
|---|---|
| yeísta (AFI) | [kaˈβ̞aʝo] |
| no yeísta (AFI) | [kaˈβ̞aʎo] |
| sheísta (AFI) | [kaˈβ̞aʃo] |
| zheísta (AFI) | [kaˈβ̞aʒo] |
| silabación | ca-ba-llo |
| acentuación | llana |
| longitud silábica | trisílaba |
| rimas | a.ʝo, a.ʎo, a.ʒo, a.ʃo |
[1]
[3]
[4]
[5]
Del latín vulgar caballus ‘jamelgo, jaco’, tomado del galo *caballos ‘caballo de carga’, cognado del protocéltico *cappallos, del galés ceffyl y el irlandés antiguo capall. El origen último parece ser balcánico.[1] El vocablo clásico equus, correspondiente a la raíz común indoeuropea, ha desaparecido prácticamente en la evolución del romance; en castellano solo ha dejado el femenino yegua y algunos términos cultos: ecuestre, equitación.
caballo ¦ plural: caballos
1 Mamíferos
(Equus caballus) Mamífero doméstico ungulado de la familia de los équidos, utilizado por el hombre para montar o como animal de tiro.
- Uso: el femenino es yegua.
- Sinónimos: pingo (Bolivia, Cono Sur), yeguarizo (Río de la Plata).
- Hiperónimos: cabalgadura, caballería, montura, equino.
- Hipónimos: cojudo, corcel, cuartago, garañón, jaca, jaco, jamelgo, mancarrón, padrillo, palafrén, penco, percherón, potranca, potrillo, potro, rocín, ruano, semental, trotón, yegua.
- Sinónimos: véase caballo en nuestro tesauro.
2
En particular, macho castrado de esta especie.
3 Ajedrez
(♘, ♞) Trebejo o ficha del ajedrez, tradicionalmente representada con la forma de la cabeza y cuello del caballo1.
4 Naipes
Naipe de la baraja española, marcado con el número once, que representa un hombre armado montando un caballo1.
5 Gimnasia
Aparato gimnástico, consistente en un cuerpo oblongo apoyado en patas sobre el que el gimnasta ha de saltar.
6 Gimnasia
Prueba gimnástica realizada con este aparato.
7
Armazón para elevar un madero que se ha de aserrar.
- Sinónimo: burro.
8 Arquitectura
Armazón triangular sobre el que se apoyan las guías del tejado.
9 Medicina
Inflamación dolorosa de un nódulo linfático causada por una infección, especialmente la plaga o la sífilis.
10 Minería
Bloque de mineral sin valor que interrumpe un filón.
11
Figuradamente, persona torpe y violenta.
- Uso: coloquial.
12
Figuradamente, persona muy fuerte y resistente.
- Uso: coloquial.
13
Alcaloide estupefaciente y muy adictivo que se elabora a partir del opio, antiguamente usado como anestésico y hoy popular como droga recreativa.
14
Figuradamente, persona de mucho arrojo o capacidad.
- Ámbito: Cuba.
caballo ¦ plural: caballos ¦ femenino: caballa ¦ femenino plural: caballas
15
- Ámbito: Chile.
- Uso: coloquial.
- Sinónimos: chachi, chévere (Venezuela), chido (México), guay (España), padre (México)
- Ejemplo:
Don Marcos, debo informarle con todo respeto que estoy preparando un pedido caballo de grande, muy interesante.Daniel Belmar. Detrás de las máscaras. Página 117. Editorial: Zig-Zag. Santiago, 1965. Formato: pdf.
Refranes que contienen la palabra caballo [▲▼]
al primer trueno de mayo, salta la liebre y retoza el caballo
en el pisar se conoce al caballo y al caballero en gobernarlo
Derivados: cabalgar, acaballadero, acaballado, acaballar, acaballerado, acaballerar, acaballonar, cabalgada, cabalgador, cabalgadura, cabalgamiento, cabalgata, cabalgazón, cabalhuste, cabalino, caballa, caballada, caballaje, caballar, caballazo, caballear, caballejo, caballerango, caballerato, caballerazo, caballerear, caballeresco, caballerete, caballeril, caballerito, caballeriza, caballerizo, caballero, caballerosamente, caballerosidad, caballeroso, caballerote, caballería, caballeta, caballete, caballillo, caballista, caballito, caballuno, caballón, descabalgadura, descabalgar, encabalgamiento, encabalgar, encaballado, encaballar.
Femenino: yegua
descendientes [▲▼]
- Aimara: kawallu (ay); kawayu (ay)
- Guaraní: kavaju (gn)
- Huave: cawüy (huv)
- Huichol: kawayu (hch)
- Kunza: ckabaltun (kuz)
- Mapuche: kawell (arn); kawella (arn); kawellu (arn)
- Mayo: kábbay (mfy)
- Mixteco de Yosondúa: kuayu (mpm)
- Mixe de Totontepec: kawääy (mto)
- Náhuatl central: kahuayoh (nhn)
- Náhuatl clásico: cahuayoh (nci); cahuallo (nci)
- Náhuatl de Guerrero: kabayoj (ngu)
- Náhuatl de la Huasteca central: kauayo (nch)
- Náhuatl de Morelos: kauayo (nhm)
- Náhuatl del norte de Puebla: kawayo (ncj); kawâyô (ncj)
- Náhuatl de Tabasco: kawayo (nhc)
- Náhuatl de Zacatlán: kauayo (nhi)
- Náhuatl de la Huasteca oriental: kawayoh (nhe)
- Náhuatl de Tetelcingo: caböyo (nhg)
- Náhuatl de Mecayapan: cahua̱yoj (nhx)
- Náhuatl de Orizaba: kawayoh (nlv)
- Náhuatl de Pajapan: kawayu (nhp); kawash (nhp)
- O'odham: kaviyu (ood); kawiyu (ood); kawyu (ood)
- Pipil: gawayoh (ppl)
- Quechua del sur boliviano: kawallu (quh)
- Quechua cuzqueño: kawallu (quz)
- Quechua santiagueño: kaballu (qus)
- Seri: caay (sei)
- Tagalo: kabayo (tl)
- Tehuelche: qawel (teh)
- Totonaco de Papantla: kawayu (top)
- Tseltal: kabayu (tzh)
- Yaqui: kába'i (yaq)
Traducciones [▲▼]
- Aimara: [1] kawallu (ay); [1] qaqilu (ay)
- Ainu: [1] ウッマ (ain); ウンマ (ain)
- Alabama: [1] chichoba (akz)
- Albanés: [1] kalë (sq) (masculino)
- Alemán: Pferd (de) (neutro); [3] Springer (de) (masculino); [5] Pauschenpferd (de) (neutro)
- Alemán de Pensilvania: [1] gaul (pdc)
- Árabe: [1] فرس (ar)
- Asturiano: [1] caballu (ast) (masculino); [1] burru (ast) (masculino)
- Azerí: [1] at (az)
- Bajo sajón alemán: [1] Peerd (nds-de) (neutro)
- Birmano: [1,3] မြင်း (my)
- Bretón: [1] marc'h (br) (masculino)
- Búlgaro: [1] кон (bg)
- Cachiquel: [1] kej (cak)
- Catalán: [1] cavall (ca) (masculino)
- Chaná: [1] kuayó (sai-chn); cauáio (sai-chn)
- Checo: [1] kůň (cs)
- Cheroqui: [1] ꮠꮘꮅ (chr)
- Chino: [1] 马 (zh)
- Coreano: [1] 말 (ko)
- Córnico: [1] margh (kw)
- Danés: [1] hest (da)
- Esloveno: [1] konj (sl) (masculino)
- Esperanto: [1] ĉevalo (eo)
- Estonio: [1] hobune (et)
- Vasco: [1,3] zaldi (eu)
- Finés: [1] hevonen (fi)
- Francés: [1-4] cheval (fr) (masculino)
- Galés: [1] ceffyl (cy)
- Gallego: [1] cabalo (gl) (masculino)
- Georgiano: [1] ცხენი (ka)
- Griego: [1] άλογο (el); [1,3,6] ίππος (el)
- Griego antiguo: [1] ἵππος (grc) (masculino)
- Guaraní: [1] kavaju (gn)
- Guyaratí: [1] ઘોડો (gu)
- Hakka: [1] mâ (hak)
- Hausa: [1] doki (ha) (masculino)
- Hawaiano: [1] lio (haw)
- Hebreo: [1] סוס (he) (masculino)
- Hindi: [1-2] अश्व (hi) “ashv”; घोड़ा (hi) “ghoda”
- Húngaro: [1] ló (hu)
- Huasteco: [1] bichim (hus)
- Ido: [1] kavalo (io)
- Inglés: [1-4] horse (en)
- Inglés antiguo: [1] hors (ang)
- Interlingua: [1] cavallo (ia)
- Irlandés: [1] capall (ga)
- Islandés: [1] hestur (is)
- Italiano: [1-4] cavallo (it) (masculino)
- Japonés: [1] 馬 (ja); うま (ja)
- Javanés: jaran (jv)
- Judeoespañol: [1] kavayo (lad) (masculino)
- Kiliwa: naythaʼ (klb)
- Latín: [1] equus (la) (masculino)
- Limburgués: [1] taam peêrd (li)
- Lituano: [1] arklys (lt)
- Mam: [1] chej (mam)
- Mongol: [1] морь (mn)
- Mapuche: [1] kawell (arn); kawellu (arn)
- Matlatzinca: [1] pari (mat)
- Maya yucateco: [1] tsíimin (yua)
- Náhuatl central: [1] mazanehnenqui (nhn)
- Náhuatl clásico: [1] cahuayoh (nci); cahuāyoh (nci)
- Náhuatl de Guerrero: [1] kabayoj (ngu)
- Náhuatl de la Huasteca central: [1] kauayo (nch)
- Náhuatl de la Huasteca oriental: [1] kawayoh (nhe)
- Navajo: [1] łį́į́ʼ (nv)
- Neerlandés: [1] paard (nl) (neutro)
- Noruego bokmål: [1] hest (nb)
- Oseta: [1] бæх (os)
- Otomí del Valle del Mezquital: [1] fani (ote)
- Persa: [1] اسب (fa)
- Polaco: [1] koń (pl)
- Portugués: [1] cavalo (pt) (masculino)
- Protoindoeuropeo: [1] *éḱus (ine-pro)
- Quechua cuzqueño: [1] kawallu (quz); [1] apyu (quz)
- Rapanuí: [1] hoi (rap)
- Romaní (macrolengua): [1] grast (rom)
- Rumano: [1] cal (ro)
- Ruso: [1,3,5] конь (ru) (masculino); [1] лошадь (ru) (femenino)
- Sánscrito: अश्व (sa)
- Serbocroata: [1] коњ (sh)
- Sueco: [1] häst (sv)
- Tagalo: [1] kabayo (tl)
- Tibetano: [1] ར་ (bo)
- Pidgin melanesio-inglés: [1] hos (tpi)
- Turco: [1] at (tr)
- Uigur: [1] ئات (ug)
- ↑ X. Delamarre & P. Y. Lambert. Dictionnaire de la langue gauloise. Editorial: Errance. 2.ª ed, 2003. ISBN: 9782877723695.