ezel - WikiWoordenboek (original) (raw)

Nederlands

Uitspraak

• Geluid: ezel (hulp, bestand)
• IPA: / ˈezəl / (2 lettergrepen); /ˈezəɫ/

Woordafbreking

• ezel

Woordherkomst en -opbouw

• via Middelnederlands esel ontleend van Latijn asinus, in de betekenis van ‘paardachtige’ voor het eerst aangetroffen in 1240 [1][2][3]

Zelfstandig naamwoord

de ezel m

1. (onevenhoevigen) bepaald paardachtig zoogdier, Equus asinus , met lange oren dat zeer eigenwijs is
   • De ezel was continu aan het balken.
     ▸ Ik ben eigenlijk loodgieter en heb al mijn gereedschap en mijn bestelbus verkocht, waarvan ik deze twee paarden heb gekocht voor 2500 dollar per stuk. Maar ik begrijp nu waarom de vorige eigenaar van ze af wilde, ze luisteren totaal niet, superkoppig, net ezels.[4]
2. (scheldwoord) domkop, sukkel
   • Je bent een ezel omdat je de sleutel bent verloren.
3. (gereedschap) (schilderkunst) steunmeubel, schildersezel
   ▸ 'Ik denk niet dat ze dit heeft voorzien toen ze mijn schilderij op de ezel zette,' zei Olive.[5]
   • De schilder had het doek op zijn ezel gezet.
4. (techniek) voorste hanger van een windmolen waaraan de vangbalk vooraan met een scharnierpunt vastzit

• 
  1. paardachtig dier met lange oren
• 
  1. twee ezels
• 
  3. steunmeubel voor een kunstschilder
• 
  4. voorste hanger van een windmolen

Synoniemen

• [1] grauwtje
• [2] sufferd, oen, onbenul, rund, stommeling, uilskuiken, oelewapper, minkukel

Hyperoniemen

• [1] hoefdier

Verwante begrippen

• [1] balken, ezelin, ia, muildier, muilezel

Verwante begrippen

• Catalaanse ezel, Mongoolse wilde ezel, Nubische wilde ezel, Somalische wilde ezel, Syrische wilde ezel, wilde ezel

Hyponiemen

• boomezel, bordezel, buisezel, bultezel, dwergezel, geldezel, halfezel, hengstezel, krijtezel, lastezel, leidekkersezel, muilezel, paardezel, pakezel, plichtezel, pluimezel, schilderezel, schildersezel, steenezel, steppe-ezel, trekezel, veldezel, werkezel, woudezel

Afgeleide begrippen

• ezelhaas, zwarte ezelhaas
• ezel-proces, ezelachtig, ezeldrijver, ezelen, ezelenblaas, ezelhengst, ezelhoeder, ezelin, ezelkar, ezelkop, ezeloor, ezelpis, ezelromantiek, ezelsaugurk, ezelsbank, ezelsbegrafenis, ezelsbord, ezelsbrug, ezelsbruggetje, ezelschilder, ezelschilderij, ezelsdistel, ezelsdom, ezelsdoorn, ezelsdrek, ezelsfeest, ezelshert, ezelshoofd, ezelshuid, ezelskar, ezelskinnebak, ezelskomijnekaaskop, ezelskop, ezelskruid, ezelskruis, ezelslast, ezelslip, ezelsmelk, ezelsneus, ezelsoor, ezelspinguïn, ezelspoot, ezelsrug, ezelsstaart, ezelsstamp, ezelstamboek, ezelsvel, ezelsveulen, ezelswagen, ezelswerk, ezelszadel, ezelvlees, ezelwagen, ezelzadel

Verwante begrippen

• vervoermiddel

Anagrammen

• zeel

Uitdrukkingen en gezegden

• De jongste ezel moet het pak dragen

de jongste moet de vervelende klusjes opknappen

• Een ezel stoot zich in het algemeen geen tweemaal aan dezelfde steen

wanneer iemand een fout heeft gemaakt past diegene er meestal voor op diezelfde fout nog eens te maken

• Een schop van een ezel kunnen verdragen

je moet het aankunnen dat iemand zonder verstand van zaken kritiek geeft

• Van de bok op de ezel gaan

snel van onderwerp wisselen zonder rode draad

• Van de os op de ezel springen

steeds van onderwerp veranderen

• Zolang de ezel zakken draagt, heeft de mulder hem lief

Overerving en ontlening

• [3] Engels: easel

Vertalingen

1. bepaald paardachtig zoogdier, Equus asinus

Werkwoord

ezel

1. eerste persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van ezelen
   • Ik ezel.
2. gebiedende wijs van ezelen
   • Ezel!
3. (bij inversie) tweede persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van ezelen
   • Ezel je?

Gangbaarheid

• Het woord ezel staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
• In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "ezel" herkend door:

Meer informatie

• Zie de doorverwijspagina op Wikipedia voor meer informatie.

Verwijzingen

1. ↑ Woordenboek der Nederlandsche taal (1864-2001).
2. ↑ ezel op website: Etymologiebank.nl
3. ↑ "ezel" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
4. ↑
   Tim Voors
   “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers
5. ↑
   Jessie Burton vert. Marja Borg
   “De muze” (2017), Luitingh-Sijthoff , ISBN 9789024574704
6. ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

Fries

Zelfstandig naamwoord

ezel

1. (onevenhoevigen) ezel; paardachtig dier met lange oren

Nedersaksisch

Zelfstandig naamwoord

ezel

1. (onevenhoevigen) ezel; paardachtig dier met lange oren

Schrijfwijzen

• Esel
• Äsel
• Isl
• Iösel

Nedersorbisch

Uitspraak

• IPA: /ɛzɛl/

Woordherkomst en -opbouw

• Afgeleid van het Duitse Esel

Zelfstandig naamwoord

ezel

1. (onevenhoevigen) ezel; paardachtig dier met lange oren

Synoniemen

• wósoł