kat - WikiWoordenboek (original) (raw)

Universeel taalgebruik

Symbool

kat

(natuurkunde), (eenheid) het symbool voor katal, een eenheid voor katalytische activiteit

Verwante begrippen

eenheden van katal
ykat • zkat • akat • fkat • pkat • nkat • μkat • mkat • ckat • dkat • kat • dakat • hkat • kkat • Mkat • Gkat • Tkat • Pkat • Ekat • Zkat • Ykat

Nederlands

Uitspraak

Geluid: kat (hulp, bestand)
IPA: / kɑt / (1 lettergreep)

Woordherkomst en -opbouw

erfwoord via Middelnederlands catte van Oudnederlands katta, in de betekenis van ‘katachtige’ aangetroffen vanaf 1165 (cognaat met, maar niet ontleend aan Latijn cattus) [1] [2]
[5] (verkorting) van bekattering, in de betekenis van ‘standje’ aangetroffen vanaf 1976 [3] [4]

enkelvoud	meervoud
naamwoord	kat	katten
verkleinwoord	katje	katjes

Zelfstandig naamwoord

de kat v / m

(roofdieren) bepaald soort zoogdier, Felis sylvestris catus , tot de katachtigen behorende soort die tam is geworden
(roofdieren) zoogdier dat behoort tot een geslacht van vleesetende dieren, zoals de tijgers en leeuwen
(informeel) grote pluizige windprotectiehoes voor microfoons
(figuurlijk) meisje dat zich vals gedraagt
bitse terechtwijzing
(scheepvaart) (verkorting) kleiner anker dat tot versterking van een groter anker uitgeworpen wordt

1. Een cyperse kat.
2. De moeraskat is een kat die in Azië voorkomt.
3. Een standaard met microfoon die door een kat tegen geruis wordt beschermd.
6. Een gebroken kat uit de 19e eeuw.

Uitdrukkingen en gezegden

[1] als een kat om de hete brij draaien
om de zaak heen praten om conflicten te vermijden
[1] als kat en hond zijn
in voortdurende ruzie zijn
[1] de kat bij het spek zetten
[1] de kat bij de melk zetten
[1] de kat de bel aanbinden
[1] de kat in het donker knijpen
[1] de kat op het spek binden
[1] de kat sturen
wegblijven
[1] de kat uit de boom kijken
[1] een kat een kat noemen
[5] een kat geven
een snauw geven
[1] een kat in de zak kopen
[1] er is geen kat
[1] kat in 't bakkie
makkelijk, iets dat weinig moeite kost
[1] katje lam zijn
stomdronken zijn
[1] nu komt de kat op de koord
[1] verzopen katje
iemand die helemaal doorweekt is door de regen

∗ De man keek me aan; zijn lichte ogen verdwenen bijna tussen zijn rimpels toen hij lachte. 'Ho, juffertje' Hij tikte tegen zijn pet. 'Je lijkt wel een verzopen katje. Waar kom jij ineens vandaan?'[5]

[1] voor de kat z'n viool
[1] voor de kat zijn viool
[1] zich weren als een kat in de krullen
zich geducht weren

Spreekwoorden

[1] als de kat van huis is, dansen de muizen op tafel
[1] als de katjes muizen, dan miauwen ze niet
[1] als de katten muizen, mauwen ze niet
[1] als katjes muizen, dan mauwen ze niet
[1] de kat zal met zijn maag niet weglopen
gezegd van iemand die net veel heeft gegeten
[1] een benauwde kat maakt rare sprongen
[1] een kat in het nauw maakt rare sprongen
[1] een kat komt altijd op z'n pootjes terecht
ingewikkelde en vervelende dingen kunnen vanzelf weer voor elkaar komen
[1] in het donker zijn alle katjes grauw
in het duister ziet men geen verschil tussen mooi en lelijk
[1] maak dat de kat wijs
[1] om der wille van de smeer likt de kat de kandeleer

Vertalingen

1. bepaald soort zoogdier, Felis sylvestris catus

Afrikaans: kat (af) Aragonees: gato (an) Asturisch: gatu (ast) Atjehs: mië Bulgaars: коткa (bg) (kotka) Catalaans: gat (ca) m Chinees: 猫 (zh) (māo) Deens: kat (da) g Duits: Katze (de) v Engels: cat (en) Esperanto: kato (eo) Estisch: kass (et) Faeröers: kattur (fo) Fins: kissa (fi) Frans: chat (fr) m Fries: kat (fy) g Hawaïaans: popoki Hebreeuws: חתול (he) (chatoel) Hindi: बिल्ली (hi) (billī) v Ido: kato (io) Iers: cat (ga) IJslands: köttur (is) m Indonesisch: kucing (id) Interlingua: catto (ia) Italiaans: gatto (it) m Japans: 猫 (ja) (neko) Kazachs: коска (kk) (koska) Kituba: pusu, niawu Komi: кань

Koreaans: 고양이 (ko) (goyangi') Krim-Tataars: mışıq Latijn: felis (la) v, feles (la) v Maltees: qattus (mt) m, qattusa (mt) v Minangkabaus: kuciang Noors: katt (no) m, katte (no) m/v Nynorsk: katt (nn) m, katte (nn) v Occitaans: gat (oc) m, cat (oc) m Oedmoerts: коӵыш Oekraïens: кiт (uk) (kit), кішка (uk) (kishka) Oezbeeks: Cyrillisch: мушук (uz) Latijns: mushuk (uz) Oppersorbisch: kóčka (hsb) v Oudnoords: kǫttr (no) m Pools: kot (pl) m Portugees: gato (pt) m Quechua: michi (qu), misi (qu) (Ecuador) Roemeens: pisică (ro) v Russisch: кот (ru) (kot) m Sloveens: maček (sl) m, mačka (sl) v Slowaaks: mačka (sk) v, kocúr (sk) m Spaans: gato (es) m Tsjechisch: kočka (cs) v, kocour (cs) m Turks: kedi (tr) Tyap: a̱kwi (kcg) Vietnamees: mèo (vi) Welsh: cath (cy) Zweeds: katt (sv) g

Werkwoord

vervoeging van
katten

kat

enkelvoud tegenwoordige tijd van katten
gebiedende wijs van katten

Anagrammen

kta, tak, TAK, t.k.a.

Gangbaarheid

Het woord kat staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "kat" herkend door:

100 %	van de Nederlanders;
100 %	van de Vlamingen.[6]

Meer informatie

Zie Wikipedia voor meer informatie.

Verwijzingen

↑ kat (huisdier) op website: Etymologiebank.nl
↑ Oudnederlands Woordenboek
↑ kat (standje) op website: Etymologiebank.nl
↑ "kat" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
↑
Danielle Teller (vert. Marja Borg)
“Er was eens iets anders” (2018), Ambo/Anthos uitgevers , ISBN 9789026346477
↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

Achterhoeks

enkelvoud	meervoud
naamwoord	kat	katten
verkleinwoord

Zelfstandig naamwoord

Kat

(roofdieren) kat

Schrijfwijzen

katte

Meer informatie

Zie Wikipedia voor meer informatie.

Afrikaans

Uitspraak

IPA: /kɐt/

Woordafbreking

Woordherkomst en -opbouw

Uit het Nederlands

enkelvoud	meervoud
naamwoord	kat	katte

Zelfstandig naamwoord

kat

(roofdieren) kat; tot de katachtigen behorende soort die tam is geworden
(roofdieren) kat; gebruikt als naam voor een geslacht van vleesetende dieren, zoals de tijgers en leeuwen

Synoniemen

(taxonomisch) Felis sylvestris catus

Anagrammen

Spreekwoorden

As die kat weg is, is die muis baas.
Die kat uit die boom kyk.

Meer informatie

Zie Wikipedia voor meer informatie.

Deens

Zelfstandig naamwoord

kat g

(roofdieren) kat
«Min kat er bange for mus.»
Mijn kat is bang voor muizen.

Verbuiging

| | enkelvoud | meervoud | | | | | --------------------------------------------------------------------------------------------------------- | --------------------------------------------------------------------------------------------------- | --------------------------------------------------------------------------------------------------------- | --------------------------------------------------------------------------------------------------- | -------- | | onbepaald | bepaald | onbepaald | bepaald | | | nominatief | kat | katten | katte | kattene | | genitief | kats | kattens | kattes | kattenes |

Synoniemen

(taxonomisch) Felis sylvestris catus

Verwijzingen

kat in:
Det Danske Sprog- og Litteraturselskab
Den Dankse Ordbog op website:ordnet.dk

Drents

Zelfstandig naamwoord

kat

(roofdieren) kat

Schrijfwijzen

katte

Engels

enkelvoud	meervoud
kat	-

Zelfstandig naamwoord

kat

qat (plant)

Schrijfwijzen

gat
qat
khat
tschat

Fries

Zelfstandig naamwoord

kat g

(roofdieren) kat

Synoniemen

(taxonomisch) Felis sylvestris catus

Meer informatie

Zie Wikipedia voor meer informatie.

Koerdisch

Zelfstandig naamwoord

kat

scheut, spruit

Limburgs

Uitspraak

IPA: /kɑt/ (Etsbergs)

Zelfstandig naamwoord

kat v

(roofdieren) kat
(slang) een aantrekkelijke vrouw

Verbuiging

enkelvoud	meervoud
geheel	gemuteerd	verkleind	gemuteerd verkleind	geheel	gemuteerd	verkleind	gemuteerd verkleind
nominatief	kat	chat	ketje	chetje	ket	chet	ketjes	chetjes
genitief	kat	chat	ketjes	chetjes	ket	chet	ketjes	chetjes
locatief	kattes	chattes	katteske	chatteske	kattese	chattese	katteskes	chatteskes
datief	kat(te)	chat(te)	ketje	chetje	ket	chet	ketjes	chetjes
accusatief	kat	chat	ketje	chetje	ket	chet	ketjes	chetjes

Synoniemen

(taxonomisch) Felis sylvestris catus

Meer informatie

Zie Wikipedia voor meer informatie.

Nedersaksisch

enkelvoud	meervoud
naamwoord	kat	katten
verkleinwoord

Zelfstandig naamwoord

kat

(roofdieren) kat

Schrijfwijzen

Katt
katte
Katte

Synoniemen

(schertsend) dakhaeze (schertsend) dakhaos (schertsend) dakhaoze	hoeskat poes puus

Meer informatie

Zie Wikipedia voor meer informatie.

Meer informatie

Zie Wikipedia voor meer informatie.

Nedersorbisch

Zelfstandig naamwoord

kat

(beroep) beul, scherprechter; de uitvoerder van executies

Synoniemen

wobjesaŕ
wobjesowaŕ

Verwante begrippen

katowaś

Oppersorbisch

Zelfstandig naamwoord

kat

(beroep) beul, scherprechter; de uitvoerder van executies

Verwante begrippen

katować

Pools

Uitspraak

IPA: /kat/
Geluid: kat (hulp, bestand)

Woordherkomst en -opbouw

Afgeleid van het Proto-Slavische *katъ

Zelfstandig naamwoord

kat m

(beroep) beul, scherprechter; de uitvoerder van executies

Synoniemen

oprawca

Anagrammen

akt m
tak

Meer informatie

Zie Wikipedia voor meer informatie.

Stellingwerfs

Zelfstandig naamwoord

kat

(roofdieren) kat

Schrijfwijzen

katte

Synoniemen

(schertsend) dakhaeze

Slowaaks

Uitspraak

IPA: /kat/

Woordherkomst en -opbouw

Afgeleid van het Proto-Slavische *katъ

Zelfstandig naamwoord

kat m

(beroep) beul, scherprechter; de uitvoerder van executies

Afgeleide begrippen

katovský

Verwante begrippen

katovsky (bw.)
katovstvo o

Anagrammen

akt m

Meer informatie

Zie Wikipedia voor meer informatie.

Tsjechisch

Uitspraak

IPA: /kat/

Woordafbreking

Woordherkomst en -opbouw

Afgeleid van het Proto-Slavische *katъ

Zelfstandig naamwoord

kat m bezield

(beroep) beul, scherprechter; de uitvoerder van executies

Verbuiging

enkelvoud	meervoud
nominatief	kat	kati / katové
genitief	kata	katů
datief	korte vorm	katu	katům
lange vorm	katovi
accusatief	kata	katy
vocatief	kate	kati / katové
locatief	korte vorm	katu	katech
lange vorm	katovi
instrumentalis	katem	katy