kevir - Wîkîferheng (original) (raw)

• IPA(kilîd): /kˤɛˈvɪɾ/
• Kîtekirin: ke‧vir

Kevirek

kevir n, k-ya nerm, r-ya nerm

1. Ber, kuç, teht, tat, helan, ferş, berd, late.
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

Di hin devokan de "kevir" maneya hemû beran/sengan/kuçan didin lê di hinan de "kevir" tenê wateya "berên gir" (wek teht, helan, ferş) dide û yên hûrik "ber" in ku hevreha berd ya soranî ye.

• kurdî-erebî: که‌ڤر
• kevr
• kevirî
• kevirîn
• şijik
• hestem
• kevizgal
• kevl
• kevn
• kepir
• xilik

Hevreha zazakî kemer (di kurmancî de "m" ya îranî bi pirranî dibe "v"), vafsî kavar, abyanayî, cowşaqanî, tarî û komcanî kamar, qohrudî kemerša ji zimanên îranî. Ihtimal heye ku ji proto-hindûewropî *h₂éḱmō (kevir) û wisa hevreha rusî камень (kamêni: kevir, ber), yûnaniya kevn ακμή (gupik, serê tehtan yan gir(ik)an û ἄκμων (sindan), îngilîzî hammer (çakûç), kurdî esman... K-ya proto-hindûewropî di zimanên îranî de bi gelemperî dibe "s" lê ne diyar e ka çima di peyva "kevir" de wek xwe maye. Lê ne tenê di kurdî de lê herwiha di zimanên baltî de jî du peyvên ji hev cuda bi maneyên ji hev ferq ji eynî rehî peyda bûne ku yek jê maneya "kevir" dide, yan din jî ya "devê amûrên birrok": latviyayî akmens (kevir) û asmens (devê amûrên birrok) û lîtwanî akmuo (kevir) û ašmenys (devê amûrên birrok). Herwiha bidin ber aramî כיפא (kêpa: kevir, ber)

• Zazakî: kemere m, kerra m, sî m, kuçe m, bere m, xirxe m

• Abxazî: ахацə (āxācə)

• Afarî: xaa

• Aghwanî: 𐔻𐔴 (źe)

• Aguarunayî: kaya

• Akadî: 𒉌𒌓

• Akanî: ɛboɔ, ɔboɔ, ɔbo, bo

• Aklanon: bato

• Albanî: gur → sq n

• Almanî: Stein → de n
  Elmanîşî: Stain

• Amayî: tomoki

• Amîs: fokeloh

• Apinayé: kẽn

• Aromanî: cheatrã, chiatrã

• Asamî: পাথৰ (pathor), শিল (xil)

• Astûrî: piedra → ast m

• Atayalî: btunux

• Aukanî: siton

• Avarî: гамачӏ (gamačʼ), кьуру (kkˡʼuru)

• Avestayî: 𐬀𐬯𐬀𐬥 (asan), 𐬀𐬯𐬆𐬥𐬔𐬀 (asənga)

• Aynuyî: スマ (suma)

• Azerî: daş → az

• Baekceyî: 珍惡 (durak)

• Baskî: harri

• Başkîrî: таш (taš)

• Belarusî: ка́мень n (kámjenʹ)

• Belûçî: سنگ (sang, sing)

• Bengalî: পাথর → bn (pathôr)

• Bextiyarî: برد (bard)

• Bezhtayî: кьало (kˡʼalo), шед (šed)

• Bojpûrî: 𑂣𑂞𑂹𑂟𑂪 (patthal), 𑂣𑂰𑂟𑂩 (pāthar)

• Brahuiyî: خَل (xal)

• Bretonî: maen → br n, mein → br p

• Bruneyî: batu

• Bulgarî: ка́мък n (kámǎk)

• Bununî: batu

• Burmayî: ကျောက် → my (kyauk)

• Buryatî: шулуун (šuluun)

• Conxayî: རྡོ (rdo)

• Çambriyî: kẽn

• Çamicuroyî: chena

• Çeçenî: тӏулг (tʼulg), тарх (tarx)

• Çekî: kámen → cs n

• Çerokî: ᏅᏳ → chr (nvyu)

• Çîçewayî: mwala

• Çîkasawî: tali'

• Çînî:
  Dunganî: шыту (šɨtu)
  Mandarînî: 石 → zh (shí), 石頭 / 石头 → zh (shítou)

• Çuvaşî: чул (čul)

• Dagbaniyî: kuɣli

• Dalmatî: pitra m

• Danmarkî: sten → da g

• Dargwayî: къаркъа (ɢarɢa)

• Dolganî: таас

• Drungî: lung

• Dupaningan agtayî: pugedu

• Endonezyayî: batu → id

• Erebî: حَجَر n (ḥajar)
  Erebiya misrî: حجر n (ḥagar)

• Ermenî: քար → hy (kʻar)

• Esperantoyî: ŝtono → eo

• Estonî: kivi → et

• Etiyopiya klasîk: እብን (ʾəbn)

• Evenî: дёл (ʒol)

• Evenkî: дёло (ʒolo)

• Extremaduranî: paira m

• Farisiya kevn: [skrîpt hewce ye]tneg (aθaⁿga-), [skrîpt hewce ye]tneg (asan-)

• Farisiya navîn: sng (sang)

• Farisî: سنگ → fa (sang), برد → fa (bard)

• Fenîkî: 𐤀𐤁𐤍 (ʾbn)

• Ferî: steinur → fo n

• Fiji hindiyî: patthar

• Fînî: kivi → fi

• Frankoniya rhine: Schdää

• Fransî: pierre → fr m, roche → fr m

• Friyolî: piere m

• Frîsiya bakur: stian n

• Frîsî: stien → fy n

• Gaelîka skotî: clach m

• Galîbî karîbî: tupo

• Galîsî: pedra → gl m

• Gorontaloyî: botu

• Gotî: 𐍃𐍄𐌰𐌹𐌽𐍃 n (stains)

• Gurcî: ქვა (kva)

• Guwaranî: ita

• Haryanvî: भाठा (bhāṭhā)

• Hawayî: pōhaku

• Higaononî: bato

• Hindî: पत्थर → hi n (patthar), शिला → hi (śilā), रोड़ा → hi (roṛā), हजर → hi n (hajar), संग → hi n (saṅg), शिल → hi m (śil), सिल → hi m (sil)

• Hinukhî: гамачӏ (gamac’), лъад (λad)

• Hirî motuyî: nadi

• Hîlîgaynonî: bato

• Hîrî motuyî: nadi

• Holendî: steen → nl n

• Hunsrikî: Steen n, xtayn

• Hunzibî: гамачӏ (gamačʼ), кьа̇лу (ƛ̄ʼɑlu)

• Iştihardî: سینگ (sing)

• Îbranî: אֶבֶן m (éven)

• Îdoyî: petro → io

• Îjoyiya başûr-rojhilat: ikputu

• Îlokanoyî: bato

• Îngilîziya kevn: stān n

• Îngilîziya navîn: ston

• Îngilîzî: stone → en, rock → en

• Înterlîngua: petra

• Îranunî: watu

• Îrlendî: cloch → ga m

• Îstriyotî: pera m

• Îtalî: pietra → it m, roccia → it m

• Îzlendî: steinn → is n

• Japoniya kevn: 石 (isi)

• Japonî: 石 → ja (ishi)

• Javayiya kevn: watu

• Javayî: watu → jv, séla

• Jurçenî: wehe

• Kalalîsûtî: ujarak

• Kalmîkî: чолун (çolun)

• Kanakanabuyî: vatu

• Kapampanganî: batú

• Kaqçikelî: ab’äj

• Kaşûbî: kam

• Katalanî: pedra → ca m, roca → ca m

• Katawbayî: iti, inti

• Katoyî: se

• Kavalanî: bettu

• Kayapó: kẽn

• Kayingangî: pó

• Keçwayî: rumi

• Khinalugî: мыда (mɨda), къайа (qːaja), кӏачӏын (ḳač̣ɨn)

• Kîngalî: ගල් (gal)

• Komî-permyakî: из (iz)

• Koreyî: 돌 → ko (dol)

• Korsîkayî: petra → co m

• Krahô: kẽn

• Kreyoliya seyşelî: pyer

• Ladakhiyî: རྡོ་བ (rdo ba)

• Lakî: чару (čaru), ххяли (χ̄jali)

• Latgalî: akmiņs

• Latînî: lapis → la n, petra m

• Latviyayî: akmens → lv n

• Lawsî: ຫີນ → lo (hīn)

• Lezgînî: къван (q̄van)

• Lîmbûrgî: stein → li

• Lîtwanî: akmuo → lt n

• Lîvonî: kiv

• Luhyayî: libale

• Luksembûrgî: Steen → lb n

• Magahî: 𑂣𑂞𑂹𑂟𑂪 (patthal)

• Maithilî: पाथर (pāthar), पाहन (pāhan)

• Makedonî: камен n (kamen)

• Makyaniya rojava: mai

• Malagasî: vato → mg

• Malayalamî: കല്ല് → ml (kallŭ)

• Malezî: batu → ms

• Mançûyî: ᠸᡝᡥᡝ

• Manksî: clagh

• Mansiya bakurî: а̄хвтас (āhvtas)

• Maorî: whatu

• Maranaoyî: wato, bato

• Maratî: दगड n (dagaḍ)

• Mayayiya yukatekî: tuunich, tuunichoob p

• Mecarî: kő → hu

• Misrî: (jnr)

• Miyakoyî: 石 (isu)

• Mînangkabawî: batu

• Mohawkî: onén:ia

• Mojaveyî: 'avii

• Mongolî: чулуу → mn (čuluu)

• Morî bawah: watu

• Mwanî: mwala, riwe

• Nahwatlî: tetl → nah

• Nanayî: дёло (ʒolo)

• Navajoyî: tsé

• Nedersaksî:
  Saksoniya jêrîn ya holendî: steen n
  Almaniya jêrîn a almanî: Steen n

• Negidalî: ӡolo

• Nekginî: si

• Nepalî: ढुङ्गा (ḍhuṅgā)

• Normandî: pièrre m

• Norsiya kevn: steinn n

• Norwecî:
  Norweciya bokmålî: stein → no n, sten → no n
  Norweciya nînorskî: stein → nn n

• Ojibweyî: asin

• Okînawanî: 石 (ishi)

• Oksîtanî: pèira → oc m, ròca → oc m

• Oriyayî: ପଥର → or (pôthôrô)

• Oroçî: дёло

• Orokî: ӡоло (ʒolo)

• Oromoyî: dhagaa

• Oroqenî: dʒɔlɔ

• Osetî: дур (dur)

• Osmanî: طاش (taş), جندل (cendel)

• Oygurî: تاش → ug (tash)

• Ozbekî: tosh → uz

• Paîwanî: qaciljai

• Palawî: bad

• Panarayî: kjẽn

• Para gaviãoyî: kẽn

• Partî: 𐫀𐫘𐫗𐫃 (ʾsng)

• Piedmontîsî: pera m

• Pîrahayî: xaxái

• Pîttcantcatcarayî: apu, puḻi

• Polonî: kamień → pl n

• Portugalî: pedra → pt m, rocha → pt m

• Purepeçayî: tsakapu

• Puyumayî: barasa

• Pykobjê: quẽn

• Qazaxî: тас → kk (tas)

• Rabhayî: ৰংকা

• Ragayî: vatu

• Rohingyayî: fattór

• Romancî: crap n

• Romanyayî: piatră → ro m

• Rukaiyî: lrenege

• Rusî: ка́мень n (kámenʹ)

• Saaroayî: vatu'u

• Sahoyî: dhaa

• Saisiyatî: bato'

• Sakizayayî: ba'tu

• Samiya bakurî: geađgi

• Sanskrîtî: शिला → sa m (śilā), पाषी → sa m (pāṣī)

• Santalî: ᱫᱷᱤᱨᱤ (dhiri)

• Sardînî: pedra
  Sardînî: preda m

• Sebwanoyî: bato

• Sicîlî: petra → scn

• Sidamoyî: kina

• Sirananî: ston

• Sirboxirwatî:
  Kirîlî: ка̏ме̄н n
  Latînî: kȁmēn → sh n

• Sîlhetî: ꠙꠣꠕ꠆ꠕꠞ (fat́tór), ꠢꠤꠟ (hil)

• Skotî: stane

• Slaviya kevn: камꙑ n (kamy)

• Slovakî: kameň n

• Slovenî: kamen → sl n

• Solonî: дёло

• Somalî: dhagax

• Spanî: piedra → es m, roca → es m

• Suyayî: khẽnẽ

• Swabî: stoe, Schdõẽ

• Swahîlî: jiwe → sw

• Swêdî: sten → sv g

• Şerpayî: རྡོ (rdo)

• Tacikî: санг → tg (sang)

• Tagalogî: bato → tl

• Takyayî: pat

• Tamîlî: கல் → ta (kal)

• Tapayunayî: khẽnẽ

• Tarifitî: aẓru n

• Tausugî: batu

• Tayî: หิน → th (hǐn), ศิลา → th

• Telûgûyî: రాయి → te (rāyi)

• Ternateyî: mare

• Tetûmî: fatuk

• Thaoyî: fatu

• Tirkiya kevn: 𐱃𐱁 (t¹š)

• Tirkî: taş → tr

• Tîbetî: རྡོ (rdo)

• Toxarî B: kärweñe

• Tsezî: гъӏул (ɣˤul), лъад (ɬad), гуз (guz)

• Tsouyî: fatu

• Tumbukayî: liwe

• Tupînambayî: itá

• Tuvanî: даш (daş)

• Tûpiya kevn: itá

• Udiheyî: ӡоло

• Udî: жӏеъ (ž:e̱)

• Udmurtî: из (iz)

• Ugarîtî: 𐎀𐎁𐎐 (ảbn)

• Ulçî: ӡolo

• Urdûyî: پتھر n (patthar), شلا m (śilā)

• Ûkraynî: ка́мінь n (káminʹ)

• Venîsî: piera m, pièra → vec m, piéra, pria, prèa, rocia m

• Viyetnamî: đá → vi

• Volapûkî: ston → vo

• Walonî: pire → wa m, rotche → wa m

• Weylsî: carreg → cy m

• Wolofî: xeer wi

• Xavanteyî: ẽtẽ, ẽnẽ

• Xerenteyî: ktẽ

• Ximêrî: ថ្ម → km (tmɑɑ)

• Xoklengî: kózy

• Yaeyamayî: 石 (isï)

• Yakutî: таас (taas)

• Yamanayî: aiya

• Yamî: vato, veysen

• Yidîşî: שטיין n (shteyn)

• Yonagunî: 石 (ichi)

• Yorubayî: òkúta

• Yûnanî: λίθος → el n (líthos)
  Kevn: λίθος n (líthos), πέτρα m (pétra), λᾶας n (lâas)

• Zêlandî: steên

• Zuluyî: itshe sinif c5

Ev beşa Wergerê ji malûmatên naveroka vê versiyona madeya stone a Wîkîferhenga îngilîzî pêk tê.

kevir

1. (mecazî) Gelek req.
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

• virek
• vekir