meh - Wîkîferheng (original) (raw)

• IPA(kilîd): /ˈmɛh/
• Kîtekirin: meh

meh m

1. 30 roj, 1/12 ji salê,
   heyamek anku demek ji 30 yan 31 rojan pêkhatî (lê meha 2yem ji salnameya romî 28 yan 29 roj e.)
   12 meh dibin salek.
   Her demsalek ji sê mehan pêk tê.
   • Ta çend-i bi hecra xwe tu min tecribe înî
     Zêrê ji xwe xalis mehek û gaz-i çi hacet — (Melayê Cizîrî, Dîwan, ~1640)

• ma
• mah
• mehe
• heyv
• hîv
• mang

Di hin devokên kurmancî de peyva "meh" nayê bikaranîn. Bi mebesta "30 roj" jî peyva "heyv/hîv" di wan devokan de tê xebitandin.

• proto-hindûewropî: * mē- ("pîvan") > * me(n)ses- ("heyv")
  proto-îranî:

avestayî: māh- ("heyv, meh")

farisiya kevn: māh- ("heyv, meh")

farisî: māh ("heyv, meh")

belûçî: māh ("heyv, meh")

osetî: māyā ("heyv, meh") ... alfabeya arî

kurmancî: meh ("meh")

soranî: mang ("heyv, meh")

hewramî: mānga ("heyv, meh")

zazakî: mang ("heyv, meh")

sanskrîtî: mas- ("heyv, meh")

yûnanî: mene ("heyv, meh")

latînî: mensis ("heyv, meh")

ermenî: mis ("heyv")

almanî: Mond ("heyv")

îngilîzî: moon ("heyv") month ("meh") ...

Di kurmancî de āh -> eh berbelav e, bide ber -geh, xweh, şeh ...

Çavkanî: Horn p.216, Watkins p.51, MacKenzie P.129, Etymonline
Hevreh: heyv, pîvan

• mehane

• mehik

• mehî

• mehname

• Kurmancî: meh

• Soranî: mang

• Abxazî: амза (āmzā)

• Adîgeyî: мазэ (mazɛ)

• Afrîkansî: maand → af

• Akanî: abosome

• Albanî: muaj → sq n

• Almanî: Monat n

• Altayiya başûrî: ай (ay)

• Amharî: ወር (wär)

• Amuzgoyî: chi'

• Aramî:
  Aramiya nû ya asûrî: ܝܲܪܚܵܐ n (yārḳa)
  Siryaniya klasîk: ܝܪܚܐ n (yarḥā)
  Aramiya cihû: יַרְחָא n (yarḥā)

• Aromanî: mes → roa-rup n, lunã m

• Asamî: মাহ (mah)

• Astûrî: mes → ast n

• Avarî: моцӏ (mocʼ)

• Azerî: ay → az

• Balînî: bulan, sasi

• Baskî: hil, hilabete

• Başkîrî: ай (ay)

• Belarusî: ме́сяц n (mjésjac)

• Belûçî: ماہ (máh)

• Bengalî: মাস → bn (maś), মাহ → bn (mah)

• Bretonî: miz → br n, mizvezh → br n

• Bruneyî: bulan

• Bulgarî: ме́сец n (mésec)

• Burmayî: လ (la.)

• Buryatî: һара (hara)

• Buyî: ndianl

• Çamoroyî: pulan

• Çeçenî: бутт (butt)

• Çekî: měsíc n

• Çerokî: ᏏᏅᏙ (sinvdo), ᎧᎸᎢ (kalvi)

• Çîçewayî: mwezi

• Çînî:
  Kantonî: 月 (jyut6)
  Dunganî: йүә (yüə)
  Mandarînî: 月 (yuè), 月份 (yuèfèn)
  Minnanî: 月 → zh-min-nan (ge̍h / goe̍h)

• Çuvaşî: уйӑх (ujăh)

• Dalmatî: mais n

• Danmarkî: måned g

• Dusuniya navendî: wulan

• Endonezyayî: bulan → id

• Erebî: شَهْر n (šahr)
  Erebiya misrî: شهر n (šahr)
  Erebiya kendavî: شهر n (šahar)
  Erebiya hîcazî: شهر n (šahar)
  Erebiya fasî: شهر n (šhar)
  Erebiya başûrê şamê: شهر n (šáher)

• Ermenî: ամիս (amis)
  Ermeniya kevn: ամիս (amis)

• Erzayî: ков (kov)

• Esperantoyî: monato

• Estonî: kuu

• Eweyî: dzinu, ɣleti

• Farisî: ماه (mâh)

• Ferî: mánaður n

• Fînî: kuukausi, kuu → fi

• Fransî: mois n

• Friyolî: mês n

• Frîsiya bakur: moune; muun n

• Frîsiya saterlandî: Mound

• Frîsî: moanne g

• Gaelîka skotî: mìos n

• Galîsî: mes → gl n

• Godoberî: пурццу

• Gotî: 𐌼𐌴𐌽𐍉𐌸𐍃 n (mēnōþs)

• Gujaratî: મહિનો → gu n (mahino)

• Gurcî: თვე (tve)

• Haîtî: mwa

• Hawayî: mahina

• Hawsayî: wata → ha

• Hindî: महीना → hi n (mahīnā), मास → hi n (mās), माह → hi n (māh)

• Hîlîgaynonî: bulan

• Hmongî: hli

• Holendî: maand → nl m

• Îbranî: חודש \ חֹדֶשׁ → he n (khódesh)

• Îdoyî: monato → io

• Îlokanoyî: bulan

• Îngilîziya kevn: mōnaþ n

• Îngilîziya navîn: moneth

• Îngilîzî: month → en

• Îngûşî: бутт (butt)

• Înterlîngua: mense

• Înuîtî: ᑕᖅᕿᖅ (taqqiq)

• Îrlendî: mí m

• Îstriyotî: miz

• Îtalî: mese → it n

• Îzlendî: mánuður → is

• Japonî: 月 → ja (つき, tsuki), 月間 → ja (げっかん, gekkan)

• Javayî: sasi → jv

• Kabardî: мазэ (mazɛ)

• Kabîlî: ayyur n

• Kalmîkî: сар (sar)

• Kannadayî: ಮಾಸ → kn (māsa), ತಿಂಗಳು → kn (tiṅgaḷu)

• Kaqçikelî: ik’

• Karelî: kuu

• Kaşûbî: miesąc n

• Katalanî: mes → ca n

• Keşmîrî: رؠتھ (ryath)

• Khmuyî: ເນື່ອນ

• Kirgizî: ай → ky (ay)

• Kîkûyûyî: mweri sinif c3

• Kîngalî: මාසය → si (māsaya)

• Koreyî: 달 → ko (dal), 월 → ko (wol)

• Kornî: mis n

• Korsîkayî: mese n

• Ladînî: meis, mens, mëns

• Latînî: mensis → la n

• Latviyayî: mēnesis n

• Lawsî: ເດືອນ → lo (dư̄an)

• Lezgînî: варз (varz)

• Lîgûrî: méize n

• Lîtwanî: mėnuo → lt n

• Lîvonî: kū

• Lombardî: mes n

• Makedonî: месец n (mesec)

• Malayalamî: മാസം → ml (māsaṃ)

• Malezî: bulan → ms, purnama

• Maltayî: xahar → mt n

• Mançûyî: ᠪᡳᠶᠠ

• Manipurî: ꯊꯥ (thā)

• Maorî: marama

• Maranaoyî: bolan

• Maratî: महिना → mr (mahinā)

• Marî:
  Mariya rojavayî: тӹлзӹ (tÿlzÿ)

• Mecarî: hónap → hu

• Mongolî: сар → mn (sar)

• Mwanî: mwezi

• Nahwatliya klasîk: mētztli

• Nandî: arawa

• Navajoyî: náhidizídígíí, náhidizííd, yiził

• Nedersaksî:
  Saksoniya jêrîn ya holendî: maond
  Almaniya jêrîn a almanî: Maand n, Monat n

• Nepalî: महिना (mahinā)

• Normandî: mais n

• Norwecî:
  Norweciya bokmålî: måned → no n
  Norweciya nînorskî: månad → nn n

• Ohloniya başûr: hemetscha char

• Ojibweyî: giizis

• Oksîtanî: mes → oc

• Oriyayî: ମାସ → or (masô)

• Oromoyî: baatii

• Osetî: мӕй (mæj)

• Oygurî: ئاي → ug (ay)

• Ozbekî: oy → uz

• Pa'o karen: လာ

• Papyamentoyî: luna

• Pelayî: la̠³⁵, lɛ̠̃³⁵ma³¹

• Peştûyî: مياشت → ps n (myāšt)

• Pîpîlî: metzti

• Plodîşî: Moonat m

• Polonî: miesiąc → pl m nezindî

• Portugalî: mês → pt n

• Puncabî: ਮਹੀਨਾ (mahīnā)

• Qazaxî: ай (ai)

• Qiptî: ⲁⲃⲟⲧ n (ɑouːt), ⲉⲃⲟⲧ n (aouːt), ⲁⲃⲏⲧ p (ɑouat), ⲉⲃⲁⲧⲉ p (aouɑda)

• Romancî: mais n

• Romanî: masek n, ćhon n

• Romanyayî: lună → ro m

• Rusî: ме́сяц n (mésjac)

• Rusînî: мі́сяць n (mísjacʹ)

• S'gaw karenî: လါ (lah)

• Samiya bakurî: mánotbadji

• Samiya înarî: mánuppaje

• Samiya skoltî: mään, määnpââ´jj

• Sanskrîtî: मास → sa (māsa)

• Sardînî: mese, mesi

• Sicîlî: misi → scn n

• Silesî: mjeśůnc n

• Sindhî: مهنو

• Sirboxirwatî:
  Kirîlî: ме̏се̄ц n, мје̏се̄ц n
  Latînî: mȅsēc → sh n, mjȅsēc → sh n

• Slaviya kevn:
  Kirîlî: мѣсѧць n (měsęcĭ)

• Slaviya rojavayî ya kevn: мѣсѧць n (měsęcĭ)

• Slovakî: mesiac → sk n

• Slovenî: mésec → sl n

• Somalî: bil → so

• Sorbî:
  Sorbiya jêrîn: mjasec n
  Sorbiya jorîn: měsac → hsb n

• Sotoyiya başûr: kgwedi → st

• Spanî: mes n

• Sundanî: sasih

• Swahîlî: mwezi → sw sinif c3/c4

• Swêdî: månad → sv g

• Şerpayî: ལའ (la')

• Tabasaranî: ваз (vaz)

• Tacikî: моҳ → tg (moh)

• Tagalogî: buwan → tl

• Tamîlî: மாதம் → ta (mātam), மாசம் → ta (mācam), திங்கள் → ta (tiṅkaḷ)

• Tayî: เดือน → th (dʉʉan), มาส → th (mâas)

• Telûgûyî: నెల → te (nela), మాసము → te (māsamu)

• Temazîxtiya atlasa navendî: ⵢⵓⵔ (yur)

• Teteriya krîmî: ay

• Teterî: ай → tt (ay)

• Tigrînî: ወርሒ (wärḥi)

• Tirkî: ay → tr

• Tirkmenî: aý → tk

• Tîbetî: ཟླ (zla)

• Tokpisinî: mun

• Toxarî A: mañ

• Toxarî B: meñe

• Tuvanî: ай (ay)

• Ugarîtî: 𐎊𐎗𐎃 (yrḫ)

• Urdûyî: مہینا n (mahīnā), مہینہ n (mahīnah), ماہ n (māh), ماس n (mās)

• Ûkraynî: мі́сяць n (mísjacʹ)

• Venîsî: méxe

• Vepsî: ku

• Viyetnamî: tháng → vi (𣎃)

• Volapûkî: mul → vo

• Weylsî: mis → cy

• Ximêrî: ខែ → km (khae)

• Yagnobî: моҳ (moh)

• Yakutî: ый (ıy)

• Yidîşî: חודש → yi n (khóydesh), מאָנאַט n (monat)

• Yûnanî: μήνας → el n (mínas)
  Kevn: μήν n (mḗn)
  Yûnaniya mîkenî: 𐂵

• Zhuangî: ndwen

• Zimanê destan ê emerîkî: 1@TipFinger-PalmBack-1@CenterChesthigh-FingerUp 1@BaseThumb-PalmBack-1@CenterChesthigh-FingerUp

• Zuluyî: inyanga → zu sinif c9/c10

Li ser navê mehan di navbera zimanzan û weşanan de lihevhatinek tune. Îro gelek lîsteyên mehan hene ku tên bikaranîn. Lîsteyek wiha ye:

1. rêbendan
2. reşemî
3. adar
4. avrêl
5. gulan
6. pûşper
7. tîrmeh
8. gelawêj
9. rezber
10. kewçêr
11. sermawez
12. berfanbar

Ev nav jî gelek tên bi kar anîn:

1. çile
2. sibat
3. adar
4. nîsan
5. gulan
6. hezîran
7. tîrmeh
8. tebax
9. îlon
10. cotmeh
11. mijdar
12. kanûn
13. muherem
14. sefer
15. rebîʿulewel
16. rebîʿulaxer
17. cemazîyelewel
18. cemazîyelaxer
19. receb
20. şeʿban
21. remezan
22. şewal
23. zîlqeʿde
24. zîlẖece
25. nûroj
26. gulan
27. baranbiran
28. germaciman
29. gelawêj
30. berewpayîz
31. mîran
32. gelarêzan
33. agirdan
34. seholbendan
35. nawzistan
36. polan
37. biha
38. celal
39. cemal
40. ʿezemet
41. nûr
42. reẖmet
43. kelimat
44. kemal
45. esma
46. îzet
47. meşiyet
48. ʿîlim, ʿilm
49. qudret
50. qewl
51. mesail
52. şeref
53. siltan, sultan
54. mulk
55. ela

meh m

1. (Ûrmîye) mey, bade, şerab
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

• Deng (DYA)ⓘ
• Deng (Awistralya)ⓘ

meh

1. bêkeyf, bêcoş
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

meh

1. (malbat) dayik, dê
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]