guman - Wîkîferheng (original) (raw)

• IPA(kilîd): /ɡʊˈmɑːn/
• Deng (Bidlîs)ⓘ
• Kîtekirin: gu·man

Guman, Henrietta Rae, 1886

guman m

1. Rewşa zihnî ya nebawerî û dudiliyê; nebûna piştrastiyê li ser rastî, duristî an pêkhatina tiştekî
   Hevmane: şik, şube, gûş, hulhul, hulhulî, şûf, dudilî, dilwasî, bêbiryarî
2. (devokî, di nav Kurdên Agirî û Rusî/Ermenîstanê) hêvî, umêd, awat
   Ev xaniyê germ ji bo rojên zivistanê yên xedar bû gumana me.
   • Saşa îdî mezinbû, li ber dilê Karê bûbû stûn, gumana mezin. — (Dê û Dêmarî, Egîdê Xudo, Weşanên Nûdem)
   • Li ba me [=li Bazîdê / Agirî ] peyva "guman" tê wateya "hêviyê". Mînak: Gumana min tenê tu yî. — (Mahmut Ogurlu di koma "Zimanê Kurdî" ya li ser Rûnameyê de, 1/2012)

• kurdî-erebî: گومان

• giman

• goman

• gûman

• berguman

• bergumanî

• bergumanîtî

• bergumantî

• bêguman

• bêgumanî

• bêgumanîtî

• bêgumantî

• biguman

• bigumanî

• bigumanîtî

• bigumantî

• (lêker) guman birin

• guman hebûn

• (lêker) guman kirin

• (lêker) guman lê çûn

• gumanbar

• gumanbarî

• gumanbarîtî

• gumanbartî

• gumanber

• gumanberî

• gumanberîtî

• gumanbertî

• (navdêr) gumanbirin

• gumandar

• gumandarî

• gumandarîtî

• gumandartî

• gumander

• gumanderî

• gumanderîtî

• gumandertî

• gumandêr

• gumandêrî

• gumandêrîtî

• gumandêrtî

• (navdêr) gumanhebûn

• gumankar

• gumankarî

• gumankarîtî

• gumankartî

• gumanker

• gumankerî

• gumankerîtî

• gumankertî

• (navdêr) gumankirin

• guhan

Li Serhedê guman maneya "hêvî" dide û hêvî jî maneya "tika" dide.

Ji proto-îranî *vi- (“dij, cuda; dûr”) + *man- (“raman, fikirîn, hizirîn”) ji proto-hindûewropî *men- (“raman, fikirîn, hizirîn”), hevreha avestayî vîmane-, pehlewî guman, farisî گمان (guman), soranî گومان (guman), zazakî guman. Hevrehên din yên kurmancî: dijmin, raman. Herwiha hevreha sanskrîtî मनस् (menes, “raman, hiş”), yûnanî μένος (ménos, “hiş; hez”), latînî mementō (anîn bîra xwe), îngilîzî mind (hiş, raman), rusî мысль (misli, “raman, fikir, hizir”)... Bo hin nimûneyên din jî yên ku tê de hemberî "v" ya avestayî bi kurdî "g" ye, binere: gul, gur. Hevreh: guneh.

• Albanî: dyshim → sq n
• Almanî: Zweifel → de n
• Aragonî: dubda
• Asamî: সন্দেহ (xondeh)
• Astûrî: duda m, dulda m
• Azerî: şübhə → az, şəkk
• Başkîrî: шикләнеү (šiklänew), шөбһәләнеү (šöbhälänew), икеләнеү (ikelänew), шик (šik), шөбһә (šöbhä)
• Belarusî: су́мнеў n (súmnjeŭ), сумне́нне nt (sumnjénnje)
• Bengalî: সন্দেহ → bn (śôndeh)
• Bulgarî: съмне́ние → bg nt (sǎmnénie)
• Burmayî: သံသယ → my (samsa.ya.)
• Çeçenî: шеко (šeko)
• Çekî: pochyba → cs m, pochybnost → cs m
• Çînî:
  Mandarînî: 懷疑 / 怀疑 → zh, 疑惑 → zh, 疑問 / 疑问 → zh
• Danmarkî: tvivl → da g
• Endonezyayî: kebimbangan → id, keraguan → id
• Erebî: شَكّ n (šakk)
  Erebiya misrî: شك n (šakk)
• Ermenî: կասկած → hy (kaskac), տարակույս → hy (tarakuys), երկմտանք → hy (erkmtankʻ), երկբայություն → hy (erkbayutʻyun), երկբայանք → hy (erkbayankʻ), կասկածելիություն → hy (kaskaceliutʻyun)
• Esperantoyî: dubo → eo
• Estonî: kõhklus, kahtlus
• Farisî: شَک → fa (šak)
• Ferî: ivi n
• Fînî: epäily → fi, epäilys → fi
• Fransî: doute → fr n
  Fransiya kevn: doutance m
• Frîsî: twivel g
• Gaelîka skotî: amharas n, mì-chinnt m, teagamh n
• Galîsî: dúbida → gl m
• Gurcî: ეჭვი (eč̣vi)
• Hindî: संदेह → hi n (sandeh), शक → hi n (śak)
• Holendî: twijfel → nl m
• Îbranî: סָפֵק → he n (safék)
• Îdoyî: dubito → io
• Îngilîziya kevn: twēo n
• Îngilîzî: doubt → en
• Înterlîngua: dubita
• Îrlendî: aincheas n
• Îtalî: dubbio → it n, perplessità → it m yan m p
• Îzlendî: efasemd m, efi → is n, vafi → is n
• Japonî: 不審 → ja (ふしん, fushin), 疑問 → ja (ぎもん, gimon), 疑い → ja (うたがい, utagai)
• Katalanî: dubte → ca n
• Kirgizî: күмөн (kümön), шек → ky (şek)
• Koreyî: 의혹 → ko (uihok)
• Latînî: dubium nt, dubitātiō m, dubietās m
• Latviyayî: šaubas p
• Lawsî: ສົງໄສ (song sai)
• Lîtwanî: abejonė → lt m, dvejonė m
• Luksembûrgî: Zweiwel → lb n
• Makedonî: сомнеж n (somnež), сомневање nt (somnevanje)
• Malayalamî: സംശയം → ml (saṃśayaṃ)
• Malezî: keraguan
• Manksî: dooyt, ourys n
• Maorî: kumukumu
• Mecarî: kétely → hu, kétség → hu
• Mongolî:
  Kirîlî: сэжиг → mn (sežig), эргэлзээ → mn (ergelzee), дамжиг → mn (damžig)
• Norwecî:
  Norweciya bokmålî: tvil n
• Oksîtanî: dobte → oc n
• Oromoyî: mamii, shakkii
• Oygurî: شۈبھە (shübhe), گۇمان (guman), شەك (shek)
• Ozbekî: shubha → uz, gumon → uz, shak → uz
• Peştûyî: شک → ps n (šak), شبهه m (šebhá)
• Polonî: wątpliwość → pl m
• Portugalî: dúvida → pt m, incerteza → pt m
• Qazaxî: күмән (kümän), шүбә (şübä), шек (şek)
• Romanyayî: dubiu → ro, îndoială → ro
• Rusî: сомне́ние → ru nt (somnénije)
• Sicîlî: dùbbitu n
• Sirboxirwatî:
  Kirîlî: су́мња m
  Latînî: súmnja → sh m
• Slovakî: pochybnosť m
• Slovenî: dvom → sl n
• Spanî: duda → es m, incertidumbre → es m
• Swahîlî: shaka
• Swêdî: tvekan → sv, tvivel → sv nt
• Tacikî: шак (šak), шубҳа (šubha)
• Tagalogî: duda → tl, alinlangan → tl
• Tamîlî: சந்தேகம் → ta (cantēkam), ஐயம் → ta (aiyam)
• Tayî: สงสัย → th
• Telûgûyî: సందేహము → te (sandēhamu), శంక → te (śaṅka)
• Teterî: шик → tt (şik)
• Tirkî: kuşku → tr, şüphe → tr, şek → tr, güman → tr
• Tirkmenî: şübhe
• Toxarî B: sklok
• Urdûyî: شَک → ur n (śak)
• Ûkraynî: су́мнів → uk n (súmniv)
• Viyetnamî: nghi ngờ → vi
• Volapûkî: dot → vo
• Weylsî: amheuaeth → cy m
• Ximêrî: កង្ខា → km (kɑngkhaa)
• Yidîşî: צווייפֿל n (tsveyfl)
• Yûnanî: αμφιβολία → el m (amfivolía)
  Yûnaniya kevn: ἀπιστία m (apistía)
• Zimanê destan ê emerîkî: V@NearNose-PalmBack BentV@FromChin

Ev qismê Wergerê ji malûmatên naveroka vê versiyona madeya doubt a Wîkîferhenga îngilîzî pêk tê.