diz - Wîkîferheng (original) (raw)

• IPA(kilîd): /ˈdɘz/
• Kîtekirin: diz

Diz (li çepê) ji kesekî (li naverastê) didize.

diz m yan n li gorî maneyê

1. Kesa/ê tiştan didize; kesa/ê tiştên kesek din bêyî hay û destûra wê / wî bo xwe dibe.
   Hevmane: dizîker
   • Em ne diz in. Min tu carî jî dizî nekiriye. — (Firat Cewerî, Girtî, Weşanên Nûdem, 1986)

• kurdî-erebî: دز

• Lê min ji rezan nekir temettu'
  Manend-i dizan bi kes tetebbu'
  Nûrestê hedîqeyê fu'ad e — (Ehmedê Xanî, Mem û Zîn, ~1692)

• duz

• dizek

• dizenek

• dizek

• diziyayî

• dizî

• dizîkar

• dizîkarî

• dizîker

• dizîkerî

• dizîkî

• dizîn

• proto-îranî: * **dus**- ("dij, dijî") + * dhe- ("kirin")
  proto-îranî:

avestayî: duš-dah- ("xirabî kirin")

pehlewî: dwz ("diz")

farisî: duzd ("diz")

belûçî: diz ("diz") ...alfabeya arî

kurmancî: diz ("diz")

soranî: diz ("diz")

zazakî: dizd ("diz")

• Abxazî: аӷьычҩы (āγ̍əč̍ʿ°ə)
• Afrîkansî: dief → af
• Albanî: vjedhës → sq n, vjedhëse → sq m
• Almanî: Dieb → de n, Diebin → de m
• Amharî: ሌባ → am (leba)
• Aragonî: furtaire n
• Arçî: цӏогьор (cʼohor)
• Aromanî: fur n, furcudar, haramiu, chisãgi, caceac
• Asamî: চোৰ (sür)
• Astûrî: lladrón n
• Avarî: цӏогьор (cʼohor)
• Azerî: oğru → az
• Baskî: lapur, ebasle
• Başkîrî: бур (bur), уғры (uğrï), ҡараҡ (qaraq)
• Belarusî: зло́дзей n (zlódzjej), зладзе́йка m (zladzjéjka)
• Belûçî: دز
• Bengalî: চোর (cor)
• Bîkoliya naverast: paraikit
• Bretonî: laer → br n
• Bulgarî: краде́ц n (kradéc), арами́я n (aramíja), арами́йка m (aramíjka)
• Burmayî: သူခိုး → my (suhkui:)
• Cimbrî: diip n
• Çamicuroyî: ma'koleti
• Çeçenî: къу (qʼu)
• Çekî: zloděj → cs n, zlodějka → cs m
• Çerokî: ᎦᏃᏍᎩᏍᎩ (ganosgisgi)
• Çîçewayî: wakuba
• Çînî:
  Kantonî: 賊 / 贼 (caak6-2)
  Dunganî: зый (zɨy), вэзый (vezɨy)
  Hakkayî: 賊仔 / 贼仔 (chhe̍t-é)
  Mandarînî: 賊 / 贼 → zh (zéi), 盜賊 / 盗贼 (dàozéi), 小偷 → zh (xiǎotōu), 宵小 → zh (xiāoxiǎo), 竊賊 / 窃贼 → zh (qièzéi)
  Minnanî: 賊仔 / 贼仔 → zh-min-nan (chha̍t-á), 勍仔 → zh-min-nan (khiang-á)
• Çuvaşî: вӑрӑ (vără)
• Danmarkî: tyv → da g, tyveknægt g
• Endonezyayî: pencuri → id
• Erebî: لِصّ n (liṣṣ), لِصَّة m (liṣṣa), سَارِق → ar n (sāriq), سَارِقَة m (sāriqa), حَرَامِيّ n (ḥarāmiyy), حَرَامِيَّة m (ḥarāmiyya)
  Erebiya misrî: حرامى n (ḥarāmi)
  Erebiya kendavî: بايك n (bāyeg)
  Erebiya hîcazî: حرامي n (ḥarāmi)
  Erebiya fasî: سراق n (sarrāq), شفار m (šaffār)
• Ermenî: գող → hy (goġ)
• Esperantoyî: ŝtelisto → eo
• Estonî: varas → et
• Eweyî: fiafi nt, fiafitɔ nt
• Farisî: دزد → fa (dozd), حرامی → fa (harâmi)
• Fenîkî: 𐤀𐤂𐤓𐤃 p (ʾgrd)
• Ferî: tjóvur n
• Fînî: varas → fi, voro → fi, ryöväri → fi, rosvo → fi
• Frankoprovansî: lârro n
• Fransî: voleur → fr n, voleuse → fr m
• Frisian:
  Frîsiya bakur: tiif n
• Friyolî: lari n
• Gaelîka skotî: mèirleach n
• Galîsî: ladrón n, lespio n, galafate n, ladroeiro n, gallofo n, regatiñeiro n, surpón n
• Gotî: 𐌷𐌻𐌹𐍆𐍄𐌿𐍃 n (hliftus), 𐌸𐌹𐌿𐍆𐍃 n (þiufs)
• Gujaratî: દસ્યુ n (dasyu)
• Gurcî: ქურდი (kurdi)
• Hindî: चोर → hi n (cor)
• Hîlîgaynonî: kawatan
• Holendî: dief → nl n, dievegge → nl m, gannef → nl n
• Îbranî: גַּנָּב n (ganáv)
• Îdoyî: furtanto → io
• Îlokanoyî: mannanakaw
• Îngilîziya kevn: þēof n
• Îngilîzî: thief → en
• Îngriyî: varas
• Îngûşî: къу (qʼu)
• Îrlendî: gadaí → ga n
• Îstriyotî: laro n
• Îtalî: ladro → it n, ladra → it m, ladruncolo n, borsaiolo → it n, scippatore → it n, mariolo → it n, taccheggiatore → it, malandrino → it n, borseggiatore → it
• Îzlendî: þjófur → is
• Japonî: 泥棒 → ja (どろぼう, dorobō), 盗賊 → ja (とうぞく, tōzoku), 窃盗者 (せっとうしゃ, settō-sha)
• Javayî: maling → jv, bajingan → jv
• Kalmîkî: хулхач (xulxaç)
• Kannadayî: ಕಳ್ಳ → kn (kaḷḷa)
• Katalanî: lladre → ca n
• Keçwayî: suwa
• Kirgizî: ууру → ky (uuru)
• Kîkongoyî: mwivi
• Kîkûyûyî: mũici sinif c1
• Kîngalî: හොරා (horā)
• Komî-permyakî: гусь (gusʹ)
• Koreyî: 도둑 → ko (doduk)
• Korsîkayî: latru → co n
• Ladînî: lère n
• Ladînoyî:
  Îbranî: לאד׳רון n
  Latînî: ladrón n, ladhron n
• Latînî: fūr → la n yan m, latro → la n
• Latviyayî: zaglis n, zagle m
• Lawsî: ກະໂມຽ (ka mōi), ຂະໂມຍ → lo (kha mōi), ໂຈນ (chōn)
• Lazî: mamxire
• Lezgînî: угъри (uġri)
• Lîgûrî: laddro n
• Lîtwanî: vagis n
• Lîvonî: salāj
• Lombardî: lader n
• Luksembûrgî: Déif → lb n
• Makedonî: крадец n (kradec), арамија n (aramija)
• Malagasî: kary → mg, fangalarina → mg
• Malayalamî: കള്ളൻ → ml (kaḷḷan), മോഷ്ടാവ് → ml (mōṣṭāvŭ)
• Malezî: pencuri → ms
• Maltayî: ħalliel n
• Maorî: kaiā, tāhae, whānako
• Mapuçî: weñefe
• Maratî: चोर n yan m (cor)
• Mayayiya yukatekî: ookol
• Mecarî: tolvaj → hu
• Misrî: (ꜥwꜣy), (jṯꜣ)
• Mîrandî: lhadron n
• Mongolî:
  Kirîlî: хулгайч → mn (xulgajč), хулгай → mn (xulgaj)
  Mongolî: ᠬᠤᠯᠠᠭᠠᠢᠢᠴᠢ (qulaɣaiiči), ᠬᠤᠯᠠᠭᠠᠢ (qulaɣai)
• Mwanî: mwivi
• Nanayî: чово (čowo)
• Napolîtanî: latro n, mariuólo n, mariunciéllo n, ferraiuólo n, màneco 'ancino n
• Navajoyî: aniʼįįhii
• Nedersaksî: Deef n
• Nepalî: चोर → ne (cor)
• Normandî: voleux n
• Norsiya kevn: þjófr n
• Norwecî:
  Norweciya bokmålî: tyv → no n, tjuv → no n
  Norweciya nînorskî: tjuv → nn n
• Ojibweyî: gimoodishk
• Oksîtanî: raubaire → oc n, raubaira → oc m, laire → oc n, laira → oc m
• Oriyayî: ଚୋର → or (corô)
• Oromoyî: hattuu
• Osmanî: اوغری
• Oygurî: ئوغرى (oghri)
• Ozbekî: oʻgʻri → uz
• Peştûyî: غل → ps n (ǧal)
• Piedmontîsî: làder n
• Polonî: złodziej → pl n, złodziejka → pl m, kradziej → pl
• Portugalî: ladrão → pt n, ladra → pt m
• Puncabî: ਚੋਰ n (cor)
• Qazaxî: ұры (ūry)
• Rohingyayî: sur
• Romagnolî: lêdar n
• Romancî: lader n, leder n
• Romanî: ćor n
• Romanyayî: hoț → ro n, hoață → ro m
• Rusî: вор → ru n (vor), воро́вка m (voróvka), ворю́га n yan m (vorjúga), вори́шка n yan m (voríška)
• Sanskrîtî: चोर → sa n (cora), चोरी → sa m (corī)
• Sebwanoyî: kawatan
• Sicîlî: latru → scn n, latruni → scn n, larruni → scn n
• Sidamoyî: mooraancho
• Sirboxirwatî:
  Kirîlî: ло́пов n, та̏т n, кра̀дљивац n, хара̀мија n
  Latînî: lópov → sh n, tȁt → sh n, kràdljivac → sh n, haràmija → sh n
• Slaviya kevn:
  Kirîlî: татъ n (tatŭ), зълодѣи n (zŭloděi)
• Slovakî: zlodej → sk n, zlodejka m
• Slovenî: tat → sl n
• Somalî: tuug
• Sorbî:
  Sorbiya jêrîn: złoźej n
  Sorbiya jorîn: paduch n
• Spanî: ladrón → es n, caco → es n, chorizo → es n, mangante n, amigo de lo ajeno → es
• Sundanî: maling
• Svanî: ქუ̂ით (kûit)
• Swahîlî: mwizi → sw, mnyang'anyi → sw sinif c1/c2
• Swêdî: tjuv → sv g
• Şîngazîcayî: mwidzi sinif c1/c2
• Tabasaranî: угъри (uġri)
• Tacikî: дузд → tg (duzd)
• Tagalogî: magnanakaw
• Talişî: دزد (dəzd)
• Tamîlî: திருடன் → ta (tiruṭaṉ)
• Taosî: tràmpi’ína
• Tayî: ขโมย → th, โจร → th (jroo)
• Telûgûyî: దొంగ → te (doṅga)
• Teterî: карак → tt (qaraq)
• Tirkî: hırsız → tr, uğru → tr; kuldur → tr, karak → tr
• Tirkmenî: ogry
• Tîbetî: རྐུ་མ (rku ma)
• Tokpisinî: raskol
• Toxarî B: lyak n
• Tuvanî: оор (oor)
• Urdûyî: چور n (cor)
• Ûkraynî: зло́дій n (zlódij), зло́дійка m (zlódijka)
• Venîsî: laro n, ladro n, ladron n
• Viyetnamî: kẻ trộm → vi, kẻ cắp → vi, ăn trộm → vi
• Volapûkî: tifan → vo, hitifan, jitifan → vo
• Walonî: voleu → wa n, voleuse → wa m, volresse → wa m
• Warayî: buyon
• Weylsî: lleidr → cy n, lladron → cy n p
• Wîlamowî: dīb
• Ximêrî: ចោរ → km (cao)
• Yidîşî: גנבֿ n (ganev), גנבֿטע m (ganevte)
• Yûnanî: κλέφτης → el n (kléftis)
  Kevn: κλέπτης n (kléptēs), κλώψ n (klṓps), φώρ n (phṓr)

Ev beşa Wergerê ji malûmatên naveroka vê versiyona madeya thief a Wîkîferhenga îngilîzî pêk tê.

diz m

1. (nadir) asêgeh, keleh, sûr
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]

• Tenê di navê hinek bajar/deveran de, wek Şêladiz û Qeladiz.
• dizdar
• Dizesor
• Şêladiz
• Qeladiz

Ji proto-hindûewropî *dʰeiǵʰ- (melhem lê dan), hevreha avestayî 𐬛𐬀𐬉𐬰𐬀 (deêze: dîwar), ermeniya kevn դէզ (dêz), sanskrîtî देग्धि (degdhi) (melhem lê dan), yûnaniya kevn τεῖχος (teîkhos) (dîwarê kelhê), fingō (dirûv danê, şikil danê)

• Dengⓘ

diz

1. çok, çong
   • Nimûneyekê lê zêde bike [ biguhêre ]