huis - WikiWoordenboek (original) (raw)

Nederlands

[1] Een vrijstaand huis.

Uitspraak

• Geluid: huis (hulp, bestand)
• IPA: / hœys / (1 lettergreep)
  • (Noord-Nederland): /ɦœʏ̯s/
  • (Vlaanderen, Brabant): /ɦœːs/
  • (Limburg): /hœːs/

Woordafbreking

• huis

Woordherkomst en -opbouw

• erfwoord, via Middelnederlands huus van Oudnederlands hus, in de betekenis van ‘woning’ aangetroffen vanaf 893 [1]

Zelfstandig naamwoord

het huis o

1. (bouwkunde), (wonen) gebouw bestemd om in te wonen
   • Zij wonen in een groot huis.
     ▸ Had ik de tocht niet beter 10 jaar kunnen uitstellen totdat ze uit huis zouden zijn?[2]
2. geheel van de nakomelingen van één voorvader, verwijzing naar iemands afkomst
   • Die mensen zijn alle afstammeling van het huis de Vries.
3. geheel van personen die officieel tot een vorstelijke familie worden gerekend
   • Het huis van Oranje.
4. (bedrijf) eenvoudige onderneming van twee of meer personen
   • Producten zijn te koop bij ons huis.
5. iets wat gemaakt is om een bepaalde inhoud te bevatten
   • Het huis van de kogel.
6. zetel van een belangrijk persoon, bedrijf of instelling
   • Het Witte Huis, het Anne Frankhuis, Huis ten Bosch, het Holland-Heinekenhuis.
7. (astrologie) elk van de twaalf sectoren van een horoscoop die te maken hebben met verschillende levensgebieden
   • Het eerste huis van de horoscoop vertelt je meer over iemands fysieke verschijning

Synoniemen

• [1] woonhuis
• [2] geslacht
• [4] firma
• [5] omhulsel

Hyperoniemen

• [1] woning, pand

Hyponiemen

Afgeleide begrippen

Verwante begrippen

• huizer, huizing, inhuizen, samenhuizen, verhuizing
• [1] appartement, bungalow, complex, flat, gebouw, honk, huurwoning, hypotheek, koophuis, kot, onderdak, onderkomen, onroerende goederen, oord, pand, perceel, residentie, stekkie, stulp, vastgoed, verblijf, verblijfplaats, villa, woning

Verwijzingen

• huisjes melken, huisje, boompje, beestje, ouderlijk huis

Spreekwoorden

• [1] als de kat van huis is, dansen de muizen op tafel
• [1] Dat is niet om over naar huis te schrijven.
• [1] Elk huis heeft zijn kruis. (alt. Ieder huisje heeft zijn kruisje.)
• [1] Het huis is te klein.
• [1] Hij is het zonnetje in huis.
• [1] Wat het huis verliest, brengt het weer terug.

Uitdrukkingen en gezegden

• [1]: er is geen huis met hem te houden
• [1]: ergens kind aan huis zijn
• [1]: heer des huizes
• [1]: met de deur in huis vallen
• [1]: ten huize van
• [1]: van goeden huize
• [1]: van huis en haard verdreven
• Huizen op iemand kunnen bouwen

sterk op iemand kunnen vertrouwen

• Een gouden dak op het huis hebben

wonen in een huis dat gebouwd is met geleend geld

• Een zilveren dak op het huis hebben

wonen in een huis dat gebouwd is met geleend geld

• Ergens als kind in huis zijn

ergens bekend of goed behandeld worden

• Ik zet daar geen voet meer in huis

Ik wil hen niet meer bezoeken

• In een glazen huis wonen

een persoon wier handelen veel kritiek kan krijgen omdat deze openbaar te volgen is

• In het huis van de gehangene spreekt men niet van de strop
• Met de deur in huis vallen

meteen ter zake komen / onmiddellijk over datgene beginnen waarvoor men kwam zonder

• Steeds verder van huis raken

verder van je doel afraken

• Zuinigheid met vlijt, bouwt huizen als kastelen.

door te sparen krijg je uiteindelijk een grote som geld

Vertalingen

1. gebouw bestemd om in te wonen

Werkwoord

huis

1. eerste persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van huizen
   • Ik huis.
2. gebiedende wijs van huizen
   • Huis!
3. (bij inversie) tweede persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van huizen
   • Huis je?

Gangbaarheid

• Het woord huis staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.
• In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "huis" herkend door:

Meer informatie

• Zie Wikipedia voor meer informatie.

Verwijzingen

1. ↑ "huis" in: Sijs, Nicoline van der, Chronologisch woordenboek. De ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, 2e druk, Amsterdam / Antwerpen: Veen, 2002; op website dbnl.org; ISBN 90 204 2045 3
2. ↑
   Tim Voors
   “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers
3. ↑ Door archive.org gearchiveerde versie van 21 oktober 2019 “Word Prevalence Values” op ugent.be

Afrikaans

Uitspraak

• IPA	/ɦœʏ̯s/	geluid

Zelfstandig naamwoord

huis

1. huis

Spaans

Werkwoord

huis

1. tweede persoon meervoud tegenwoordige tijd (presente) van huir

huis

1. tweede persoon meervoud tegenwoordige tijd (presente) van huirse