gir - Wîkîferheng (original) (raw)

• (Navdêr 1) IPA(kilîd): /ˈɡɘɾ/, گر
• (Navdêr 2) IPA(kilîd): /ˈɡɘr/, گڕ
• (Rengdêr) IPA(kilîd): /ˈɡɘɾ/, گر
• (Rengdêr 1) Deng (Bidlîs)ⓘ
• Kîtekirin: gir

gir n

1. Dera ji derdorên xwe bilindtir lê ne hindî çiyayan bilind yan mezin.
2. Dengê hêrsker.
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

• kurdî-erebî: گر

• (lêker) gir bûn

• (lêker) gir kirin

• (navdêr) girbûn

• (rengdêr) girbûyî

• girik

• girk

• (navdêr) girkirin

• (rengdêr) girkirî

Hevreha soranî گرد (gird), farisî گرد (gird), ji zimanên îranî, belkî herwiha sanskrîtî गिरि (giri), rûsî гора (gora) û yûnanî δειράς (deirás), ji proto-hindûewropî *gwerʰ-. Herwiha bide ber sûmerî 𒃲 (gal, “gir, girs, mezin”).

• Albanî: kodër → sq n, sukë → sq n
• Almanî: Hügel → de n
  Elmanîşî: Büel n, Hubel n, Gütsch n
• Aragonî: pueyo, tozal
• Asamî: পাহাৰ (pahar)
• Astûrî: cerru → ast n
• Avarî: гохӏ (goḥʳ)
• Azerî: təpə → az
• Bajwayiya kendava rojava: belud
• Baskî: mendixka → eu, gain, muino → eu
• Bau bidayuh: pungu, dorod
• Belarusî: паго́рак n (pahórak), го́рка m (hórka)
• Belûçî: دک (dikk)
• Bengalî: পাহাড় → bn (pahaṛ)
• Bisayayiya bruneyî: bukid
• Bontociya rojhilatî: fib-ilig, naksop ay chontog, filig
• Bretonî: torgenn → br n
• Bruneyî: bukit
• Bulgarî: хълм → bg n (hǎlm), възвише́ние nt (vǎzvišénie)
• Burmayî: တောင် → my (taung), ကုန်းနိမ့် → my (kun:nim.), တောင်ကုန်း → my (taungkun:)
• Çeçenî: гу (gu)
• Çekî: kopec → cs n, vrch → cs n, pahorek → cs n
• Çerokî: ᎦᏚᏏ (gadusi)
• Çeyenî: hoéhose
• Çîkasawî: onchaba
• Çînî:
  Mandarînî: 小山 (xiǎoshān), 山丘 → zh (shānqiū)
• Dalmatî: muncial n
• Danmarkî: bakke → da g
• Dusuniya navendî: nulu
• Elfdalî: uol n
• Endonezyayî: bukit → id
• Erebî: تَلّ n (tall), أَكَمَة (ʔakama), هَضْبَة m (haḍba)
  Erebiya misrî: تل n (tall)
  Erebiya fasî: هضبة m (haḍba), تل n (tall)
• Ermenî: բլուր → hy (blur)
• Esperantoyî: monteto, altaĵo → eo
• Estonî: mägi → et, küngas
• Evenkî: урэкэн (urəkən)
• Extremaduranî: cerru
• Farisî: تپه → fa (tappe), تبرک → fa (tabrak), گر → fa (gar)
• Ferî: heyggjur n
• Fîjî: buke
• Fînî: mäki → fi, kukkula → fi, kumpu → fi
• Fransî: colline → fr m
• Frîsiya kevn: hegel
• Frîsî: heuvel
• Gaelîka skotî: cnoc n, monadh n, sliabh n
• Galîsî: outeiro → gl n, castrelo → gl n, cuíña → gl m, lomba → gl m, lombeiro → gl n, penela → gl m, penelo → gl n, montículo → gl n, touticeira → gl m, toutizo → gl n, tarouxolo n, oután n, gomelón n, corga → gl m, cemba → gl m, galaio n, beán n, maderno n, bicaño n
• Gotî: 𐌷𐌻𐌰𐌹𐌽𐌴 (hlainē)
• Gurcî: გორა (gora), ბორა (bora), სერი (seri), ბორცვი (borcvi)
• Hawsayî: tsauni
• Higaononî: bongtod
• Hindî: पहाड़ी → hi n (pahāṛī), पहाड़ → hi n (pahāṛ), गिरि → hi n (giri)
• Hîlîgaynonî: bakolod
• Hmongî: roob, toj
• Holendî: heuvel → nl n
• Îbranî: גִּבְעָה m (giv'á), תֵּל n (tel)
• Îdoyî: kolino → io
• Îlokanoyî: turod
• Îngilîziya kevn: hyll m
• Îngilîzî: hill → en, {{W+|en|mount}
• Îngûşî: гув (guw)
• Înuîtî: kingaq
• Îranunî: palau
• Îrlendî: cnoc → ga n
• Îtalî: collina → it m, colle → it n
• Îzlendî: hæð → is m, hlíð → is m, brekka → is m, hóll → is n
• Japonî: 丘 → ja (おか, oka), 小山 → ja (こやま, koyama)
• Kalalîsûtî: bakki
• Kalingayiya başûrî: takudtud
• Katalanî: puig → ca n, turó → ca n
• Keçwayî: pikchu
• Kirgizî: дөбө → ky (döbö)
• Kîmaragangî: sokid
• Koreyî: 언덕 → ko (eondeok)
• Kornî: bre m
• Latînî: collis → la n, mons → la n, clivus n
• Latviyayî: paugurs → lv n
• Lawsî: ເນີນ (nœ̄n), ໂນນ (nōn), ໂຄກ (khōk), ເຂົາ → lo (khao), ພູເຂົາ (phū khao), ພູ → lo (phū)
• Lîtwanî: kalva → lt m
• Luksembûrgî: Hiwwel n
• Makedonî: рид n (rid)
• Malayalamî: കുന്ന് → ml (kunnŭ), മല → ml (mala)
• Malezî: bukit → ms
• Mançûyî: ᠮᡠᡥᡠ
• Maorî: puke → mi, rangaranga, rangaranga
• Maratî: टेकडी m (ṭekḍī)
• Mecarî: domb → hu, kisebb hegy
• Melanauyiya navendî: bukit
• Mongolî:
  Kirîlî: дов → mn (dov), өндөрлөг → mn (öndörlög)
• Napolîtanî: puojo n, toppa
• Navajoyî: dah yiskʼid, yílkʼid
• Normandî: mont n
• Norwecî:
  Norweciya bokmålî: ås → no n
• Ohloniya başûr: rini
• Oksîtanî: puèg → oc n
• Oromoyî: tabba
• Osmanî: تپه (tepe)
• Ozbekî: tepalik → uz
• Polonî: wzgórze → pl nt, pagórek → pl n, kopiec → pl n, górka → pl m
• Portugalî: colina → pt m, morro → pt n
• Potawatomî: kwetak
• Qazaxî: төбе (töbe)
• Romanyayî: deal → ro n yan m, colină → ro m
• Rungusî: bburul
• Rusî: холм → ru n (xolm), го́рка m (górka), высота́ m (vysotá), приго́рок n (prigórok), возвыше́ние nt (vozvyšénije)
• Samiya bakurî: borri
• Sanskrîtî: गिरि → sa n (giri)
• Sebopî: murong, pungu
• Sebwanoyî: bungtod
• Sicîlî: coḍḍi n, cugnu → scn n, cozzu → scn n, poju → scn n, munti → scn n
• Sirboxirwatî:
  Kirîlî: бр̏до nt, бре̑г n брије̑г n
  Latînî: bȑdo → sh nt, brȇg → sh n, brijȇg → sh n
• Sîlhetî: ꠙꠣꠀꠠ (faaṛ)
• Skotî: hill
• Slaviya kevn:
  Kirîlî: брѣгъ n (brěgŭ)
• Slovakî: kopec n, vrch n, vŕšok n
• Slovenî: hrib → sl n, grič → sl n
• Somalî: taag
• Sorbî:
  Sorbiya jêrîn: górka m
• Spanî: cerro → es n, loma → es m, colina → es m, collado → es n, alcor → es
• Sundanî: pasir
• Swahîlî: kilima → sw
• Swêdî: backe → sv g, kulle → sv g, ås → sv g
• Tabasaranî: тепе (tepe)
• Tacikî: теппа (teppa)
• Tagal murutî: tirong
• Tagalogî: burol → tl
• Tamîlî: குன்று → ta (kuṉṟu), மலை → ta (malai)
• Taosî: ną́nemą
• Tayî: ภูเขา → th, เนินเขา, เนิน → th (nəən)
• Telûgûyî: కొండ → te (koṇḍa), గుట్ట → te (guṭṭa)
• Teteriya krîmî: bayır
• Teterî: калкулык → tt (qalkulıq), үр → tt (ür)
• Timugon murutî: bulur
• Tirkî: tepe → tr, yokuş → tr
• Tirkmenî: depe
• Tîbetî: རི་ཆུང་ཆུང་ (ri chung chung)
• Tlingitî: gooch
• Toxarî B: ṣale
• Tumbukayî: phili
• Tuwali ifugaoyî: duntug
• Ugarîtî: 𐎂𐎁𐎓 (gbʿ)
• Urdûyî: پہاڑی n (pahāṛī)
• Ûkraynî: па́горб n (páhorb), паго́рок n (pahórok), гі́рка m (hírka)
• Viyetnamî: đồi → vi
• Volapûkî: lubel → vo, sabalubel, tailalubel, sturotalubel
• Weylsî: bryn → cy n, rhiw n yan m
• Ximêrî: ភ្នំ → km (phnum), ទួល → km (tuəl), ផ្នូក (phnouk)
• Yidîşî: בערגל (bergl)
• Yupîkiya navendî: penguq
• Yûnanî: λόφος → el n (lófos)
  Kevn: βουνός n (bounós)

Ev qismê Wergerê ji malûmatên naveroka vê versiyona madeya hill a Wîkîferhenga îngilîzî pêk tê.

	**Şêweya vê gotarê xirab e, ne baş e. Divê were sererastkirin.**Heke tu sererast bikî, dê gelek baş be. Ji bo şêweya rast binêre: Formata nivîsînê Eger tu bixwazî sererast bikî, biçe ser "biguhêre".

gir m, r-ya req

1. lerz, recif, liv, hej, lebat, netebatî, nesekinîn
   Girek berbûye wan, hewar Xwedê! (Ew bêhedan in.)
2. hezên sêksî, arezûyên leşî
   Girê ketiye bin vê keçê.
3. kerb, kîn, nefret
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

• kurdî-erebî: گڕ
• girr
• girgirtin
• gire-gir
• gir-gir

Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

• Afrîkansî: onrus
• Albanî: shqetësi m
• Almanî: Unruhen → de m p
• Azerî: təlatüm → az, narahatlıq → az
• Belarusî: беспарадкі n p (bjesparadki), хваляванні nt p (xvaljavanni)
• Bulgarî: неспокойствие → bg (nespokojstvie), притеснение → bg nt (pritesnenie)
• Çînî:
  Mandarînî: 動亂 / 动乱 → zh (dòngluàn), 動蕩 / 动荡 or 動盪 / 动荡 → zh (dòngdàng)
• Danmarkî: uro g
• Ermenî: խռովություն → hy (xṙovutʻyun), հուզում → hy (huzum)
• Farisî: بلوا → fa (balvâ)
• Fînî: levottomuus → fi
• Fransî: agitation → fr
• Gaelîka skotî: mì-shuaimhneas n
• Holendî: onrust → nl g
• Îngilîzî: unrest → en
• Japonî: 動乱 → ja (どうらん, dōran), 動揺 → ja (どうよう, dōyō)
• Latgalî: jukums
• Latviyayî: jukas
• Norwecî: uro → no g
• Polonî: zamieszki → pl p
• Portugalî: inquietação → pt m
• Romanyayî: tulburare → ro m, dezordine → ro m
• Rusî: беспоря́дки → ru n p (besporjádki), волне́ния → ru nt p (volnénija)
• Spanî: inquietud → es m
• Swêdî: oro → sv g
• Tirkî: çalkantı → tr, rahatsızlık → tr, huzursuzluk → tr
• Yûnanî:
  Kevn: ἀκαταστασία m (akatastasía)

Ev qismê Wergerê ji malûmatên naveroka vê versiyona madeya unrest a Wîkîferhenga îngilîzî pêk tê.

• girek
• gir jê girtin

Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

• Fransî: rancœur → fr m
• Îngilîzî: rancor → en
• Tirkî: kin → tr

gir

1. mezin, zexim, qelew, bilind û qelew (bi taybetî mirov)
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

• girs
• gird
• giran
• giregir
• giring
• gur

Ji proto-hindûewropî *ǵerh₂-, hevreha soranî gird, osetî зæро́нд, sanskrîtî जरन्त (cerente: pîr, mezin), ermenî ծեր (çer: pîr, mezin), yûnaniya kevn γέρων (pîr, mezin), rusî зреть (zrêti: rizîn)

gir, r-ya req

1. ne hilû
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

• girr

• dir

• gar

• ger

• gor

• gur

• (lêker) gir bûn

• (lêker) gir kirin

• girahî

• giratî

• girayî

• (navdêr) girbûn

• (rengdêr) girbûyî

• girêtî

• girî

• girîtî

• (navdêr) girkirin

• (rengdêr) girkirî

• girtî

Etîmolojiya vê peyvê nehatiye nivîsîn. Eger tu bi rastî bizanî, kerem bike bişkoka "biguhêre" ya di ser van gotinan re bitikîne û etîmolojiya vê peyvê binivîse. Çavkaniyên ku te ew etîmolojî jê girtiye jî binivîse.

• Adîgeyî: абрагъу (abrağʷu)
• Afrîkansî: groot → af
• Albanî: gjerë → sq
• Almanî: groß → de, weit → de
• Aromanî: mare
• Astûrî: grande → ast
• Azerî: böyük → az, yekə → az, iri → az
• Bengalî: বড় → bn (bôṛ)
• Bulgarî: голя́м (goljám), е́дър (édǎr), висо́к (visók), обши́рен (obšíren), широ́к (širók)
• Burmayî: ကြီး → my (kri:), ကြီးမား → my (kri:ma:)
• Çamicuroyî: s̈hojta
• Çekî: velký → cs
• Çerokî: ᎡᏆ (equa)
• Çînî:
  Kantonî: 大 (daai6)
  Dunganî: да (da)
  Mandarînî: 大 → zh (dà), 大型 → zh (dàxíng)
• Çoktawî: chito
• Dalmatî: maur, grund, gruond
• Endonezyayî: besar → id
• Erebî: ضَخْم‎ (ḍaḵm)
  Erebiya misrî: كبير (kibīr)
  Erebiya fasî: كبير (kbīr)
  Erebiya başûrê şamê: كبير (kbīr)
• Ermenî: մեծ → hy (mec), խոշոր → hy (xošor)
• Erzayî: покш (pokš)
• Esperantoyî: granda → eo
• Estonî: suur → et
• Evenkî: со (so)
• Farisî: بزرگ → fa (bozorg), گنده → fa (gonde)
• Ferî: stórur → fo, mikil
• Fînî: suuri → fi, iso → fi
• Fransî: grand → fr
• Friyolî: grant, grand
• Frîsî: grut → fy
• Gaelîka skotî: tomadach
• Galîsî: grande → gl
• Gotî: 𐌼𐌹𐌺𐌹𐌻𐍃 (mikils)
• Gurcî: დიდი → ka (didi)
• Hawayî: nui
• Holendî: groot → nl
• Îbranî: גדול → he (gadol)
• Îdoyî: granda → io
• Îngilîziya kevn: miċel
• Îngilîzî: bulky → en, large → en
• Înterlîngua: grande
• Îrlendî: mór
• Îstriyotî: grando
• Îtalî: grande → it, ampio → it, vasto → it
• Îzlendî: mikill → is, stór → is
• Japonî: 大きい → ja (おおきい, ōkii)
• Kalalîsûtî: angivoq
• Kapampanganî: karagul
• Katalanî: llarg → ca
• Katawbayî: tro
• Koreyî: 큰 → ko (keun)
• Kornî: brâs
• Ladînoyî: grande
• Latgalî: lels
• Latviyayî: liels → lv
• Lawsî: ກຶດ → lo (kưt), ໃຫຍ່ (nyai)
• Lîtwanî: didelis → lt
• Mòçenoyî: groas
• Makedonî: голем (golem)
• Malezî: besar → ms
• Mançûyî: ᠠᠮᠪᠠ
• Maorî: nui → mi
• Maratî: मोठा → mr n (moṭhā), मोठी m (moṭhī), मोठे nt (moṭhe)
• Mecarî: nagy → hu
• Miskitoyî: tara
• Misrî: (ꜥꜣ), (wr)
• Navajoyî: tsoh
• Normandî: gros
• Norwecî: stor → no
• Ohloniya bakur: wét̄el
• Ojibweyî: gichi-
• Oromoyî: guddaa
• Peştûyî: ستر → ps (stër), لوی (loi)
• Plodîşî: groot
• Polonî: duży → pl
• Portugalî: grande → pt
• Rapanuyî: nui
• Ratahanî: lowen
• Rohingyayî: boro
• Romanî: bāro
• Romanyayî: mare → ro
• Rusî: большо́й (bolʹšój), кру́пный (krúpnyj)
• Sanskrîtî: मह → sa (maha), महत् → sa (mahat)
• Santalî: ᱰᱳᱵᱳ (ḍobo)
• Sierra mîwokiya navendî: ˀýṭ·y·kyta-
• Sirboxirwatî:
  Kirîlî: велик
  Latînî: velik → sh
• Slovakî: veľký → sk
• Slovenî: velik → sl
• Spanî: grande → es
• Swahîlî: -kubwa → sw
• Swêdî: stor → sv
• Tacikî: бузург → tg (buzurg)
• Tahîtî: rahi, nui
• Tayî: ใหญ่ → th
• Telûgûyî: పెద్ద → te (pedda), భారీ → te (bhārī)
• Tirkî: iri → tr
• Tîbetî: ཆེན་པོ (chen po)
• Toxarî B: orotstse, māka
• Tswanayî: -golo
• Udmurtî: бадӟым (baddźym)
• Ugarîtî: 𐎗𐎁 (rb)
• Urdûyî: بڑا (baṛā)
• Ûkraynî: вели́кий (velýkyj), чима́лий (čymályj), здоро́вий (zdoróvyj)
• Venîsî: gran, grando → vec
• Viyetnamî: rộng → vi
• Voroyî: suur
• Warayî: da-ko
• Weylsî: braisg, mawr → cy
• Ximêrî: ធំ → km (tʰom)
• Yidîşî: גרויס (groys)
• Yûnanî: μεγάλος → el (megálos)
  Kevn: μέγας (mégas)
• Zuniyî: łana

Ev qismê Wergerê ji malûmatên naveroka vê versiyona madeya large a Wîkîferhenga îngilîzî pêk tê.