un — Wiktionnaire, le dictionnaire libre (original) (raw)

Voir aussi : UN, ún, Ün, ün, un-, -un-, -ún-, -un, -ün, un’, ’un

Cardinaux en français (orthographe de 1990, échelle longue à partir du milliard)

Du latin ūnus, adjectif numéral « un ».

Masculin un\œ̃\
Féminin une\yn\

Un kiwi coupé en deux. (1)

un \œ̃\ cardinal

  1. (Antéposé) Marque l’unité, le fait qu’une personne ou une chose est seule, unique en son espèce.
    • Quatre femmes et un homme.
    • Un mètre.
    • Une tonne.
    • Un entre mille.
    • Il est une heure.
    • N’être qu’un, ne faire qu’un : Se dit pour exprimer une étroite, une intime union entre deux ou même plusieurs personnes.
    • Nous ne faisions plus qu’un – mais lequel ? — (Pierre Assouline, Lutetia, Gallimard, 2005, collection Folio, page 284)
  2. (Familier) Un très petit nombre indéterminé.
    • J’ai un mot à vous dire.,
    • J’en ai pour une minute.
  3. (Postposé) Ordinal pour premier. Note : Comme adjectif ordinal postposé, « un » placé après un nom féminin est traditionnellement invariable. Mais comme le remarque Grevisse, l’« usage est hésitant » (591 a).
    • Chapitre un.
    • Page un.
    • Page une.
    • Le numéro un marque pour moi un absolu. Quelque chose à quoi rien n’est supérieur. Peu importe où. J’ai l’illusion que c’est hors comparaison. Il n’est pas possible que ce que j’ai fait vienne après ce qu’a fait quelqu’un d’autre. — (Nathalie Sarraute, Enfance, Gallimard, 1983, collection Folio, page 217)

Quand on utilise ce numéral avec une unité sans identité, on utilise parfois un déterminant au pluriel comme les plutôt qu’au singulier.

Marque l’unité (1)

Ordinal pour premier (3)

Masculin un\œ̃\
Féminin une\yn\

un \œ̃\ cardinal

  1. Qui est seul, unique, qui n’admet point de pluralité.
    • Dieu est un.
    • Le moi est un.
    • La vérité est toujours une, elle n’est jamais contraire à elle-même.
    • Et ainsi il voyait la fin de la soirée devant lui, une et pourtant alternative, précédée soit par la rencontre d’Odette qui abolirait son angoisse, soit par le renoncement forcé à la trouver ce soir, par l’acceptation de rentrer chez lui sans l’avoir vue. — (Marcel Proust, Un amour de Swann, 1913, réédition Le Livre de Poche, page 58)
  2. règne l’unité, dont les parties sont liées entre elles de manière à former un tout.

Où règne l’unité, dont les parties sont liées entre elles de manière à former un tout (2)

Singulier Pluriel
Masculin un\œ̃\ des\de\ou \dɛ\
Féminin une\yn\ des\de\ou \dɛ\

un \œ̃\

  1. Déterminant placé devant un nom représentant un objet animé ou inanimé que l’on ne connaît pas avec précision. L’article indéfini a souvent le sens de « un (1) parmi d’autres ».
    • Il y a un chien devant la maison.
    • Je cherche un livre sur tel sujet.
    • C’est un César, un Cicéron, etc. : c’est un homme aussi intrépide que César, aussi éloquent que Cicéron, etc.
  2. Tout.
  3. Devant un nom propre, sert à annoncer qu'on désignera un aspect de la personne dont il est question.
    • Voici un Zweig proche du journalisme. — (Nuit blanche, no 163, été 2021, page 46)

Déterminant placé devant un nom

Tout

Masculin un\œ̃\
Féminin une\yn\

un \œ̃\

  1. Une personne ou une chose parmi plusieurs autres.
    • Un de mes amis.

Pour le pluriel, on utilise quelques-uns.

Une personne ou une chose parmi plusieurs autres

Singulier Pluriel
un uns
\œ̃\

un \œ̃\ masculin

  1. Le nombre 1.
    • Un précède deux et suit zéro.
    • Le un de telle rue, La maison qui porte le numéro 1.
  2. Chiffre utilisé dans la numérotation décimale écrit 1.
    • Le nombre 11 est écrit avec deux uns.

Le nombre 1

Invariable
un \œ̃\

un \œ̃\ masculin (pour une femme, on dit : une)

  1. (Par métonymie) Une chose portant le numéro 1.
    • Il habite au un.
Singulier Pluriel
un uns
\Prononciation ?\

un \Prononciation ?\ masculin

  1. Vingtième lettre de l’alphabet géorgien, ka.

(Accents avec fusion /œ̃/-/ɛ̃/)

Modifier la liste d’anagrammes

  1. Mathieu Avanzi, Université de Neuchâtel, Ces mots qui ne se prononcent pas de la même façon d’un bout à l’autre de la France sur Français de nos régions, 6 juillet 2017. Consulté le 9 août 2017

Étymologie manquante ou incomplète. Si vous la connaissez, vous pouvez l’ajouter en cliquant ici.

un \un\

  1. Nous.

Étymologie manquante ou incomplète. Si vous la connaissez, vous pouvez l’ajouter en cliquant ici.

un \Prononciation ?\

  1. Ainsi que.

Du latin ūnusun (adjectif numéral) »).

Nombre Cas Masculin Féminin Neutre
Singulier Sujet uns une -
Régime un
Pluriel Sujet un unes
Régime uns

un *\ỹn\, *\ũn\ cardinal

  1. Un.
Nombre Cas Masculin Féminin Neutre
Singulier Sujet uns une -
Régime un
Pluriel Sujet un unes
Régime uns

un *\Prononciation ?\

  1. Un.

Modifier la liste d’anagrammes

Étymologie manquante ou incomplète. Si vous la connaissez, vous pouvez l’ajouter en cliquant ici.

Singulier Pluriel
Nominatif un unlar
Accusatif unu unları
Génitif unun unların
Datif una unlara
Locatif unda unlarda
Ablatif undan unlardan

un \un\ (voir les formes possessives)

  1. Farine.

Étymologie manquante ou incomplète. Si vous la connaissez, vous pouvez l’ajouter en cliquant ici.

un \Prononciation ?\

  1. Eau.

(842)[1] Du vieux breton un[2][3], apparenté au cornique un, au gallois un au vieil irlandais oin, issu d’un celtique *oino-s (« un »)[4].

un \ỹn\ ou \œ̃n\

  1. Un ou une devant un mot commençant par n, d, t, h ou une voyelle.
    • Un aval ; un nadoz ; un dant ; un ti ; un hailhon.
      Une pomme ; une aiguille , une dent ; une maison ; un voyou.
  2. (Devant un nombre) Quelque, environ.
    • ’Benn un tri dewez a cʼhoude-ze,
      A oa Ervoanik war ar pave […]. — (Fañch an Uhel, Gwerziou Breiz-Izel I, Lorient, 1868, page 552)
      Au bout de quelque trois jours après cela, Ervoanik était sur le pavé.
    • Met allas ! ma cʼhordenn na oa ket hir a-walcʼh ; un ugent troatad, war-dro, a faote dezhi ; hag e kouezhis neuze war ur rocʼhell vras, ken rust, ma ’cʼh eas ma fenn don er maen. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl /4, Éditions Al Liamm, 1989, pages 44-45)
      Mais hélas ! ma corde n’était pas assez longue ; il lui manquait, à peu près, une vingtaine de pieds ; et je tombai alors sur un gros rocher, si violemment que ma tête s’enfonça profondément dans la pierre.
    • O, ya ! eme unan all ; un eizh real bennak, d’an nebeutañ. — (Jakez Riou, Geotenn ar Wercʼhez, Éditions Al Liamm, 1957, page 96)
      Oh oui ! fit un autre ; environ huit réaux, au moins.
  3. (Avec bennak encadrant un nom pluriel) Quelques
    • Eo, soñj he deus : un devezhioù bennak a-raok dezhañ tremen he doa gwelet ur seblant. — (Youenn Olier, Abardaez, in Al Liamm, no 72, janvier-février 1959, page 11)
      Si, elle se souvient : quelques jours avant qu’il trépasse elle avait vu un fantôme.

un \ỹn\ ou\œ̃n\ (pluriel : re)

  1. Un, quelqu’un.
    • Un tu bennak er malizennoù ez eus un. — (Per Denez, Kontadenn e stumm ur pezh-cʼhoari, in Al Liamm, no 32-33, mai-août 1952, page 54)
      Quelque part dans les valises il y en a un.
  1. Martial Ménard, Devri : Le dictionnaire diachronique du breton, 2018 → consulter cet ouvrage
  2. Léon Fleuriot, A Dictionary of Old Breton - Dictionnaire du vieux breton - Part I, Toronto, 1985
  3. Cartulaire de Redon : secundum un nant (« le long d’une vallée »
  4. Victor Henry, Lexique étymologique des termes les plus usuels du breton moderne, J. Plihon et L. Hervé, Rennes, 1900 → consulter cet ouvrage

Du latin ūnum (« one »), accusatif de ūnus (« one »).

Nombre Singulier Pluriel
Masculin un\Prononciation ?\ uns\Prononciation ?\
Féminin una\Prononciation ?\ unes\Prononciation ?\

un

  1. Un.

un cardinal

  1. Un.

un

  1. Un.

Étymologie manquante ou incomplète. Si vous la connaissez, vous pouvez l’ajouter en cliquant ici.

un \Prononciation ?\

  1. Un (ou une).

Étymologie manquante ou incomplète. Si vous la connaissez, vous pouvez l’ajouter en cliquant ici.

un \Prononciation ?\

  1. Un.

Apocope de uno.

un \un\ masculin (féminin : una)

  1. Un (article indéfini, forme du masculin singulier). Équivalent de uno mais uniquement devant les noms communs masculins ou les noms communs féminins commençant par a ou ha accentué.
    • Es un chico.
      C’est un garçon.
    • La cultura es un adorno y el negocio es el negocio. — (Gabriel Celaya, Itinerario poético, 1973.)
      La culture est un ornement est les affaires sont les affaires.

un \un\ cardinal invariable

  1. Un.

Étymologie manquante ou incomplète. Si vous la connaissez, vous pouvez l’ajouter en cliquant ici.

un \Prononciation ?\

  1. (Hunsrückisch) Et.

Étymologie manquante ou incomplète. Si vous la connaissez, vous pouvez l’ajouter en cliquant ici.

un \Prononciation ?\

  1. Un.

Étymologie manquante ou incomplète. Si vous la connaissez, vous pouvez l’ajouter en cliquant ici.

un \Prononciation ?\

  1. Farine.

Du latin ūnus, adjectif numéral « un ».

un masculin (graphie ABCD)

  1. Variante de yun. Note d’usage : cette forme s'utilise devant un nom commençant par une voyelle ou une consonne. Le féminin est une ou eune.
Invariable
un \Prononciation ?\

un masculin (graphie ABCD)

  1. Variante de yun.

Graphie ABCD

Singulier Pluriel
Masculin un\Prononciation ?\ dez\Prononciation ?\
Féminin ûne\Prononciation ?\ dez\Prononciation ?\

Graphie ELG

Singulier Pluriel
Masculin un\Prononciation ?\ dez\Prononciation ?\
Féminin unn\Prononciation ?\ dez\Prononciation ?\

un masculin (graphie ABCD) (graphie ELG)

  1. Un, une.

Étymologie manquante ou incomplète. Si vous la connaissez, vous pouvez l’ajouter en cliquant ici.

un [Prononciation ?]

  1. (San Fratello) Un.

Étymologie manquante ou incomplète. Si vous la connaissez, vous pouvez l’ajouter en cliquant ici.

un \ɨn\

  1. Un (ou une).

Icône

Ébauche en ido

Cette entrée est considérée comme une ébauche à compléter en ido. Si vous possédez quelques connaissances sur le sujet, vous pouvez les partager en modifiant dès à présent cette page (en cliquant sur le lien « modifier le wikicode »).

un \Prononciation ?\

  1. Un.

Du latin ūnusun »).

un \un\

  1. Un.

un \un\

  1. Un.

un \un\

  1. Un.

Du latin ūnusun (adjectif numéral) »).

Masculin un\un\ou uno\ˈu.no\
Féminin una\ˈu.na\ou un’ \un\

un \un\

  1. Un (ou une).
    • Un cane. : Un chien.
    • Un pianeta. : Une planète.

En accord masculin singulier, on doit utiliser ce mot seulement devant les voyelles, la consonne « s » simple ou les autres consonnes sauf « z » et (préférablement) les groupes « gn, pn, it » et « ps » ; dans les autres cas on doit utiliser uno.

Au masculin pluriel il n’y a pas d’articles indéfinis en italien ; on peut utiliser les partitifs dei ou degli, ou l’adjectif indéfini alcuni. Notez aussi qu’il y a des mots en italien qui s’accordent au masculin lorsque singuliers et au féminin lorsque pluriels ; dans ces cas, on doit utiliser le partitif delle ou l’adjectif indéfini alcune.

« Un » sans l’élision est masculin, « un’ » avec l’élision est féminin.

Masculin un\un\ou uno\ˈu.no\
Féminin una\ˈu.na\ou un’ \un\

un \un\ cardinal

  1. Un (ou une).
    • Un coltello e due forchette. : Un couteau et deux fourchettes.

En accord masculin singulier, on doit utiliser ce mot seulement devant les voyelles, la consonne « s » simple ou les autres consonnes sauf « z » et (préférablement) les groupes « gn, pn » et « ps » ; dans les autres cas on doit utiliser uno.

« Un » sans l’élision est masculin, « un’ » avec l’élision est féminin.

Modifier la liste d’anagrammes

Étymologie manquante ou incomplète. Si vous la connaissez, vous pouvez l’ajouter en cliquant ici.

un \Prononciation ?\

  1. Un.

Étymologie manquante ou incomplète. Si vous la connaissez, vous pouvez l’ajouter en cliquant ici.

un \un\

  1. Et.
    • Tēvzemei un brīvībai. — (Devise de la Lettonie)
      Pour la patrie et la liberté.
    • Kiberas valdnieks karalis Poleandrs Partobons bija liels karotājs un, būdams modernās stratēģijas cienītājs, augstāk par visu kara mākslā vērtēja kibernētiku. — (Staņislavs Lems, Pasaka par Skaitļojamo Mašīnu, kas cīnījās ar Pūķi)
      La traduction en français de l’exemple manque. (Ajouter)

Prononciation audio manquante. (Ajouter un fichier ou en enregistrer un avec Lingua Libre Lingua Libre)

Modifier la liste d’anagrammes

Étymologie manquante ou incomplète. Si vous la connaissez, vous pouvez l’ajouter en cliquant ici.

un \Prononciation ?\

  1. Un.

Étymologie manquante ou incomplète. Si vous la connaissez, vous pouvez l’ajouter en cliquant ici.

un \Prononciation ?\

  1. (Borgomanerese) Un.

Du latin ūnus, adjectif numéral « un ».

Masculin un\Prononciation ?\
Féminin ũa\Prononciation ?\

un \Prononciation ?\ masculin

  1. Un.
Singulier Pluriel
Masculin un\Prononciation ?\ uns\Prononciation ?\
Féminin ũa\Prononciation ?\ ũas\Prononciation ?\

un \Prononciation ?\ masculin

  1. Un.

(Date à préciser) Étymologie manquante ou incomplète. Si vous la connaissez, vous pouvez l’ajouter en cliquant ici.

un *\ỹ\ masculin

  1. Un.

un *\ỹ\ masculin

  1. Un (article indéfini masculin).

Du latin unus.

Nombre Singulier Pluriel
Masculin un\ˈyn\ de\ˈde\
Féminin una\ˈy.no̞\ de\ˈde\

un \yn\ (graphie normalisée) masculin (féminin : una)

  1. Un.
    • Me caldriá un bon informatician per me reparar l’ordinator.
      Il me faudrait un bon informaticien pour réparer mon ordinateur.
Adjectif numéral
un \ˈyn\

un \yn\ (graphie normalisée) masculin (féminin : una)

  1. Un.
    • Pica una ora.
      Il sonne une heure (nombre cardinal).
    • Capitol un.
      Chapitre un (nombre ordinal).

un \yn\ (graphie normalisée) masculin

  1. Un.
    • Un es un nombre qu’es avant dos e que seguís zèro.
      Un est un nombre qui est avant deux et qui suit zéro.
    • Lo un es l’element neutre de la multiplicacion.
      Le un est l’élément neutre de la multiplication.
    • Dos mai/plus un egala tres.
      Deux plus un égale trois.

un \yn\ (graphie normalisée) masculin

  1. Un.
    • Èran tant contents de se saludar un coma l’autre. — (Sèrgi Gairal, Delà la mar)
      Ils étaient si contents de se saluer un comme l’autre.
    • L’omenàs de la barba blava, èra caçaire coma pas un. — (Andrieu Lagarda, Tres palometas blancas, 2003)
      Le gros homme à la barbe bleue, était chasseur comme pas un.
    • Encara un que lo tabat serà sa pèrda, s'aquò se tròba ! — (Florian Vernet, Popre ficcion, 2001)
      Encore un pour qui le tabac sera sa perte, si cela se trouve ! [1]

→ voir 1 en chiffre arabe.

I en chiffre romain majuscule.

Précédéde zèro, zero (auv.) Cardinaux en occitan Suivide dos, doas, dou (auv.)

De l’espagnol uno (même sens).

un \un\

  1. Déterminant placé devant un nom représentant une instance d’un objet animé ou inanimé. L’article défini est omis. → voir ma pour le pluriel
    • Ana kelé komblá un koka kola.
      La traduction en français de l’exemple manque. (Ajouter)
    • Anna veut acheter un coca cola.

Étymologie manquante ou incomplète. Si vous la connaissez, vous pouvez l’ajouter en cliquant ici.

un \Prononciation ?\

  1. Et.

Étymologie manquante ou incomplète. Si vous la connaissez, vous pouvez l’ajouter en cliquant ici.

un \Prononciation ?\

  1. Un.

Du latin unus.

Article indéfini
Singulier Pluriel
MasculinNeutre Féminin Masculin FémininNeutre
NominatifAccusatif un o niște niște
DatifGénitif unui unei unor unor

un \un\

  1. Un.

Modifier la liste d’anagrammes

Étymologie manquante ou incomplète. Si vous la connaissez, vous pouvez l’ajouter en cliquant ici.

un \Prononciation ?\

  1. Plier.

Étymologie manquante ou incomplète. Si vous la connaissez, vous pouvez l’ajouter en cliquant ici.

un \Prononciation ?\

  1. Farine.

Étymologie manquante ou incomplète. Si vous la connaissez, vous pouvez l’ajouter en cliquant ici.

un \Prononciation ?\

  1. Farine.

Étymologie manquante ou incomplète. Si vous la connaissez, vous pouvez l’ajouter en cliquant ici.

un \Prononciation ?\

  1. Farine.

Du latin ūnusun », adjectif numéral).

Singulier Pluriel
Masculin un\un\ou \ʊn\ou n'\n\ -\Prononciation ?\
Féminin na\na\ou n'\n\ -\Prononciation ?\

un \un\ ou \ʊn\

  1. Un ou une.
    • Un can l'ha baià. : Un chien a aboyé.

Devant une voyelle un et na s’élident tous deux en "n’".

Il n’y a pas des articles indéfinis au pluriel en vénitien. On peut utiliser les partitifs di (masculin) ou de łe (féminin).

Singulier Pluriel
Masculin un\un\ou \ʊn\ uni\ˈu.ni\ou \ˈʊ.ni\
ou un\un\ou \ʊn\
Féminin una\ˈu.na\ou \ˈʊ.na\ une\ˈu.ne\ou \ˈʊ.ne\

un \un\ ou \ʊn\ (dialectal)

  1. → voir uno.
Singulier Pluriel
Masculin un\un\ou \ʊn\ou n'\n\ -\Prononciation ?\
Féminin na\na\ou n'\n\ -\Prononciation ?\

un \un\ ou \ʊn\

  1. Un ou une.
    • Un piron e du cortełi. : Une fourchette et deux couteaux.

Devant une voyelle, un et na s’élident tous deux en n’.

Précédéde zxéro Cardinaux en vénitien Suivide du,
Singulier Pluriel
un\Prononciation ?\\Prononciation ?\ uni\Prononciation ?\\Prononciation ?\

un \un\ ou \ʊn\ masculin

  1. Un.
    • L’un el vien dopo del zxéro e prima del du. : Le un suit le zéro et précède le deux.

Étymologie manquante ou incomplète. Si vous la connaissez, vous pouvez l’ajouter en cliquant ici.

un *\Prononciation ?\

  1. Un.