rê - Wîkîferheng (original) (raw)

Binêre herwiha: re û Re

• IPA(kilîd): /ˈreː/
• Deng (Wan)ⓘ
• Kîtekirin: rê

Riyek

rê m

1. Xeteke diyar ya ku mirov pê ve ji derekê xwe digihînin dereka din.
   • Xwe jî nizane ev rê kuda diçe. — (1937, Têmûrê Xelîl Mûradov, Nezerê Mêrxas)
   • Rê pir teng û pir dijwar bûn. — (Tu, Mehmed Uzun, 1984)
2. Xeta ku hatiye avakirin daku mirov yan tirimpêl tê re bimeşin.
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]
3. (mecazî) Xeta ku xebatek pê ve tê meşandin.
   Hevmane: rêbaz, rêç, prensîp

• Bi rastî û dirustî
  Muqîm dê çav li rê bet
  Lew şev û roj nawestî — (Feqiyê Teyran, , ~1620)

• kurdî-erebî: ڕێ

• rêh

• rêbaz

• rêbazberdayî

• rêbazdost

• rêbazdostî

• rêbazgir

• rêbazgirî

• rêbazhez

• rêbazhezî

• rêbazî

• rêbazmend

• rêbazmendî

• rêbaznas

• rêbaznasî

• rêbazyar

• rêbazyarî

• rêbazzan

• rêbazzanî

• rêber

• rêberî

• rêbir

• rêbirî

• rêç

• rêçare

• rêçik

• rêçnas

• rêçnasî

• rêçzan

• rêçzanî

• rêgir

• rêgirî

• rêk

• avarê

• ber-rê

• hevrê

• ser-rê

• varê

• cade

• kolan

• kuçe

• şari'

• şeqam

• bi rê çûn

• bi rê ve çûn

• bi rê kirin (“şandin, hinartin”)

• bi rê ve birin

• bi rê ve bûn

• bi rê ve hatin

• bi rê ve hiştin

• bi rê ve man

• dan ser rê

Hevrehên soranî ڕێگە (rêge), şahzênî/şêxbizinî: rî, rü, zazakî rayîr, rahar, belûçî ra, rah, farisî راه (rah), farisiya navîn rah, ras, avestayî raithya, hexamenişî rathiya, semnanî raec, sengeserî raecn, peştûyî lar, ji zimanên îranî, belkî têkilî rast, ji proto-hindûewropî *h₃reǵ-. Bo zêdetir agehiyan binêre: rast.

• Soranî: ڕێگە (rêge), ra[_çavkanî hewce ye_] , rêga[_çavkanî hewce ye_]

• Xwarîn rê

  • şahzênî / şêxbizinî: rü, rî

• Zazakî: rayîr, rahar, rar (ji rah = rê + -ar wek rizgar zingar)

• Adîgeyî: гъогу (ğʷogʷu)

• Afarî: gita

• Afrîkansî: pad → af, straat → af, weg → af

• Akanî: ɛkwan, kwan

• Aklanon: daean

• Albanî: udhë → sq m, rrugë → sq m

• Almanî: Straße → de m

• Amazîxiya fasî: ⴰⵖⴰⵔⴰⵙ n (aɣaras), ⴰⴱⵔⵉⴷ n (abrid)

• Amharî: መንገድ (mängäd)

• Apaçî:
  Apaçiya rojava: ʼintin

• Arçî: декъӏ (deq̣ʼ)

• Aromanî: cali → roa-rup m, drum nt, susachi

• Asamî: বাট (bat), আলি (ali), ৰাস্তা (rasta)

• Astûrî: camín → ast n

• Avarî: нух (nux)

• Aynuyî: ル (ru)

• Azerî: yol → az

• Baskî: bide → eu, errepide

• Başkîrî: юл (yul)

• Bau bidayuh: oran

• Baureyî: kaye

• Belarusî: даро́га m (daróha), шлях n (šljax), пуць n (pucʹ)

• Bengalî: রাস্তা → bn (raśta), সড়ক (śôṛôk)

• Blakfotî: mohsoko

• Bretonî: hent → br n

• Bulgarî: път → bg n (pǎt)

• Burmayî: လမ်း → my (lam:)

• Buyî: vdonl

• Çamicuroyî: ajtini

• Çeçenî: некъ (neqʼ)

• Çekî: cesta → cs m, silnice → cs m

• Çerokî: ᏅᏃᎯ (nvnohi)

• Çîçewayî: msewu

• Çînî:
  Kantonî: 路 (lou6), 道路 (dou6 lou6)
  Dunganî: лў (lw), лўдо (lwdo)
  Mandarînî: 路 → zh (lù), 道路 → zh (dàolù), 馬路 / 马路 → zh (mǎlù), 道 → zh (dào)
  Min beî: 墿 / 𰉣 (diō̤)
  Min dongî: 墿 / 𰉣 (diô), 道 (dô̤), 路 (lô)
  Minnanî: 路 → zh-min-nan (lō͘), 道路 → zh-min-nan (tō-lō͘)
  Wuyî: 路, 道路

• Danmarkî: vej → da g

• Endonezyayî: jalan → id

• Erebî: طَرِيق → ar n yan m (ṭarīq), سِكَّة m (sikka)
  Erebiya misrî: سكّة n (sekka)
  Erebiya iraqî: درب n (darub)
  Erebiya kendavî: طِريج (ṭirīj)
  Erebiya hîcazî: طَريق n (ṭarīg)
  Erebiya fasî: طْريق m (ṭrīq)

• Ermenî: ճանապարհ → hy (čanaparh), ճամփա → hy (čampʻa)

• Esperantoyî: ŝoseo, vojo → eo

• Estonî: tee → et, maantee

• Evenî: хотаран (hotaran)

• Evenkî: хокто (hokto)

• Farefareyî: sore

• Farisî: راه → fa (râh), جاده → fa (jâde)

• Ferî: vegur → fo n

• Fînî: tie → fi, maantie → fi

• Fransî: route → fr m

• Frîsî: wei g

• Gaelîka skotî: rathad n, slighe m

• Galîsî: estrada → gl m

• Gelaoyiya sor: xi⁴⁴

• Gujaratî: માર્ગ (mārg)

• Gurcî: გზა (gza)

• Guwaranî: ape, ape guasu, apehũ '

• Haîtî: wout

• Higaononî: dalan

• Hindî: सड़क → hi m (saṛak), रास्ता → hi n (rāstā), मार्ग → hi n (mārg), रोड → hi n (roḍ), पथ → hi n (path)

• Hîlîgaynonî: dalan

• Hmongî: kev

• Holendî: weg → nl n

• Îbanî: jalai

• Îbranî: כְּבִישׁ → he n (k'vish)

• Îdoyî: choseo → io, voyo → io

• Îngilîziya kevn: weġ n

• Îngilîzî: road → en, way → en

• Înterlîngua: strata, via → ia

• Îranunî: lalan

• Îrlendî: bóthar → ga n, slí m

• Îsthmus zapotekî: neza

• Îstriyotî: veîa m

• Îtalî: strada → it m

• Îzlendî: vegur → is n

• Japonî: 道 → ja (みち, michi), 道路 → ja (どうろ, dōro)

• Kannadayî: ರಸ್ತೆ → kn (raste)

• Karelî: tie

• Kaşûbî: darga m

• Katalanî: carretera → ca m

• Keçwayî: ñan

• Ketî: ӄо’т

• Kirgizî: жол → ky (col)

• Kîkongoyî: nzila

• Kîngalî: පාර (pāra)

• Koreyî: 길 → ko (gil), 도로 → ko (doro)

• Krî: meskanaw

• Lakotayî: ocanku

• Latgalî: ceļš, saša

• Latînî: via → la m, iter → la nt

• Latviyayî: ceļš → lv n, šoseja m

• Lawsî: ຫົນທາງ → lo (hon thāng), ທາງ (thāng), ຖະໜົນ → lo (tha non), ຖນົນ (tha non)

• Lezgînî: рехъ (req)

• Lingalayî: nzelá sinif c9/c10

• Lîtwanî: kelias → lt n, plentas n

• Lueyî: ᦑᦱᧂ (taang)

• Luhyayî: engila

• Maguindanaoyî: lalan

• Makedonî: пат n (pat), друм n (drum), улица m (ulica)

• Malayalamî: റോഡ് (ṟōḍŭ)

• Malezî: jalan → ms

• Maltayî: triq → mt m

• Mançûyî: ᠵᡠᡤᡡᠨ, ᠣᠨ

• Manksî: raad n

• Mansiya bakurî: лё̄ӈх (lë̄ňh)

• Maorî: rori → mi n

• Maranaoyî: lalan

• Maratî: रस्ता (rastā)

• Mecarî: út → hu, közút → hu

• Mehriyî: حورم

• Melanauyiya navendî: jalan

• Misrî: (wꜣt m)

• Mongolî:
  Kirîlî: зам харгуй (zam xarguj), гудамж → mn (gudamž), зам → mn (zam)

• Moreyî: sore

• Nahwatlî: ohtli → nah

• Nanayî: покто (pokto)

• Nedersaksî: Straat → nds n

• Nepalî: सडक (saḍak)

• Ngarrindjerî: yarluke

• Nîvxî: тиф (tif)

• Normandî: route m

• Norwecî:
  Norweciya bokmålî: vei → no n
  Norweciya nînorskî: veg n

• Ohloniya bakur: 'ín̄u'

• Ojibweyî: miikana, miikanan p

• Oksîtanî: rota → oc m

• Oriyayî: ରାସ୍ତା → or (rasta)

• Oromoyî: karaa

• Osmanî: یول (yol)

• Oygurî: يول (yol)

• Ozbekî: yoʻl → uz

• Palî: magga n, patha n

• Peştûyî: واټ → ps n (wāṭṭ)

• Pîttcantcatcarayî: iwara

• Plodîşî: Wajch n, Gauss m

• Polonî: droga → pl m, szosa → pl m, ulica → pl m

• Portugalî: estrada → pt m, caminho → pt n, via → pt m

• Powhatanî: mew

• Puncabî: ਸੜਕ → pa m (saṛak), ਰਸਤਾ n (rastā)

• Qazaxî: жол → kk (jol)

• Rapanuyî: ara

• Romanî: drom n

• Romanyayî: drum → ro nt, cale → ro m

• Rusî: доро́га → ru m (doróga), путь → ru n (putʹ)

• Rusînî: доро́га m (doróha)

• Samiya bakurî: geaidnu

• Sanskrîtî: मार्ग → sa n (mārga), पथ → sa n (patha)

• Sebwanoyî: dalan

• Sirananî: pasi

• Sirboxirwatî:
  Kirîlî: пу̑т n, дру̏м n, цѐста m
  Latînî: pȗt → sh n, drȕm → sh n, cèsta → sh m

• Sîlhetî: ꠞꠣꠍ꠆ꠔꠣ (raśta), ꠙꠕ (fotó)

• Skotî: gait, gate, ruid, road

• Slaviya kevn:
  Kirîlî: пѫть n (pǫtĭ), цѣста m (cěsta)
  Glagolîtîk: ⱂⱘⱅⱐ n (pǫtĭ), ⱌⱑⱄⱅⰰ m (cěsta)

• Slaviya rojavayî ya kevn: дорога m (doroga), путь n (putĭ)

• Slovakî: cesta → sk m, dráha → sk m

• Slovenî: cesta → sl m, pot → sl n

• Sorbî:
  Sorbiya jêrîn: droga m
  Sorbiya jorîn: dróha m

• Sotoyiya başûr: tsela → st, seterata

• Spanî: camino → es n, calle → es m, ruta → es m, carretera → es m

• Sundanî: jalan → su

• Swêdî: väg → sv g

• Şanî: သၢႆတၢင်း (sǎay táang), တၢင်း (táang)

• Şawî: abrid

• Şîngazîcayî: pare sinif c5/c6

• Tabasaranî: рякъ (rjaq̄)

• Tacikî: роҳ → tg (roh), ҷода (joda)

• Tagalogî: daan → tl, kalsada, kalye

• Tamîlî: சாலை → ta (cālai)

• Taosî: p’į́ęna

• Tarantinoyî: strade m

• Tarifitî: abrid n

• Taşelhitî: ⴰⵖⴰⵔⴰⵙ n (aɣaras)

• Tayî: ถนน → th, ทาง → th (taang), หนทาง → th

• Telûgûyî: రహదారి → te (rahadāri)

• Teteriya krîmî: yol

• Teterî: юл → tt (yul)

• Tetûmî: lurón

• Tigrînî: መንገዲ → ti (mängädi)

• Tirkiya kevn: 𐰖𐰆𐰞 (y¹ul¹ /⁠yol⁠/)

• Tirkî: yol → tr

• Tirkmenî: ýol → tk

• Tîbetî: ལམ་ཀ (lam ka), ལམ (lam)

• Tokpisinî: rot

• Toxarî A: ytār

• Toxarî B: ytārye

• Tswanayî: tsela → tn

• Tupînambayî: pé, apé

• Tuvanî: орук (oruk)

• Urdûyî: سڑک m (saṛak), راستہ (rāsta), جادہ (jāda)

• Ûkraynî: доро́га → uk m (doróha), шлях → uk n (šljax), путь n (putʹ)

• Viyetnamî: đường → vi, đường bộ → vi

• Walonî: voye → wa

• Weylsî: ffordd → cy m

• Wîlamowî: wȧg

• Ximêrî: ផ្លូវ → km (phləw), ថ្នល់ → km (thnɑl)

• Xosayî: lendlela

• Yagnobî: рос (ros)

• Yakutî: суол (suol)

• Yapî: woq

• Yidîşî: וועג n (veg), טראַקט (trakt)

• Yûnanî: δρόμος → el n (drómos)
  Kevn: ὁδός m (hodós), κέλευθος m (kéleuthos)

• Zêlandî: wegt n, pad n

• Zhuangî: loh, roen

• Zuluyî: umgwaqo → zu sinif c3/c4

Ev beşa Wergerê ji malûmatên naveroka vê versiyona madeya road a Wîkîferhenga îngilîzî pêk tê.

rê

1. bo, jê re, ji ... re
   • Seke berê medreseyanê îslamî zanistîyanê pozîtîfan rê girewte bo. — (Beşîkçî: Rojhelat de Îlm-Rojawan de Zanist, wergerandin: Roşan Lezgîn, Zazaki.net, 8/2009)
     (Wergera kurmancî hewce ye) (biguhêre)

rê

1. (vexwarin) av
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

Ev made ji wergerên av/Werger3 hatiye çêkirin. Dibe ku tê de xeletiya wergerê hebe.[rûpelên din]