baba - Vikisözlük (original) (raw)

• IPA(anahtar): [baˈba]
• Heceleme: ba‧ba

Farsça

baba (belirtme hâli babayı, çoğulu babalar)

Baba ve çocuğu (1)

Baba (13)

1. (aile, erkek)Çocuğu olan erkek; peder.
   • Rüya, suratı bir karış asılmış, vücudu dertop olmuş, kendini divana atmış, yatmış, ne de mutsuz olmuş, yan gözle dünyaya ve onun dünya bakışına bakan babasına bakıyor.
     — Orhan PAMUK, 1997, “Rüya Kederlenince”, Öküz, 36. sayı, s. 7
2. (aile, erkek) Çocuğun dünyaya gelmesinde etken olan erkek.
   • "Türk babanın veya Türk ananın çocuğu Türk'tür." - Anayasa
3. Kazılarda çıkarılan toprağın miktarını hesaplayabilmek için yer yer bırakılan toprak dikme.
4. Çatı merteği.
5. Bir ülkeye veya bir topluluğa yararlı olmuş kimse.
   • Atatürk Türk milletinin babasıdır.
6. (aile, erkek, mecaz) Anlayışlı, iyi huylu erkek.
7. (aile, suç, mecaz)Silah kaçakçılığı, kara para aklama ve uyuşturucu madde ticareti vb. kirli ve gizli işler yapan çetenin başı.
   • "Bu silahlar, Türkiye’deki ünlü mafya babaları tarafından ülkeye sokuluyordu." - Ahmet Kekeç
8. (aile, mecaz) Koruyucu, babalık duyguları ile dolu kimse.
9. (aile, mecaz) ata.
   • "Asya'daki babalarımızdan miras kalan millî şiirimizin manzum şekillerinde..." - Yahya Kemal Beyatlı
10. (argo) Çok kaliteli, üstün nitelikli.

• Mal, çok baba çıktı.

1. (İslam) Tarikatların bazısında tekke büyüğü.

• Bektaşi babası.

1. Bu gibi kimselere verilen ünvan.

• Gül Baba. Nur Baba. Baba İlyas.

1. (denizcilik) Gemi veya iskelede halatın takıldığı yuvarlak başlı iri demir, ağaç veya beton dikme.
2. (mimarlık) Bir merdivende, tırabzanın sahanlıkla birleştiği yerde bulunan dikey öge.

• Alman MAN firması tarafından yapılan köprünün demir korkuluklarının babaları sabitlenmiş olmakla birlikte, henüz şebekeli korkulukların yerlerine yerleştirilmemiş olması dikkat çekici bir ayrıntı.
  — Ziya Kenan BİLİCİ, 2017, Cam Negatiflerde İstanbul'un İzleri: İmparatorluk'tan Cumhuriyete, s. 47, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları

• amca baba yarısı

• baba ekmeği zindan ekmeği, koca ekmeği meydan ekmeği

• baba koruk yer, oğlunun dişi kamaşır

• baba malı tez tükenir, evlat gerek kazana

• baba oğluna bir bağ bağışlamış, oğul babaya bir salkım üzüm vermemiş

• babadan mal kalır, kemal kalmaz

• babaya dayanma, karıya güvenme

• baba değil, tırabzan babası,

• baba koruk,

• baba erik yer, oğlunun dişi kamaşır,

• babam!,

• baba malı tez tükenir, evlat gerek kazana,

• babamın adı Hıdır, elimden gelen budur,

• babam sağ olsun,

• babana rahmet,

• babanın sanatı oğla mirastır,

• baba oğluna bir bağ bağışlamış, oğul babaya bir salkım üzüm vermemiş,

• babasından mal kalan, merteği içinden bitmiş sanır,

• baba vergisi görümlük, koca vergisi doyumluk

babasının çiftliği, babalarının çiftliği, baba olmak, babasına rahmet okutmak, babasının hayrına, babasının kızı, babasının oğlu

baba adam, babaanne, baba boyunduruğu, baba bucağı, babacan, baba diyarı, baba dostu, babaevi, baba hindi, baba mirası, baba nasihati, baba ocağı, baba sanlı, baba soylu, baba tarafı, baba tatlısı, baba yadigârı, baba yarısı, baba yerli, babayiğit, baba yurdu, babadan kalma, âdembaba, Âdem Baba, ağababa, ana baba, ballıbaba, beybaba, biyolojik baba, büyükbaba, cicibaba, devlet baba, dönbaba, efendibaba, hacıbaba, kayınbaba, Noel Baba, öz baba, paşababa, sütbaba, şambaba, üvey baba, vaybabamcı, altın babası, Bektaşi babası, dert babası, fakir fukara babası, fikir babası, fukara babası, isim babası, iskele babası, mafya babası, öksüz babası, para babası, şambabası, tırabzan babası

Aile bireyi

• Afarca: abba (aa)

• Afrikanca: vader (af)

• Aiton dili: ပေႃ (poa)

• Almanca: Vater (de) e, Papa (de) e, Papi (de) e, Vati (de) e

• Aragonca: pai (an)

• Aramice: ܐܒܐ‎ (arc) e (’abā’)

• Arapça: أَبٌ‎ (ar) e (ab(un))

• Arnavutça: baba (sq), atë (sq)

• Asturyasça: pá (ast)

• Aymaraca: awki (ay)

• Azerice: ata (az)

• Baskça: aita (eu)

• Bretonca: tad (br) e

• Bulgarca: баща (bg) d (başta)

• Calo dili: batú, bato, batico, dadá

• Çekçe: otec (cs), táta (cs), tatínek (cs), taťka (cs), fotr (cs) e [pejorative]

• Çince: 父 (zh) (fù), 爸爸 (zh), 父亲 (zh) (fù qīn)

• Danca: far (da), fader (da)

• Endonezce: ayah (id), bapak (id), ayahanda (id), bapa (id), pak (id)

• Esperanto: patro (eo), paĉjo (eo)

• Estonca: isa (et)

• Evenki dili: амин (amin)

• Faroe dili: faðir (fo), pápi (fo)

• Farsça: پِدَر‎ (fa) [pedær], بابا‎ (fa) (ba:ba:)

• Felemenkçe: vader (nl) e, papa (nl), pappie (nl)

• Fince: isä (fi), pollari (fi)

• Fransızca: père (fr), papa (fr) e

• Friuli dili: pari (fur)

• Frizce: heit (fy)

• Galce: tad (cy)

• Galiçyaca: pai (gl)

• Guarani dili: túva (gn), ru (gn)

• Haitice: papa (ht)

• Hausaca: baba (ha), uba (ha)

• İbranice: אָב‎ (he) e, פאדרי‎ (he)

• İdo: patro (io)

• İngilizce: father (en), dad (en), daddy (en), pop (en), papa (en)

• İnterlingua: patre (ia)

• İrlandaca: athair (ga), daidí (ga)

• İspanyolca: padre (es) e, papá (es), tata (es)

• İsveççe: fader (sv), far (sv), pappa (sv)

• İtalyanca: padre (it) e, babbo (it), tata (it), papà (it)

• İzlandaca: faðir (is)

• Japonca: お父さん (ja) (おとうさん, otōsan), 父 (ja) (ちち, chichi)

• Karaçay Balkarca: ata (krc)

• Kaşupça: òjc (csb)

• Katalanca: pare (ca) e

• Kazakça: әке (kk) (äke)

• Keçuva dili: tata (qu), churiyaqe (qu)

• Kırım Tatarca: baba (crh)

• Korece: 아버지 (ko) (abeoji)

• Koryakça: эньпич

• Kürtçe: bav (ku)

• Latince: pater (la), papa (la), atta (la)

• Lehçe: ojciec (pl) e, eril

• Letonca: tēvs (lv)

• Lingala: tata (ln)

• Litvanca: tėvas (lt), pradininkas (lt), protėvis (lt)

• Maasai dili: papa (mas), paapa (mas), olaiiu (mas)

• Macarca: atya (hu), apa (hu), papa (hu), édesapa (hu), apu (hu)

• Makedonca: татко (mk) e (tatko), отец (mk) e (otec)

• Malayca: bapa (ms)

• Maltaca: missier (mt)

• Maorice: haakoro (mi), kohake (mi)

• Malgaşça: ray (mg)

• Norveççe: far (no)

• Oksitanca: paire (oc)

• Özbekçe: ota (uz)

• Portekizce: pai (pt) e

• Rapanui dili: koro (rap), matu’a (rap), matu’a tane (rap)

• Romanşça: bab (rm)

• Rumence: tată (ro), părinte (ro), taică (ro)

• Rusça: отец (ru) e (otets)

• Samoaca: tamā (sm)

• Savahili dili: baba (sw)

• Sarduca: babbu (sc)

• Sırp-Hırvatça: отац (sh) e, otac (sh) e

• Sicilyaca: patri (scn)

• Slovakça: otec (sk)

• Slovence: ôèe (sl)

• Somalice: aabo (so), aabbe (so)

• Tabasaran dili: адаш (adaş)

• Tagalogca: tatay (tl), ama (tl)

• Tatarca: ata (tt), äti (tt)

• Tayca: พ่อ (th) (pɔ̂ɔ)

• Türkmence: ata (tk), däde (tk), dääde (tk), kaka (tk)

• Ukraynaca: eril

• Udmurtça: айы (udm) (ajy), атай (udm) (ataj), бубы (udm) (buby)

• Uygurca: ata (ug), dada (ug)

• Xhosa dili: utata (xh), ubawo (xh)

• Volapük: fat (vo)

• Yahudi İspanyolcası: padre (lad)

• Yunanca: πατήρ (el) e (patír), πάτερ (el) e (páter), πατέρας (el) (patéras), μπαμπάς (el) e (bampás)

• Zuluca: ubaba (zu)

• Türk Dil Kurumuna göre "baba" maddesi

baba

1. (primatlar, aile) bebek

baba

1. (aile) dede

baba

1. bir çeşit erikli kek

baba

1. (aile) baba

Latince baba

baba

1. saçma sapan söz
2. salya
3. sümük

baba

1. (aile) baba

baba

1. (aile) baba

baba d (çoğulu babe)

1. (aile) (Boşnak, Sırp, Hırvat ağzı) büyükanne, nine
2. haminne, yaşlı kadın

• lena

baba

1. çene

baba

1. (aile) dede

• KÚNOS, Dr. Ignaz (1902). Şeyh Süleyman Efendi, Çağatayca-Osmanlıca Sözlük. Budapeşte: Section Orientale de la Société Ethnographique Hongroise.

baba

1. (aile) dede (annenin babası)baba

baba

1. baba