çar - Wîkîferheng (original) (raw)

Binêre herwiha: car

• IPA(kilîd): /t͡ʃʰɑːɾ/
• Deng (Bidlîs)ⓘ
• Kîtekirin: çar

çar

çar

1. hejmara 4 (IV, ٤, ۴)
   • Sey'rîn li şahê min bi xef
     Hatin temaşa çar teref
     Şatir xumar tayên di ber — (Melayê Cizîrî, Dîwan, ~1640)

• kurdî-erebî: چار

• kurdî-krîlî: чʹар

• çihar

• çiwar

• çwar

• çar in, bi hev neyar in

Ji proto-îranî *čaθwā́rah (bide ber soranî چوار (çwar, çiwar), farisî چهار (čahâr) osetî цыппар (cyppar), avestayî 𐬗𐬀𐬚𐬡𐬁𐬭𐬋 (caθβārō)), ji proto-hindûîranî *čatwā́ras (bide ber sanskrîtî चतुर् (catur)), taliyê ji proto-hindûewropî *kʷetwóres (bide ber ermenî չորս (čʻors), lîtwanî keturi, latînî quattuor, îngilîzî four).

• çarde

• çardehem

• çardehemîn

• çarem

• çaremîn

• çarşem

• çil

• (0) sifir

• (1) yek

• (2) du

• (3) sê

• (4) çar

• (5) pênc

• (6) şeş

• (7) heft

• (8) heşt

• (9) neh

• (10) deh

• (11) yazde

• (12) dazde

• (13) sêzde

• (14) çarde

• (15) pazde

• (16) şazde

• (17) hevde

• (18) hejde

• (19) nozde

• (20) bîst

• (30) sî

• (40) çil

• (50) pêncî

• (60) şêst

• (70) heftê

• (80) heştê

• (90) not

• (100) sed

• (1.000) hezar

• (1.000.000) milyon

• (1.000.000.000) milyar

• rojavayî: 4

• romî : IV

• Erebî: ٤/۴

• Bengalî: ৪

• devanagarî: ४

• gujaratî: ૪

• gurmuxî: ੪

• Malayalamî: ൪

• Oriyayî: ୪

• Tamîlî: ௪

• Telûgûyî: ౪

• Tîbetî: ༤

• Çînî: 四

• Hewramî: çiwar

• Soranî: çiwar, çar

• Zazakî: çihar

• Aarî: ʔoydí

• Abazayî: пщба (pš̍bā)

• Abonî: bine

• Abxazî: ԥшьба (pš̍bā), ҧшьба (pš̍bā)

• Adîgeyî: плӏы (plˢʼə)

• Afarî: feréy

• Afrîkansî: vier → af

• Aghwanî: 𐔱𐔼𐕗 (biṗ)

• Ahomî: 𑜏𑜣 (sī)

• Akanî: anan, anang

• Aklanon: ap-at

• Albanî: katër → sq

• Almaniya Pennsylvania: fiah, fierra, vier

• Almanî: vier → de
  Elmanîşî: vier

• Altayiya başûrî: тӧрт (tört)

• Alutîqî: staaman

• American Sign Language: (4@Side-PalmBack)

• Amharî: አራት → am (ʾärat) (numeral: ፬ (4))

• Apaçî:
  Apaçiya rojava: dį́į́'i

• Aragonî: quatre, quatro

• Aramî:
  Aramiya nû ya asûrî: ܐܲܪܒܥܵܐ n (ārbʿa), ܐܲܪܒܲܥ m (ārbāʿ)
  Siryaniya klasîk: ܐܪܒܥܐ n (ʾarbəʿā), ܐܪܒܥ m (ʾarbaʿ)
  Aramiya babîlonî ya cihûyî: אַרְבְְּעָא n (ʾarbəʿā), אַרְבַּע m (ʾarbaʿ)
  Neo-aramiya rojavayî: ܐܪܒ݆ܥܐ n (ʾarpʿa), ܐܪܒ݆ܥ m (ʾarpaʿ)

• Arçî: ебкъ (ebqʼ)

• Argobbayî: አርቢት (arbit)

• Aromanî: patru → roa-rup

• Asamî: চাৰি (sari) (numeral: ৪)

• Astûrî: cuatro → ast

• Atong (Hindistan): byryi

• Avarî: ункъо (unqxʼo), ункъго (unqxʼgo)

• Aymarayî: pusi → ay

• Aynuyî: イネ (ine)

• Azerî: dörd → az

• Bajwayiya kendava rojava: empat

• Balînî: patpat, empat

• Banjarî: ampat

• Baskî: lau → eu

• Bassayî: hĩinyɛ

• Başkîrî: дүрт (dürt)

• Batakiya karo: empat

• Batakiya palawan: epat

• Bataktobayî: opat

• Bay miwokî: huya

• Belarusî: чаты́ры → be (čatýry), чацвёра (čacvjóra)

• Bengalî: চার → bn (car) (numeral: ৪)

• Biatah bidayuhî: pat

• Bîkoliya naverast: apat

• Bîslamayî: fo

• Bretonî: pevar → br n, peder → br m

• Bruneyî: ampat

• Buduxî: йукьуд (juqʼud)

• Bugî: eppa

• Bukidnon manoboyiya rojavayî: upat

• Bulgarî: че́тири → bg (čétiri)

• Burmayî: လေး → my (le:) (numeral: ၄ → my (4))

• Buryatî: дүрбэн (dürben)

• Buyî: sis

• Casiguran dumagat agtayî: epat

• Conxayî: བཞི (bzhi)

• Cowlitzî: mús

• Çakmayî: 𑄬𑄌𑄃𑄨𑄢𑄴 (ce-ir), 𑄺 (4)

• Çamicuroyî: ma'pojtamala

• Çamiya rojavayî: ڤآء

• Çamiya rojhilatî: ꨛꨩꩀ (ppa'k)

• Çeçenî: диъ (diʔ)

• Çekî: čtyři → cs, čtvery

• Çepangî: प्‍लय् (play)

• Çerokî: ᏅᎩ (nvgi)

• Çinook jargonî: lakit

• Çîçewayî: nayi

• Çînî:
  Kantonî: 四 (sei3)
  Dunganî: сы (sɨ)
  Hakkayî: 四 (siì)
  Mandarînî: 四 → zh (sì) (numeral: 肆)
  Min dongî: 四 (sei)
  Minnanî: 四 → zh-min-nan (sì, sù), 四 → zh-min-nan (si3)
  Çîniya kevn: 亖
  Wuyî: 四

• Çukçî: ӈыраӄ (ṇyraq)

• Çuvaşî: тӑваттӑ (tăvattă)

• Çûkî: ruanu, föchö, fömön

• Danmarkî: fire → da

• Dena'inayî: dink'i

• Divehî: ޖަތަރު (jataru)

• Dolganî: түөрт

• Drungî: vbli

• Dusuniya navendî: apat

• Efateyiya başûr: ipat

• Embalohî: ampat

• Endonezyayî: empat → id

• Erebî: أَرْبَعَة → ar (ʔarbaʕa) (numeral: ٤ (4))

• Ermenî: չորս → hy (čʻors)

• Erzayî: ниле (nile)

• Esperantoyî: kvar → eo

• Estonî: neli → et

• Etiyopiya klasîk: አርባዕቱ n (ʾärbaʿtu), አርባዕ m (ʾärbaʿ) (numeral: ፬ (4))

• Evenî: дигэн (ʒigən)

• Evenkî: дыгин (digin)

• Extremaduranî: cuatru

• Farisî: چهار → fa (čahâr) (numeral: ۴)

• Fatalukuyî: fate

• Ferî: fýra → fo

• Fîjî: va → fj

• Fînî: neljä → fi

• Fransî: quatre → fr

• Friyolî: cuatri

• Frîsiya bakur:
  Frîsiya bakur: fjauer
  Frîsiya bakur: schtjuur
  Mooring: fjouer
  Frîsiya bakur: fjuur

• Frîsiya kevn: fiūwer

• Frîsiya saterlandî: fjauer

• Frîsî: fjouwer → fy

• Gaelîka skotî: ceithir, ceathrar n

• Galîsî: catro → gl

• Garîfunayî: gádürü

• Gayî: ejwɛ

• Gotî: 𐍆𐌹𐌳𐍅𐍉𐍂 (fidwōr)

• Gujaratî: ચાર → gu (cār) (numeral: ૪)

• Gurcî: ოთხი → ka (otxi)

• Guwaranî: irundy

• Hadzayî: bone and inflections

• Haîtî: kat

• Hanunooyî: upat, ᜢᜩ (upa)

• Hawayî: hā, ʻehā

• Hawsayî: huɗu

• Higaononî: ha-apat

• Hindî: चार → hi (cār) (numeral: ४), चतुर → hi (catur), चहार → hi (cahār)

• Hirî motuyî: hani

• Hîlîgaynonî: apat

• Hîrî motuyî: hani

• Hlaiyî: caus

• Hmongî: plaub

• Holendî: vier → nl

• Hopîyî: naalöyöʼ

• Hunsrikî: fier

• Îbanagî: appat

• Îbanî: empat, pat

• Îbranî: אַרְבַּע → he m (arbá), אַרְבָּעָה → he n (arbaá)

• Îdoyî: quar → io

• Îgboyî: anọ

• Îlokanoyî: uppat

• Îngilîziya kevn: feower

• Îngilîziya navîn: four

• Îngilîzî: four → en

• Îngriyî: neljä

• Înterlîngua: quatro → ia

• Îranunî: pat

• Îrlendî: ceathair → ga, ceithre
  Îrlendiya kevn: cethair

• Îsnagî: appat

• Îstriyotî: quatro, quattro

• Îstro-romanyayî: påtru

• Îtalî: quattro → it n

• Îtawitî: appat

• Îu mienî: biei

• Îzlendî: fjórir → is n, fjórar → is m, fjögur → is nt

• Japoniya kevn: 四 (yo2)

• Japonî: 四 → ja (yon, shi), 四つ → ja (yottsu)

• Jarayî: pă

• Javayiya kevn: pat

• Javayî: papat → jv, pat → jv

• Jurçenî: duwin

• Kabardî: плӏы (plˢʼə)

• Kalalîsûtî: sisamat → kl

• Kalmîkî: дөрвн (dörvn)

• Kannadayî: ನಾಲ್ಕು → kn (nālku) (numeral: ೪ → kn (4))

• Kanuriyî: dege

• Kapverdî: kuátu

• Karaçay-balkarî: тёрт (tört)

• Karaîmî: diort’

• Karaxanîdî: تُورْتْ (tȫrt)

• Karelî: nelʹlʹä

• Kaşûbî: sztërë

• Katalanî: quatre → ca

• Kaurnayî: yarapurla

• Kayahiya rojavayî: ꤜꤝꤟꤤ꤭ (lwī̤)

• Keçwayî: tawa → qu, cusku

• Kinaray-ayî: apat

• Kirgizî: төрт → ky (tört)

• Kîkongoyî: yiya

• Kîngalî: හතර → si (hatara)

• Kîrîbatî: aua

• Komî-permyakî: нёль (njolʹ)

• Komî-zîriyî: нёль (njolʹ)

• Koreyî: 넷 → ko (net), 네 → ko (ne), 사 → ko (sa), 四 → ko

• Kornî: peswar n, peder m

• Korsîkayî: quattru → co

• Kreyoliya fransî ya Louisiana: kat

• Kreyoliya morîtanî: kat

• Kreyoliya seyşelî: kat

• Krî: newo

• Kumikî: дёрт (dört)

• Kvenî: nelje

• Ladînî: cater

• Lakotayî: tópa

• Latgalî: četri n, četrys m

• Latînî: quattuor → la

• Latviyayî: četri → lv n, četras m

• Lawsî: ສີ່ (sī) (numeral: ໔ (4))

• Lazî: ოთხო (otxo)

• Lenape:
  Unamî: newa

• Lezgînî: кьуд (q̇ud)

• Lingalayî: mínei

• Lîgûrî: quàttro n

• Lîtwanî: keturi → lt n, keturios m

• Lîvonî: nēļa

• Lombardî: cuàter, quàter

• Lueyî: ᦉᦲᧈ (ṡii1), ᧔

• Luksembûrgî: véier → lb

• Lundayehî: afaat

• Lusîtanî: petranioi

• Mòçenoyî: viar

• Madurayî: empaʔ, empak

• Maguindanaoyî: pat

• Makasarî: appaʔ

• Malay:
  Malezî: امڤت, ڤت, چاتور
  Rûmî: empat → ms, pat → ms, catur → ms

• Makedonî: четири → mk (četiri)

• Makyaniya rojava: fati

• Malayalamî: നാലു (nālu), നാല് → ml (nālŭ), ൪)

• Maltayî: erbgħa → mt

• Mançûyî: ᡩᡠᡳᠨ

• Mandarî: appeʔ

• Mangarevanî: ha

• Manksî: kiare

• Mansakayî: opat

• Mansiya bakurî: нила (nila)

• Maorî: whā → mi

• Maranaoyî: pat

• Maratî: चार (cār) (numeral: ४)

• Mariya rojhilatî: нылыт (nylyt)

• Marîkopayî: tcumpopk

• Marşalî: emān

• Mazenderanî: چار (čār)

• Mecarî: négy → hu

• Megleno-romanyayî: patru

• Megrelî: ოთხი (otxi)

• Mizoyî: pa-li

• Mînangkabawî: ampeʔ, ampek

• Mîrandî: quatro

• Mokşayî: ниле (nile)

• Mongolî:
  Kirîlî: дөрөв → mn (döröv)
  Mongolî: ᠳᠥᠷᠪᠡ (dörbe), ᠔ (4)

• Monî: ပန် (pɔn)

• Montagnaîsî: neu

• Mulamî: ti⁵

• Munayî: paa

• Muongî: pổn

• Nahwatlî: nahui → nah

• Namayî: haka

• Nambasiya mezin: iv'a

• Nanayî: дуин (duin)

• Navajoyî: dį́į́ʼ

• Nawrûyî: aeoq

• Nedersaksî:
  Saksoniya jêrîn ya holendî: veer
  Almaniya jêrîn a almanî: veer

• Negidalî: диғин

• Nenetsiya tundra: тет (tyet°)

• Nepalî: चार → ne (cār), ४)

• Newarî: पी (pī)

• Nîasî: õfa

• Nîvxî: нырӈ (nərŋ)

• Nîwî: fa, fā

• Norsiya kevn: fjórir

• Norwecî: fire → no

• O'odhamî: giʼik

• Ohloniya bakur: uṯit

• Ohloniya başûr: utsit

• Ojibweyî: niiwin

• Okînawanî: 四 (yū), 四ち (yūchi)

• Oksîtanî: quatre → oc

• Oriyayî: ଚାରି → or (cari) (numeral: ୪)

• Oromoyî: afur

• Osetî: цыппар (cyppar)

• Oskanî: 𐌐𐌄𐌕𐌖𐌓𐌀 (petura)

• Osmanî: درت (dört)

• Oygurî: تۆت → ug (töt)

• Ozbekî: toʻrt → uz

• Pa'o karen: လစ်ꩻ

• Pacohî: poan

• Pamonayî: opo

• Papyamentoyî: kuater

• Peştûyî: څلور → ps (calor)

• Piedmontîsî: quatr

• Pijînî: foa

• Pîpîlî: nawi, nahui

• Polonî: cztery → pl, czworo → pl

• Portugalî: quatro → pt

• Puncabî: ਚਾਰ (cār) (numeral: ੪ (4))

• Purepeçayî: t'ámu

• Qazaxî: төрт → kk (tört)

• Rapanuyî: ha

• Rarotongî: ā

• Rohingyayî: sair

• Romagnolî: cvàtar

• Romancî: quatter, quater

• Romanî: śtar
  Romaniya kalo fînî: staar

• Romanyayî: patru → ro

• Rusî: четы́ре → ru (četýre)

• Rusînî: штири (štyry)

• S'gaw karenî: လွံၢ် (lwee̱)

• Sahoyî: afar

• Samî:
  Samiya înarî: nelji
  Samiya bakurî: njeallje
  Samiya skoltî: nellj
  Samiya başûr: njieljie

• Samoayî: fā

• Samogîtî: ketori

• Sangirî: epaʔ

• Sangoyî: osïö → sg

• Sanskrîtî: चतुर् → sa (catur)

• Santalî: ᱯᱳᱱ (pon), ᱯᱩᱱ (pun)

• Sarceeyî: diitc'íí

• Sardînî: batero, baturu, bàtoro, batro, quatru
  Sardînî: cuattru
  Sardînî: báttor

• Sasakî: empat

• Sebwanoyî: upat

• Sicîlî: quattru → scn

• Sidamoyî: shoole

• Sierra mîwokiya navendî: ˀój·is·a-

• Silesî: štyry

• Simeulueyî: at

• Sindhî: چار → sd (čār)

• Sirananî: fo

• Sirboxirwatî:
  Kirîlî: чѐтири
  Latînî: čètiri

• Sîkkîmî: ཞི (zhi)

• Skotî: fower

• Slaviya kevn:
  Kirîlî: четꙑре (četyre) (numeral: д҃)

• Slovakî: štyri → sk, štyria m zindî, štvoro

• Slovenî: štírje, štíri → sl

• Slovînsî: štė̂řä

• Solonî: diḡing

• Somalî: afar → so

• Sorbî:
  Sorbiya jêrîn: styri
  Sorbiya jorîn: štyrjo n, štyri m yan nt

• Spanî: cuatro → es

• Sukumayî: ine

• Sundanî: opat → su

• Swahîlî: nne → sw

• Swazî: ne

• Swêdî: fyra → sv

• Şanî: သီႇ (sìi), ႔)

• Şerpayî: བཞི (bzhi)

• Şîngazîcayî: -ne

• Şorî: тӧрт

• Tabasaranî: юкьуб (juq̇ub)

• Tacikî: чор → tg (čor)

• Tagalogî: apat → tl

• Tagbanwayiya kalamî: epat

• Tahîtî: māha, maha

• Tamîlî: நான்கு → ta (nāṉku), ௪ → ta)

• Tangutî: 𗥃 (*ljɨr¹)

• Taosî: wíaną

• Tarantinoyî: quatte

• Taşelhitî: koz n, kozt m

• Tausugî: upat

• Tay dam: ꪎꪲ꪿

• Tayiya bakurî: ᩈᩦ᩵

• Tayî: สี่ → th (sìi) (numeral: ๔ → th (4))

• Tayî nüa: ᥔᥤᥱ (sǐ)

• Tbolî: fat

• Tedim çinî: li

• Telûgûyî: నాలుగు → te (nālugu), ౪ → te (4))

• Temazîxtiya atlasa navendî: ⴽⴽⵓⵥ (kkuẓ)

• Ternateyî: raha

• Teteriya krîmî: dört

• Teterî: дүрт → tt (dürt)

• Tetûmî: haat

• Tidoreyî: raha

• Tigreyî: አርበዕ (ʾärbäʿ) (numeral: ፬ (4))

• Tigrînî: ኣርባዕተ → ti (ʾarbaʿtä) ( ፬ (4))

• Timugon murutî: apat

• Tirkiya kevn: 𐱅𐰇𐰼𐱅 (t²ür²t² /⁠tört⁠/)

• Tirkî: dört → tr

• Tirkmenî: dört → tk

• Tirurayî: efot

• Tîbetî: བཞི (bzhi), ༤ (4))

• Tokpisinî: fopela

• Tontemboanî: epat

• Tooroyî: na, ina

• Toxarî A: śtwar

• Toxarî B: śtwer

• Tumbukayî: nayi

• Tupînambayî: irundyk, oîoîrundyk

• Tuvalûyî: fa

• Tuvanî: дөрт (dört)

• Tuwali ifugaoyî: opát

• Tzutucîlî: kikhi

• Udmurtî: ньыль (nʹylʹ)

• Umayî: opoʔ

• Umbriyî: 𐌐𐌄𐌕𐌖𐌓 (petur)

• Urdûyî: چار (cār)

• Ûkraynî: чоти́ри → uk (čotýry), че́тверо (čétvero)

• Venîsî: quatro

• Vepsî: nel'l'

• Viyetnamî: bốn → vi

• Volapûkî: fol → vo

• Voroyî: nelli

• Votî: nelʹlʹe

• Walonî: cwate → wa

• Warayî: upat

• Weylsî: pedwar → cy n, pedair → cy m

• Wiradhurî: bula bula

• Wîlamowî: fiyr

• Wînnebagoyî: joop

• Wolioyî: apa

• Wolofî: ñeent

• Wutunhuayî: se

• Xakasî: тӧрт

• Xantî: няԯ (nâԯ)

• Ximêrî: បួន → km (buən)

• Xosayî: ne

• Yagarayî: budela-budela, burla burla

• Yagnobî: туфор (tufor)

• Yakanî: ampat

• Yakkhayî: ना

• Yakutî: түөрт (tüört)

• Yamanayî: kupakunu

• Yaoyî: mcheche

• Yidîşî: פֿיר (fir)

• Yiyiya siçuwayî: ꇖ (ly)

• Yorubayî: mẹ́rin, ẹ̀rin

• Yupîkiya navendî: cetaman

• Yûnanî: τέσσερα → el (téssera), δ΄
  Kevn: τέτταρες (téttares), τέσσαρες (téssares), δ΄

• Zêlandî: vier, viere

• Zhuangî: seiq (Sawndip 四)

• Zimanê destan ê îzlandê: 4@Side-PalmBackFingerUp

• Zouyî: li

• Zuluyî: ne

• Zuniyî: a:wide

çar n

1. qeyser, qiral, padîşa, melik, serok (bi taybetî berê li Rûsyayê)
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

• çargir
• çargirî
• çarî
• çarnişîn
• çarnişînî
• çarperist
• çarperistî

Ji rusî царь (carʹ) ji latînî Caesar. Ji heman rehî herwiha qeyser.

çar m

1. çare, hel, çareserî (Binêrin: çare)
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

çar m

1. potikê drêj û fireh, telîsê ku ji vî potikî çê bûye, şixre:
   çara şevê, çara kayê
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

• çadir (2)

• çarik

• çarşev

• Almanî: Schleier → de m, ?Zar → de m

• Tirkî: bez → tr

çar m

1. çarsû, çarşî,
   bazar, markêt û piyase,
   cihê ku gel û xelk kêmî û kasiyên xwe dabîn dike, bijewiyên xwe dihinkive, cihê aleştê
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

• çar û veçar

• çargeh

• çarxane

• aboriya çarê

• Almanî: Schleier → de m, ?Zar → de m

• Tirkî: bez → tr