libre — Wikiccionari (original) (raw)

Un article de Wikiccionari.

Occitan

Etimologia

Del latin liber.

Prononciacion

lengadocian, gascon /ˈliβɾe/, /ˈliβɾe/

França (Bearn) : escotar « libre »

provençau /ˈlibʀe/, /ˈlibʀe/

Sillabas

li|bre

Nom comun

Declinason
Dialècte : lengadocian, gascon
Singular	Plural
libre	libres
[ˈliβɾe]	[ˈliβɾes]

libre masculin

Un libre dobèrt

Ensems de fuèlhs de papièr estampats e religats per tal d'èsser legit.
- Los libres, aqueles objèctes precioses e fragiles de cobesença e de glòria dempuèi l'alba de l'umanitat, son los amics meus, los consents meus. Balajum_, (Joan Escafit)_
Caduna de las partidas màger d’unes obratges.
- Atal d'adeliment nasquèron los Etrusques. Nos o conta Erodòt dins lo libre primièr de sas Istòrias. «La Pèira d'azard : la pèira etrusca»_, (Joan-Claudi Forêt)_
(especialament) Obratge que fa referéncia a un tèxte sacrat.
(Commerce) Registre qu’un mercadièr ten per marcar totas las infornacions de sos afars, las recèptas e las despensas, crompas e vendas etc.
- De tota la jornada, los inspectors furgan. Totes los libres i passan. Puèi espepissan las facturas. Quora auràn acabat ? «Joan Delcaire»_, (Cristian Laus)_

Traduccions

albanés: libër (sq) alemand: Buch (de) neutre anglés: book (en) basc: liburu (eu) breton: levr (br) bulgar: книга (bg) femenin catalan: llibre (ca) masculin chèc: kniha (cs) femenin danés: bog (da) eslovac: kniha (sk) eslovèn: knjiga (sl) espanhòl: libro (es) masculin esperanto: libro (eo) estonian: raamat (et) finlandés: kirja (fi) francés: livre (fr) masculin gaelic irlandés: leabhar (ga)

islandés: bók (is) italian: libro (it) masculin naut sorab: kniha (hsb) femenin lituanian: knyga (lt) maltés: ktieb (mt) neerlandés: boek (nl) norvegian: bok (no) ongrés: könyv (hu) polonés: książka (pl) femenin portugués: livro (pt) masculin romanés: carte (ro) suedés: bok (sv) tamol: புத்தகம் (ta) turc: kitap (tr) ucraïnian: книга (uk) femenin volapük: buk (vo)

Adjectiu

Declinason
Dialècte : lengadocian
Singular	Plural
Masculin	libre	libres
[ˈliβɾe]	[ˈliβɾes]
Femenin	libra	libras
[ˈliβɾo̞]	[ˈliβɾo̞s]

libre

Qu'es pas somés a una dominacion, un poder o una autoritat exteriora.
Qu'es pas la proprietat d’un mèstre, en parlant del èssers umans, veire dels animals, qu'a lo poder de far çò que vòl, d’agir o d'agir pas, per oposicion a esclau, servil, o per oposicion a captiu, presonièr.
- La Comtesa al Castèl reiral
  Va s'entornar en libra dama,
  Car, Bertrand de Born, ta grande ama
  Reviu dins Frederic Mistral !
  «La Canson Occitana», (Prosper Estieu)
Independent.
- Tal qu'es consèrva-lo pecaire, dins sa gàbia daurada, ont vòli pus tornar. Iò, pòdi pas m'acofinar entremèg de parets; vòli demorar libre de far mon niuc, non pas dins castèl ni casal, mas dins la mofa, al pè d'un calpre o d'un genibre. «Lo libre dels ausèls»_, (Antonin Perbòsc)_
Se ditz tanben en parlant dels Estats que lo pòble participa a la poténcia legislativa, d'esper se, o mejans de mandataris, e que los drechs civils e politics son garantits per la constitucion.
- O Dius dels Catolics, se pos, com dins un libre,
  Legir aigidament dins los cors bategants,
  Vezes, al jorn de uèi, los azirs amargants
  Que s'enlairan vès tu, d'un pople qu'es plus libre !
  «La Canson Occitana», (Prosper Estieu)
Que sentís pas cap de constrencha, pas cap de empachament dins sos movements o sa paraula.
- Las proporcions de l'òrdre antic son suprimidas per que la decoracion pus libra poguèsse ondrar las formas las mai divèrsas de la construccion. «L'arquitectura»_, (Miquèu Gonin)_
Qu’es pas barrat, claus; qu'es pas ocupat.
- Ta lengo d'oc qu'ambe le païsan
  An mantengut, aicital, les felibres,
  Per le campèstre e les espàcis libres,
  La mantendran, Clamenso, en te lausant.
  «La Muso Silvestro», (Artusto Fourès)