zarok - Wîkîferheng (original) (raw)

• IPA(kilîd): /zˤɑːˈroːk/
• Deng (Bidlîs)ⓘ
• Kîtekirin: za·rok

Du zarok.

zarok m yan n li gorî maneyê, r-ya req, k-ya nerm

1. Mirovên bi jiyê xwe biçûk, mirovên hê mezin nebûne.
   • Weku lebe û leyzok e
     Çi zanin tifl û zarok e
     Felek çerx e û xeddar e — (Feqiyê Teyran, , ~1620)
   • Kovara wêneromanî ya zarokan a bi kurdî ya yekemîn GOG, dest bi weşanê kir. Kovar bi du zaravayên kurdî kurmancî û kirmanckî ye û ji bo zarokên temenê wan di navbera 7-14’an de ye — (https://xwebun.org/goga-zarokan-derket/ [arşîv], Xwebûn)
2. Keç yan kurrên kesekî.
   Çar zarokên wê hene.
   Ev zarokên min in.
3. Sava, nûbûyî, kesên pirr biçûk.
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]
4. Kesa/ê negihiştî, kesa/ê ji hiş û aqilê xwe ve mîna zarokan.
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]
5. Zaroka/ê hê nehatiye dinyayê.
   Zarokê wê ji ber çû.

• kurdî-erebî: زاڕۆک

• kurdî-krîlî: зар'ок

• zar

• zaro

• zarr

• zarro

• zarrok

• zarrû

• zarrûk

• zarû

• zarûk

• biçûk

• doman

• gede

• gedek

• goruk

• guruk

• mendal

• minal

• mindal

• sebî m

• sêwlek / sêlek

• riwal

• sengele

• sîpe

• sûtal

• baliq

• ciwan

• genc

• mezin

• pîr

• xama

• xort

Bi esehî nayê zanîn. Dikare ji zimanên îranî, ji rehê peyva "-za, zan, zayîn" û hevreha [skrîpt hewce ye] (zag) ya belûçî û [skrîpt hewce ye] (zoy) ya peştûyî be lê hingê "-ro(k)" bêşirove dimîne. Çabolov wê herwiha dide ber źereriyyu, binêre zuriyet. Herwiha mimkin e ku ew ji ermenî be, bi ermeniya kevn զարմ (zarm, “malbat, nijad, ejdad, kinêt, qewm”) + -ok ya kurdî. Peyva ermenî ji զ- (z-, “li pey, li pişt”) +‎ արմ (arm, “reh”) peyda bûye. Ihtimala eslê ermenî yê vê peyvê ji ber wê jî mezin e ku ev peyv di zimanên din yên îranî de li derveyî kurdî peyda nabe. Di kurdî de jî di hemû zarava û devokan de peyda nabe. Bo nimûne, di soranî de qet ne li kar e. Di ermeniya niha de ew wek զարմիկ (zarmik, “pismam; pisxal”) û զարմուհի (zarmuhi, “dotmam, keçxal”) maye.

Herwiha ew dikare hevreha ذرە (zerrê) ya farsî bi maneya tiştê herî biçûk jî be.

• Soranî: řołe, منداڵ (mindal)

• Xwarîn:
  Kirmaşanî: řûłe

• Hewramî: zařûłe

• Zazakî: doman → diq, dûman, qeçek, qictût, leyr → diq, gede

• Abxazî: аԥшқа (āpškā), асаби (āsābi)

• Adîgeyî: сабый (sabəj)

• Afarî: awka

• Afrîkansî: kind → af

• Aghwanî: 𐕘𐔰𐕙 (ġar)

• Albanî: fëmijë → sq nt, bemile m, kalaman n, pjellë → sq,

• Almaniya Pennsylvania: Kind nt

• Almanî: Kind → de nt
  Elmanîşî: Chind nt

• Amamî-oşîmayiya başûrî: warabɨ (warabɨ)

• Amharî: ልጅ (ləǧ), ብላቴና (bəlatena)

• Aramî:
  Siryaniya klasîk: ܙܪܥܐ

• Arrernteyiya rojavayî: ampe

• Asamî: ল’ৰা-ছোৱালী (löra-süali), কণমানি (konmani), অকণি (okoni), শিশু (xixu), ছলি (soli)

• Astûrî: fíu → ast n, fía → ast m

• Avarî: лъимер (lˢimer)

• Azerî: uşaq → az, bala → az, çağa → az

• Banjarî: anak

• Baskî: sein → eu, ume

• Başkîrî: бала (bala)

• Bayerî: kind, kindl

• Belarusî: дзіця́ nt (dzicjá), дзіцё nt (dzicjó), рабёнак n (rabjónak)

• Belûçî: چک (cukk)

• Bengalî: বাচ্চা → bn (bacca), শিশু → bn (śiśu), ওলদ → bn (olôd)

• Bîslamayî: pikinini

• Bororoyî: ore

• Bretonî: bugel → br n

• Bulgarî: дете́ → bg nt (deté), че́до → bg nt (čédo), ро́жба → bg m (róžba)

• Burmayî: ကလေး → my (ka.le:)

• Buryatî: хүүгэд (xüüged)

• Buyî: leg

• Çaxatayî: بلا

• Çeçenî: бер (ber)

• Çekî: dítě → cs nt

• Çerokî: ᎠᏳᎴ (ayule), ᎠᏲᏟ (ayotli)

• Çîçewayî: mwana

• Çîkasawî: chipota, inchipota

• Çînî:
  Kantonî: 仔女 (zai2 neoi5), 細路 / 细路 (sai3 lou6), 細蚊仔 / 细蚊仔 (sai3 man1 zai2), 細路哥 / 细路哥 (sai3 lou6 go1), 細路仔 / 细路仔 (sai3 lou4 zai2)
  Dunganî: хэзы (hezɨ), щёхэр (xi͡oher), вава (vava), ва (va)
  Hakkayî: 細人仔 / 细人仔 (se-ngìn-è)
  Mandarînî: 小孩 → zh (xiǎohái), 小孩子 → zh (xiǎoháizi), 孩子 → zh (háizi), 小孩兒 / 小孩儿 → zh (xiǎoháir)
  Min dongî: 伲囝 (niè-giāng)
  Minnanî: 囡仔 → zh-min-nan (gín-á)
  Teochew: 孥囝 (nou5 gian2)
  Wuyî: 小囡

• Çuanqiandian cluster miaoyî: lx

• Çuvaşî: ача (ača)

• Danmarkî: barn → da nt, børn → da p

• Elfdalî: kripp n

• Endonezyayî: anak → id, kanak → id

• Erebî: وَلَد → ar n (walad), اِبْن → ar n (ibn), اِبْنَة m (ibna)

• Ermenî: երեխա → hy (erexa), զավակ → hy (zavak)

• Esperantoyî: infano → eo, infanino

• Estonî: laps → et

• Etiyopiya klasîk: ወልድ (wäld)

• Evenkî: куңакан

• Eweyî: vi

• Farisî: بچه → fa (bačče, bače), کودک → fa (kudak), فرزند → fa (farzand), کر → fa (kor)

• Ferî: barn → fo nt

• Fînî: lapsi → fi

• Fransî: enfant → fr n yan m

• Frîsiya bakur:
  Frîsiya bakur: jongen nt
  Mooring: bjarn nt
  Frîsiya bakur: Jungen nt

• Frîsî: bern → fy nt

• Gaelîka skotî: pàisde n, leanabh n

• Galîsî: nena → gl m, neno → gl n

• Gotî: 𐍆𐍂𐌰𐍃𐍄𐍃 n (frasts), 𐌱𐌰𐍂𐌽 nt (barn)

• Gujaratî: બાળક → gu (bāḷka)

• Gurcî: ბავშვი (bavšvi), შვილი (švili), ძე n (ʒe), ასული m (asuli)

• Guwaranî: mitã

• Haîtî: timoun

• Hawayî: keiki

• Hawsayî: ya’ya

• Higaononî: bata

• Hindî: बच्चा → hi n (baccā), बेटा → hi n (beṭā), बेटी → hi m (beṭī), शिशु → hi n (śiśu), बालक → hi n (bālak), लड़का → hi n (laṛkā), लड़की → hi m (laṛkī), छोरा → hi n (chorā), छोरी → hi m (chorī), बच्ची → hi m (baccī), बचा → hi n (bacā), बालक → hi n (bālak), बालकी → hi m (bālkī), बालिका → hi m (bālikā)

• Hîlîgaynonî: bata

• Holendî: kind → nl nt

• Iştihardî: لَزَک (lazak)

• Îbanî: anak

• Îbranî: יֶלֶד → he n (yéled), יַלְדָּה m (yaldá), בֵּן → he n (ben), בַּת → he m (bat)

• Îdoyî: infanto → io, infantulo → io, infantino → io, puero → io, puerulo → io, puerino → io, filio → io, filiulo → io, filiino → io

• Îgboyî: nyaka, nwata

• Îlokanoyî: anak

• Îngilîziya kevn: ċild → ang nt, bearn → ang nt, umbor nt

• Îngilîziya navîn: child, barn

• Îngilîzî: child → en

• Îngriyî: lapsi

• Îngûşî: бер (ber)

• Înterlîngua: filia → ia m

• Îranunî: wata'

• Îrlendî: páiste → ga n, clann → ga m

• Îtalî: bambino → it n, bambina → it m, figlio → it n, figlia → it m

• Îzlendî: barn → is nt, krakki → is n

• Japonî: 子供 → ja (こども, kodomo), 子 → ja (こ, ko)

• Javayî: anak → jv, putra → jv, bocah → jv, laré

• Kabardî: сабий (sabij)

• Kabîlî: agrud n

• Kalalîsûtî: meeraq

• Kalencînî: lakwet

• Kannadayî: ಹಸುಳೆ → kn (hasuḷe), ಮಗು → kn (magu)

• Kapverdî: fidju

• Karakalpakî: bala

• Kaşûbî: òtrok n

• Katalanî: nen → ca, nena → ca m, fill → ca n, filla → ca m, xiquet → ca n, xiqueta → ca m

• Kayingangî: kósin

• Keçwayî: wamra → qu

• Kirgizî: бала → ky (bala), наристе → ky (nariste)

• Kîkongoyî: mwana

• Kîkûyûyî: mwana sinif c1

• Kîngalî: ළමයා → si (ḷamayā)

• Koreyiya navîn: 아ᄒᆡ〮 (àhóy)

• Koreyî: 어린이 → ko (eorini), 아이 → ko (ai), 애 → ko (ae)

• Kornî: flogh

• Kreyoliya fransî ya Louisiana: piti

• Kreyoliya guinea-bissau: fidju

• Kreyoliya jameîkî: pickney

• Krioyî: pikin

• Kumikî: яш (yaş)

• Ladînoyî: kreatura m, kriatura m

• Lamboyayî: ana

• Latgalî: bārns n

• Latînî: filius → la n, filia → la m

• Latviyayî: bērns → lv n

• Lawsî: ເດັກນ້ອຍ → lo (dek nǭi), ລູກ (lūk), ເດັກ (dek)

• Lezgînî: аял (aäl)

• Lingalayî: mwǎna

• Lîtwanî: vaikas → lt n

• Lîvonî: läpš

• Lueyî: ᦟᦴᧅ (luuk)

• Lugandayî: omwana

• Luhyayî: omwana

• Luksembûrgî: Kand nt

• Luoyî: nyithindo

• Luşûtsîdî: bədaʔ

• Maguindanaoyî: wata

• Makasaeyî: mata

• Makedonî: дете → mk nt (dete), чедо nt (čedo)

• Malayalamî: കുട്ടി → ml (kuṭṭi)

• Malezî: budak → ms, anak → ms
  Malezî: انق

• Maltayî: tfal n, ibna, tifel → mt n

• Maorî: pangore, tamaiti → mi

• Maranaoyî: wata', bata'

• Mariya rojhilatî: ньога (nʹoga)

• Marîkopayî: humar

• Mayayiya yukatekî: paal

• Mazenderanî: وچه (vače)

• Mecarî: gyerek → hu, gyermek → hu

• Melanauyiya navendî: aneak

• Misrî: (ẖrd n), (ms n)

• Mîrandî: criança m

• Mongolî:
  Kirîlî: хүүхэд → mn (xüüxed), хүү → mn (xüü), жаал → mn (žaal)
  Mongolî: ᠬᠡᠦᠬᠡᠳ (keüked), ᠬᠥ᠋ᠦ (köü), ᠵᠢᠭᠠᠯ (ǰiɣal)

• Monî: ကွေန် (kon)

• Morî bawah: ana

• Mwanî: mwana

• Namayî: ǀgôa-i

• Nanayî: пиктэ (pikte)

• Navajoyî: awééʼ, áłchíní p

• Nedersaksî: Kind → nds nt

• Nepalî: बच्चा (baccā)

• Ngarrindjerî: porli

• Nîvxî: оғла (oꜧla)

• Normandî: êfant n yan m, avé n, mousse n yan m

• Norsiya kevn: barn nt

• Norwecî:
  Norwecî: barn → no nt
  Norweciya nînorskî: barn nt

• Nupeyî: egi

• Nupeyî: egi

• Nyungayî: koorlingah

• O'odhamî: ali

• Ohloniya bakur: šiiniinikma g p

• Oriyayî: ପିଲା → or (pila), ଶିଶୁ → or (śiśu)

• Osetî: саби (sabi)

• Oygurî: بالا → ug (bala)

• Ozbekî: bola → uz

• Palî: dārako n
  Palî: दारको n (dārako)

• Papyamentoyî: mucha

• Pidgîniya nîjeryayî: pikin

• Pijînî: pikinini

• Pite samî: mánná

• Pîrahayî: tiobáhai

• Pîttcantcatcarayî: tjitji

• Plodîşî: Kjint nt

• Polabî: våtrük n

• Polonî: dziecko → pl nt, dziecię → pl nt

• Portugalî: filho → pt n, filha → pt m, criança → pt m

• Prusiya kevn: malnīks

• Puncabî: ਬੱਚਾ (baccā)

• Qazaxî: бала → kk (bala)

• Romancî: uffant n, affon n, unfànt n, unfant n, iffaunt n

• Romanyayî: fiu → ro n, fiică → ro m, copil → ro n, copilă → ro m,

• Rusî: ребёнок → ru n (rebjónok), дитя́ → ru nt (ditjá), ча́до → ru nt (čádo)

• Rusînî: дїтя nt (djitja), дїти́на m (djitýna)

• Saekî: แด๊ก

• Sahoyî: awka

• Samiya bakurî: mánná

• Samiya înarî: páárnáš

• Samiya skoltî: päärnaž

• Samogîtî: vāks n

• Sanskrîtî: शिशु → sa n (śiśu), बालक → sa n (bālaka), जात → sa n yan nt (jāta)

• Santalî: ᱜᱳᱱ (gon)

• Sebwanoyî: bata

• Seraikî: ٻال (ḇāl)

• Silesî: dziycio

• Sindhî: ٻارُ → sd (ḇāru)

• Sirboxirwatî:
  Kirîlî: де́те nt, дије́те nt, че̏до nt
  Latînî: déte → sh nt, dijéte → sh nt, čȅdo → sh nt

• Sîlhetî: ꠛꠣꠁꠌ꠆ꠌꠣ (baicca), ꠢꠥꠞꠥꠔꠣ (huruta)

• Skotî: bairn

• Slaviya kevn:
  Kirîlî: чѧдо nt (čędo), дѣтѧ nt (dětę)

• Slaviya rojavayî ya kevn: дѣтя nt (dětja), чадо nt (čado)

• Slovakî: dieťa → sk nt

• Slovenî: otrok → sl n, dete → sl nt

• Slovînsî: vuôtrôk n

• Somalî: ilmo → so, caruur, canug

• Sorbî:
  Sorbiya jêrîn: źiśe nt, góle nt
  Sorbiya jorîn: dźěćo → hsb

• Sotoyiya başûr: ngwana → st

• Spanî: hijo → es n, hija → es m, niño → es n, niña → es m

• Sundanî: murangkalih

• Swahîlî: mtoto → sw, mwana → sw

• Swêdî: barn → sv nt

• Şanî: လုၵ်ႈ (lūk)

• Tabaruyî: ngowaka

• Tacikî: кӯдак → tg (küdak)

• Tagalogî: anak → tl

• Talişî: باله (bâla), خردن (xərdan)

• Tamîlî: குழந்தை → ta (kuḻantai), மக → ta (maka)

• Taosî: ȕ’úna

• Tatiya cihû: гIэиль

• Tausugî: anak, bata

• Tay dam: ꪩꪴꪀ

• Tayiya bakurî: ᩃᩪᨠ, ᨯᩮᩢ᩠ᨠ

• Tayî: ลูก → th (lûuk), เด็ก → th (dèk), ศิศุ

• Tayî nüa: ᥘᥧᥐ (luk)

• Telûgûyî: పాప → te (pāpa)

• Ternateyî: ngofa

• Teteriya krîmî: bala, evlât

• Teterî: бала → tt (bala)

• Tetûmî: labarik

• Tidoreyî: ngofa

• Tigrînî: ሕጻን (ḥəṣan), ቆልዓ (ḳolʿa)

• Tirkî: çocuk → tr, evlat → tr

• Tirkmenî: çaga

• Tîbetî: ཕྲུ་གུ (phru gu), ཨ་བ (a ba)

• Tokpisinî: pikinini

• Tumbukayî: mwana

• Tuvanî: уруг (urug)

• Ugarîtî: 𐎊𐎍𐎄 (yld)

• Urdûyî: بچہ n (baccā), بیٹا → ur n (beṭā), بیٹی m (beṭī)

• Ûkraynî: дити́на → uk m (dytýna), дитя́ nt (dytjá), дитя́тко nt (dytjátko)

• Vepsî: laps'

• Viyetnamî: đứa bé → vi, đứa trẻ, con → vi (one's child)

• Volapûkî: cil → vo, hicil → vo, jicil → vo, son → vo, daut → vo, jison, cilef

• Votî: lahsi

• Walonî: efant → wa n

• Weylsî: plentyn → cy n

• Wolofî: xale → wo, gune

• Wutunhuayî: galamala

• Ximêrî: កូន → km (koun)

• Xosayî: umntwana

• Yakutî: оҕо (oğo)

• Yidîşî: קינד nt (kind)

• Yorubayî: èwe, ọmọ, ọmọdé

• Yûnanî: παιδί → el nt (paidí), τέκνο → el nt (tékno)
  Kevn: παῖς n yan m (paîs), παίδιον nt (paídion), τέκνον nt (téknon)

• Zêlandî: kind nt

• Zhuangî: lwg, lwgnyez

• Zuluyî: umntwana → zu sinif c1/c2, ingane → zu sinif c9/c10

• ǃXóõ: ʘqa̰a

Ev qismê Wergerê ji malûmatên naveroka vê versiyona madeya child a Wîkîferhenga îngilîzî pêk tê.